Том 8 № 3 (2025): Вестник Ассоциации Пульмонологов Центральной Азии
Рубрики журнала. Выпуск 3 (№08) 2025
КОНСПЕКТ ПРАКТИЧЕСКОГО ВРАЧА
КЛИНИЧЕСКАЯ МЕДИЦИНА
ОБЗОРЫ
ОРГАНИЗАЦИЯ ЗДРАВООХРАНЕНИЯ
ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ
Весь выпуск
КЛИНИЧЕСКАЯ МЕДИЦИНА
O’PKANING SURUNKALI OBSTRUKTIV KASALLIGI KLINIKASI VA IMMUNOLOGIK KO’RSATKICHLARINING O’ZARO BOG’LIQLIGI
Yallig’lanish oldi sitokinlari - α - O’NO va interleykin (IL) 6 va 8 SOO’K da gemostaz buzilishida muhim rol o’ynaydi. Koagulyatsiya jarayonlarini faollashtiradigan asosiy sitokin Il-6; α - O’NO shuningdek koagulyatsiya jarayonlariga ta’sir qiladi, ammo il‑6 bilvosita ta’sir ko’rsatadi. Qon ivishi boshqarilishiga shuningdek, prokoagulyant va antikoagulyant omillar va plazminogen ingibitorlari sekretsiyasiga ta’sir qiluvchi IL‑8 ham ishtirok etadi.
BOLALARDA SURUNKALI NAFAS OLISH KASALLIKLARINI NOMEDIKAMENTOZ DAVOLASH SAMARADORLIGINI BAHOLASH
Maqolada nafas olish tizimining surunkali kasalligi boʻlgan 3 yoshdan 16 yoshgacha boʻlgan bolalar guruhi tanlangan. Bolalarning kasallanish darajasi tibbiy hujjatlarni tahlil qilish natijasida olingan maʼlumotlar asosida oʻrganilgan. Kuzatuv 1 yil mobaynida amalga oshirilgan. Surunkali nafas olish tizimi kasalliklari boʻlgan 130 ta bolalar tanlab olingan. Kuzatuv davomida barcha oʻtkir va surunkali kasallikning xuruji epizodlari qayd etilgan. Bolalar 2 guruhga boʻlib oʻrganilgan, asosiy guruhdagi bolalar kasalikning xurujsiz davrida profilaktik dori vositalarsiz davolanganlar. 2 chi nazorat guruhidagi bolalar esa kasallikning xurujli davrida dori vositalari bilan davolanganlar. Profilaktik davolash kompleks tarzda yiliga 3-4 marta 2 hafta davomida, oʻrtacha 10 ta muolaja orqali amalga oshirilgan. Nomedikamentoz davolash samaradorligini baholash uchun quyidagi mezonlar tanlangan: yil davomida OʻRK bilan kasllanish davomiyligi va surunkali kasallikning xurujlari sonini aniqlash.
YUQORI NAFAS YO‘LLARI YALLIG‘LANISH KASALLIKLARI VA ULARDA QO‘LLANILADIGAN ANTIBIOTIK PREPARATLARNING TAHLILI
Tadqiqot maqsadi: 2023-2024 yillar davomida O‘zbekiston Respublikasi aholisining ma‘muriy hududlar (viloyatlar kesimi bo‘yicha) yuqori nafas yo‘llari yallig‘lanishi bilan chalinish holatlari va ularni antibiotiklarga sezgirligini aniqlash.
Material va usullari: O‘zbekiston Respublikasi Toshkent Tibbiyot Akademiyasining Bakteriologik Lobaratoriyasida 2023-yillning ikkinchi yarim yilligidan 2024-yilning boshigacha bo‘lgan burun infeksiyalariga chalingan bemorlarda aniqlangan infeksiyalar hamda ularda aniqlangan mikroorganizmlar, ularni antibiotiklar sezgirligi tahlil qilindi. Bakteriologik, statistik usullardan foydalanildi.
Natijalar tahlili va muhokamasi. Mana shu 6 oy muddat davomida 148 nafari bemor (30 nafari erkak, 118 nafari ayol) da burun bo‘shlig‘ida yallig‘lanish kasalliklari shikoyati kuzatilgan. Ulardan olingan namunalar laborator tashxis qilinganda jami kasallarning 145 tasida 160 ta turli xil bakteriyalar (Streptokokk ssp.-30%, Stafilakokus aureus-35%, Candida ssp.-20%, Pseudomonas auriginosa-10% va Klebsiella ssp.-5%) aniqlandi. 3 nafar bemorda mikroorganizmlar aniqlanmadi.
Xulosa: Tahlillar natijasida burun yallig‘lanishlari bilan ko‘proq(80%) ayollar kasallanishini ko‘rishimiz mumkin(o‘rtacha yoshi 30-35 bo‘lgan). Yallig‘lanishlarga eng ko‘p sabab bo‘lgan bakteriya Stafilakokk aureus (30%), hamda bakteriyaga eng samarador antibiotiklardan: Sulfametoksazol, Levofloksotsin, Amoksitsilin va Ampitsilinlar yaxshi natija berdi.
TOMOQ SOHASINING YALLIG‘LANISH KASALLIKLARI VA ULARDA QO‘LLANILADIGAN ANTIBIOTIK PREPARATLARNING TAHLILI
Tadqiqot maqsadi: 2023-2024 yillar davomida O‘zbekiston Respublikasi aholisining tomoq kasalliklari etiologiyasini aniqlash va ularning antibiotiklarga chidamlilik xolatiga ta‘rif berish.
Material va usullari: O‘zbekiston Respublikasi Toshkent Tibbiyot Akademiyasining Bakteriologik Lobaratoriyasida 2023-yillning ikkinchi yarim yilligidan 2024-yilnig boshigacha bo‘lgan tomoq infeksiyalariga chalingan bemorlarda aniqlangan infeksiyalar hamda ularda aniqlangan mikroorganizmlar, ularni antibiotiklar sezgirligi tahlil qilindi. Bakteriologik, statistik usullardan foydalanildi.
Natijalar tahlili va muhokamasi: Mana shu 6 oy muddat davomida 200 nafar bemor (25 nafari erkak, 175 nafari ayol) da tomoq sohasida yallig‘lanish kasalliklari shikoyati kuzatilgan. Ulardan olingan namunalar laborator tashxis qilinganda jami kasallarning barchasida 400 dan ortiq turli xil bakteriyalar (Streptokokk ssp.-60%, Candida ssp.-30%, Stafilakokus aureus-10%) aniqlandi.
Xulosa: Tahlillar natijasida tomoq yallig‘lanishlari bilan ko‘proq(88%) ayollar kasallanishini ko‘rishimiz mumkin(o‘rtacha yoshi 27 bo‘lgan). Yallig‘lanishlarga eng ko‘p sabab bo‘lgan bakteriya Streptokokk ssp (60%), hamda bakteriyaga eng samarador antibiotiklardan: Sulfametoksazol, Levofloksotsin, Amoksitsilin va Ampitsilinlar yaxshi natija berdi.
SURUNKALI OBSTRUKTIV O’PKA KASALLIGI BILAN OG’RIGAN BEMORLARDA BRONX-O’PKA TIZIMIDAGI O’ZGARISHLARNING KLINIK XUSUSIYATLARI VA FUNKSIONAL KO’RSATKICHLARI
Hozirda har yili 3 millionga yaqin odam surunkali obstruktiv o'pka kasalligi (SOO'K) tufayli vafot etadi. Chekish va metabolik sindrom, ayniqsa semizlik, SOO'K rivojlanishida asosiy xavf omillari bo'lib, ular yurak kasalliklari, jumladan, yurak ishemik kasalligi va gipertoniya rivojlanishiga ham hissa qo'shadi. Ushbu kasalliklarning rivojlanishida turli patogenetik mexanizmlar faol rol o'ynaydi. Agar bemorda o'pkada patologik o'zgarishlar bo'lsa, yurakda ham muammolar yuzaga kelishi ehtimoli katta. Natijada surunkali o'pkali yurak kasalligi, turli ritm buzilishlari va o'pkada tromboemboliyaning rivojlanishi mumkin. SOO'Kda renin-angiotenzin-aldosteron tizimi (RAAT) va boshqa neyrogormonlar hamda mediatorlar (sitokinlar, endotelin, vazopressin va boshqalar) yurak kasalliklarining rivojlanishiga olib keladi.
BOLALARDA YOʻTALNI DAVOLASHDA TARKIBIDA OʻSIMLIK EKSTRAKTINI SAQLAGAN DORI VOSITALARINI QOʻLLASH
Ushbu maqola bolalarda uchraydigan qiyin koʻchuvchi balgʻam bilan kechadigan bronxitning barcha turlarida uchraydigan yoʻtal muammosini davolashga qaratigan. Ushbu muammoning dolzarbligi shubhasizdir. Kasllikning eng yuqori darajasi bir yoshgacha boʻlgan bolalarda uchraydi. Kasllikni paydo qilishda eng keng tarqalgan etiologik omil oʻtkir respirator virusli infeksiyalardir. Ikki yoshgacha boʻlgan bolalarda bronxitlarning rivojlanishi bir qator omillarni keltirib chiqarishi mumkin. Bronxit ayniqsa chala tug'ilgan chaqaloqlarda, sunʻiy oziqlanadigan bolalarda, shuningdek tug'ma nuqsonlar va immunitet tanqisligi bo'lgan bemorlarda og'ir kechadi. Hozirgi kunda yoʻtalni davolashda oʻsimliklardan tayyorlangan bir qator dori vositalari keng qoʻllanilmoqda. Maqolada tarkibida pechak bargi ekstraktini saqlagan Prospan siropini bemorlarni davolashda klinik foydalanish tajribasi keltirilgan.
Maqsad. Oʻtkir bronxit bilan kasllangan yosh bolalarni prospan siropi bilan davolashda dori vositasining samaradorligini va xavfsizligini baholash.
Materiallar va usullar. 4 oylikdan 9 yoshgacha oʻtkir bronxit bilan ogʻrigan 82 ta bola kuzatildi. Asosiy guruhni 52 nafar bola, taqqoslash guruhini 30 nafar bola tashkil etdi. Asosiy guruhdagi bolalarga Prospan siropi ichirildi, taqqoslash guruhiga esa kompleks davoga qoʻshib ambroksol berildi.
Natijalar va munozaralar. O'tkazilgan tadqiqot asosiy guruhdagi bemorlarning 90 foizida qayd etilgan pechak barglari ekstrakti asosida preparatning aniq terapevtik samaradorligini ko'rsatdi. Klinik jihatdan, bu kasallikning asosiy belgilari - yo'tal va xirillashning tez to'xtashi, shuningdek, nazorat guruhiga nisbatan xuruj davrining 1,5 baravar kamayishi bilan namoyon bo'ldi. Yo'tal davri davomiyligining 1,9 baravar kamayishi alohida e'tiborga loyiqdir, bu esa yosh bolalarning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshiladi. Muhim jihat tizimli antibiotik terapiyasiga bo'lgan ehtiyojning sezilarli darajada pasayishi hisoblanadi-asosiy guruhdagi bolalarning atigi 10 foizi taqqoslash guruhidagi bolalarning 25 foizga qarshi antibakterial dorilarni buyurishni talab qilingan. Alohida ta'kidlash kerakki, o'rganilayotgan preparatning yuqori xavfsizlik darajasi - bemorlarning ko'pchiligida (96 % hollarda) tolerantlik yaxshi deb baholandi, bu ayniqsa yosh bolalarni davolashda juda muhimdir.
Xulosalar. Pechak barglari ekstraktidan tayyorlangan preparatni 1 yoshgacha boʻlgan bolalarga ham tavsiya qilish mumkin. Pechak bargi ekstraktidan tayyorlangan Prospan siropining nojoʻya taʻsiri bolalarda kuzatilmadi, yoʻtalni davolashda yuqori klinik taʻsiri va bolalar uchun xavfsiz boʻlganligini hisobga olib, qiyin koʻchuvchi balgʻam bilan kechadigan bronxitlarning barcha turida kompleks davolanish uchun tavsiya etiladi.
ОСОБЕННОСТИ ФИЗИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ У ДЕТЕЙ С СЕПТАЛЬНЫМИ ВРОЖДЕННЫМИ ПОРОКАМИ СЕРДЦА
В современных условиях на состояние здоровья новорожденных, их последующее развитие оказывают влияние биологические, социальные и экологические факторы риска перинатального периода: неудовлетворительное состояние здоровья родителей, особенно матери; неудовлетворительное качество питания; нарастание числа семей повышенного медико-социального риска; усугубление качества окружающей среды. На первом году жизни максимальное давление оказывают биологические факторы риска, так в сумме они составили 82,4%о на первом году жизни, 62,8%> - на втором году, и 13,1%> - на третьем году жизни. В их числе преимущественно значимыми являются состояние здоровья родителей, характер течения беременности и родов, степень доношенности, продолжительность естественного вскармливания и др. На втором и третьем годах жизни угасает значение биологических и возрастает влияние социально-гигиенических показателей.
СПОСОБ ПРОГНОЗИРОВАНИЯ ФОРМИРОВАНИЯ ПОСТКОВИДНЫХ НАРУШЕНИЙ У ПАЦИЕНТОВ, ПЕРЕНЕСШИХ ТЯЖЕЛЫЕ ФОРМЫ COVID-19
В настоящее время одной из ведущих причин смерти от острых патологических состояний принято считать полиорганную недостаточность (ПОН), то есть повреждение, а затем последовательное выключение функций важнейших органов и систем человеческого организма.
ХАРАКТЕРИСТИКА ИММУНОЛОГИЧЕСКИХ ИЗМЕНЕНИЙ И ПРОВЕДЕНИЕ ИММУНОТЕРАПИИ У БОЛЬНЫХ АЛЛЕРГИЧЕСКИМ ПЕРСИСТИРУЮЩИМ РИНИТОМ
Исследовали динамику параметров иммунного статуса у 62 больных персистирующим аллергическим ринитом (ПАР), получивших полный курс аллерген-специфической иммунотерапии (АСИТ). Иммунологические параметры изучали в динамике до и после курса АСИТ. Эффективность АСИТ у пациентов с ПАР характеризуется высоким исходным уровнем лимфоцитов: CD3+, CD4+, CD8+, а также IgG и сдвигом интерлейкинов IL-4, IL-6, IL-8 в крови на ранних стадиях лечения.
ВОЗМОЖНОСТИ ЛАПАРОСКОПИЧЕСКИХ МЕТОДОВ ЛЕЧЕНИЯ ПРИ ЗАКРЫТЫХ ТРАВМАХ ЖИВОТА
Необходимо учитывать, что лапароскопия может быть использована для лечения большинства пациентов с повреждениями живота, связанными с травмами. У пациентов с устойчивой гемодинамикой лапароскопическая операция занимает в среднем 57 минут. Время операции после лапароскопии практически не увеличивается по сравнению с традиционной операцией (108,1 минут против 103,0 минут, соответственно). Применение алгоритма для выбора пациентов для лапароскопического вмешательства сокращает время, проведенное в операционной, и общую продолжительность пребывания в больнице. Кроме того, лапароскопия значительно снижает частоту послеоперационных осложнений.
ТАКТИКА ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ ЗАКРЫТЫХ ТРАВМ ЖИВОТА ПО ДАННЫМ СОНОГРАФИИ
Для ретроспективного анализа было отобрано 320 пациентов с закрытой травмой живота (ЗТЖ), которые имели стабильную гемодинамику до начала хирургического вмешательства в брюшной полости. Свободная жидкость в брюшной полости является одним из самых надежных ультразвуковых признаков при диагностике внутрибрюшных повреждений. Ультразвуковое исследование жидкости показало высокую чувствительность 88,3%, специфичность 87,8% и точность 88,1% соответственно. Предложенный метод оценки объемов свободной жидкости, основанный на измерении ее слоя и распределении в различных областях брюшной полости, не усложняет и не увеличивает время выполнения протокола FAST. Этот метод помогает определить критические объемы гемоперитонеума, что является важным фактором при выборе хирургического вмешательства для пациентов с хроническим ревматоидным артритом (ЗТЖ).
ОБЗОРЫ
O‘ZBEKISTONDA AYOLLAR ORASIDA OIV-INFEKSIYASINING TARQALGANLIGI BO‘YICHA EPIDEMIK VAZIYAT
Maqolada muallif OIV-infeksiyasining epidemiologiyasi va profilaktikasiga bag‘ishlandan mahalliy va chet el adabiyotlarni sharhlagan. Ushbu maqolada OIV/OITS kelib chiqish tarixi, epidemik jarayonning rivojlanish davrlari, OIVning tashqi muhitda chidamliligi, epidemiologik nuqtai nazardan tibbiy va ijtimoiy xavf omillar, yosh guruhlari, yuqish yo‘llari, notibbiy parenteral yo‘l haqida ilmiy asoslangan izohlar keltirilgan.
Zamonaviy sharoitda retrovirusga qarshi davolashda bemorlarda uchrayotgan muammolar, serodiskordant juftliklar, kasallikning oldini olishda «95-95-95» strategik dasturlar va iqtisodiy samaradorlik bo‘yicha batafsil ma’lumotlar keltirilgan.
БОЛАЛАРДА ЮҚОРИ НАФАС ЙЎЛЛАРИ ИНФЕКЦИЯЛАРИНИНГ КЛИНИК КЕЧИШИ, ДИАГНОСТИКАСИ ВА ДАВОЛАШ УСУЛЛАРИ
Мазкур мақолада болаларда юқори нафас йўллари инфекцияларининг (ЮНЙИ) этиологияси, клиник белгилари, диагностикаси ва даволаш тамойиллари ёритилган. Вирусли ва бактериал инфектсияларнинг асосий қўзғатувчилари, улар келтириб чиқарадиган касалликлар, симптомлари, асоратлари, шунингдек, замонавий консерватив ва антибактериал терапия усуллари таҳлил қилинади. Махсус эътибор ОРВИ, тонсиллофарингит, синуситни даволашда дори воситаларини танлаш, уларнинг тавсия этилган дозаси ва қўллаш хусусиятларига қаратилган.
РОЛЬ НЕСПЕЦИФИЧЕСКИХ ФАКТОРОВ ЗАЩИТЫ В ДИАГНОСТИКЕ ЛАТЕНТНОЙ ТУБЕРКУЛЁЗНОЙ ИНФЕКЦИИ У ДЕТЕЙ
Латентная туберкулёзная инфекция (ЛТИ) характеризуется наличием бактерии без клинических симптомов или рентгенографических признаков заболевания. Туберкулёз (ТБ) детей подтверждается сохраняющейся эпидемической напряженностью по данному заболеванию у детей и подростков, высоким уровнем их инфицированности туберкулезными микобактериями, поэтому для ее решения требуется тщательное изучение особенностей течения ТБ в данной возрастной группе. Точная диагностика ЛТИ имеет решающее значение для начала профилактической терапии и снижения риска перехода в активную форму туберкулеза. Современные средства диагностики, такие как кожный туберкулиновый тест и IGRA (Interferon Gamma release assay), основаны на выявлении иммунного ответа на антигены ТБ. Однако эти тесты не позволяют отличить латентную инфекцию от активной. В данной статье будем рассматривать потенциальную роль прокальцитонина при ЛТИ, его ограничения и значение для дифференциации ЛТИ от активного туберкулеза и роль комплемента C3 при туберкулёзе у детей, его влияние на течение заболевания и возможные терапевтические подходы.
ТИЗЗА БЎҒИМИ ИЧКИ СТРУКТУРАСИ ЖАРОҲАТЛАРИНИНГ УЛЬТРАТОВУШ ДИАГНОСТИКАСИ
Дунёда таянч-ҳаракат системаси жароҳатларининг 25% қисмини тизза бўғими жароҳатлари ташкил этади. Фаол дам олишнинг оммалашуви ва экстремал спорт ривожланиши натижасида тизза бўғими жароҳатлари борган сари кўпайиб бормоқда. Боғламлар жароҳатлари тизза бўғими шикастланишлари орасида 50% ни ташкил қилади ва биринчи ўринда туради. Тизза бўғими ички структураси жароҳатлари «…спортчилар орасида умумий жароҳатларниниг 75% ини, хочсимон боғлам жароҳатлари 92%, менисклар жароҳати 84% ни ташкил қилади. Хочсимон боғлам, менисклар ва гиалин тоғайларнинг эски жароҳатлари тизза бўғими жароҳатларининг 79% ини ташкил қилади бу эса ўз навбатида тизза бўғимининг дегенератив-дестрофик ўзгаришлари келиб чиқишига сабаб бўлади, бунинг оқибатида ҳаёт сифати пасаяди, шунингдек ишга яроқсизлик келиб чиқади...»1. Охирги йилларда тизза бўғими ички структураси жароҳатларида УТТ кэнг қўлланиб келмоқда. Бу усул ноинвазив усул бўлиб, МРТга нисбаттан иқтисодий жиҳатдан арзонлиги, тизза бўғимидаги эрта босқичдаги ўзгаришларни ва мониторингини олиб бориш учун кўп марталаб ўтказиш мумкинлиги жиҳатидан устунликга эга. УТТ усулини тизза бўғими ички структураси, қулай ва ноинвазивлиги, шунингдек, кам харажатлигини ҳисобга олган холда кўрсатмаларни такомиллаштириш МРТ ва артроскопия усулларидан қолишмайди. Шу сабабли тизза бўғими ички структураси жароҳатлари ва асоратларини ультратовуш ташҳислаш орқали даволашда самарали натижаларга эришиш замонавий тиббий радиологиянинг мураккаб ва долзарб муоммоларидан бири ҳисобланади. Жаҳонда тизза бўғим ички структураси жароҳатлари ва асоратларни ультратовуш ташҳислаш борасида қатор илмий тадқиқотлар олиб борилмоқда.аний.
CHRОNIC HЕАRT FАILURЕ АND АNЕMIА: MОDЕRN PRINCIPLЕS АND АPPRОАCHЕS TО TRЕАTMЕNT
In this litеrаturе rеviеw, mоdеrn аpprоаchеs tо thе trеаtmеnt оf аnеmiа in pаtiеnts with chrоnic hеаrt fаilurе (CHF) аrе cоnsidеrеd аnd аnаlyzеd, including dаtа оn thеrаpеutic mеthоds аnd thе spеcifics оf using irоn prеpаrаtiоns. This аrticlе highlights thе clinicаl significаncе оf аnеmiа in pаtiеnts with chrоnic hеаrt fаilurе (CHF), thе mеchаnisms оf its dеvеlоpmеnt, аnd mоdеrn trеаtmеnt strаtеgiеs. Spеciаl аttеntiоn is pаid tо thе nеgаtivе impаct оf irоn dеficiеncy аnеmiа оn thе cоursе оf hеаrt fаilurе, disеаsе prоgnоsis, аnd pаtiеnts' quаlity оf lifе.
SURUNKАLI ОBSTRUKTIV О‘PKА KАSАLLIGI VА YURАK ISHEMIK KАSАLLIGINING KОMОRBID KECHISHI: YURАK-QОN TОMIR АSОRАTLАRI, PАTОGENETIK MEXАNIZMLАR VА FАRMАKОTERАPIYА TАMОYILLАRI
Mаzkur shаrhdа surunkаli оbstruktiv о‘pkа kаsаlligi (SО‘ОK) vа yurаk ishemik kаsаlligi (YuIK)ning birgаlikdа kechishi, ushbu kоmоrbid pаtоlоgiyаlаrdа kuzаtilаdigаn yurаk-qоn tоmir аsоrаtlаrining klinik аhаmiyаti, rivоjlаnish mexаnizmlаri vа dаvоlаsh tаmоyillаri yоritib berilgаn. Tаdqiqоt nаtijаlаrigа kо‘rа, SО‘ОK fоnidа yurаk-qоn tоmir kаsаlliklаrining, xususаn, miоkаrd infаrktining rivоjlаnish xаvfi 2-3 bаrоbаr оshishi аniqlаngаn. Аyniqsа, SО‘ОKning оg‘ir zо‘rаyishi dаvridа gipоksiyа, gemоdinаmik yuklаmа, аrteriаl rigidlik vа tizimli yаllig‘lаnish jаrаyоnlаrining fаоllаshuvi yurаk shikаstlаnishining аsоsiy оmillаri hisоblаnаdi. Mаzkur mаqоlаdа β-аdrenоblоkаtоrlаr, аngiоtenzin аylаntiruvchi ferment ingibitоrlаri, stаtinlаr, kаltsiy kаnаli blоkаtоrlаri, nitrаtlаr vа аntiаgregаntlаrning SО‘ОK vа YuIK bilаn оg‘rigаn bemоrlаrdаgi о‘rni, qо‘llаsh xususiyаtlаri vа xаvfsizligi tаhlil qilingаn. Shuningdek, ushbu kаsаlliklаrning kоmоrbid kechishini ertа аniqlаsh, kоmpleks fаrmаkоterаpiyа usullаrini tаnlаsh vа yurаk-qоn tоmir аsоrаtlаrini оldini оlish bо‘yichа ilmiy аsоslаngаn tаvsiyаlаr keltirilgаn.
MILK RETSESSIYASI KELIB CHIQISHINING MOLEKULYAR GENETIK MEZONLARINI O‘RGANISH
Bugungi kunda ma’lum bir patologiya bilan bog‘liq bo‘lgan ko‘plab polimorf genlar aniqlangan. Turli patologiyalarda bir xil polimorf genlarning bir qator genotiplari tarqalish qonuniyatlari va ularning turli kasalliklar bilan bog‘liqligi o‘rganilgan. Immun tizimining individual xususiyatlari immun javobni shakllantirish uchun mas’ul bo‘lgan genlarning polimorfizmi orqali organizmning genetik xususiyatlari bilan belgilanadi. Shu sababli, gen polimorfizmini o‘rganish milk retsessiyasiga moyillikni aniqlash, genetik omillar va sabablar o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rnatish hamda kelajakda kasallikni tashxislash, oldini olish va kompleks davolashni takomillashtirish uchun individual dasturlarni ishlab chiqish imkonini beradi.
EXPLORING THE CAPABILITIES AND FUTURE OUTLOOK OF ULTRASOUND IN RHEUMATOLOGY
Currently, ultrasound examination (US) is one of the most informative methods of imaging examination. Due to its portability, accessibility, speed of implementation, relatively low cost and almost complete absence of contraindications, ultrasound appears to be an effective method not only for diagnosis, but also for assessing the quality of treatment. This method is highly informative in visualizing the tendon-ligament apparatus, hyaline cartilage, cortical bone and para-articular soft tissue, which significantly expands the diagnostic and treatment capabilities of a rheumatologist and allows monitoring the effectiveness of treatment. This review discusses the possibilities of using ultrasound in the diagnosis of a number of rheumatological diseases, such as rheumatoid arthritis, osteoarthritis, spondyloarthritis, gout, and tendon lesions due to hypercholesterolemia. The possibilities of using sonoelastography (a method that allows you to determine the elasticity of soft tissue structures) in the diagnosis of rheumatic diseases are also considered. According to the authors, sonoelastography may soon become firmly established in clinical practice as a first-line diagnostic method for identifying biomechanical changes in tendons, muscles, and ligaments, as well as assessing the effectiveness of treatment. Conducting an ultrasound of the musculoskeletal system significantly increases the diagnostic and therapeutic capabilities of the clinician.
MODERN ASPECTS OF THE ETIOLOGY, PATHOGENESIS, AND INDIVIDUALIZED THERAPY OF PEPTIC ULCER DISEASE
This article examines the modern aspects of the etiology, pathogenesis, and individualized therapy of peptic ulcer disease of the stomach and duodenum. The key internal and external risk factors for the development of the disease are highlighted, including the role of Helicobacter pylori infection, genetic predisposition, psycho-emotional stress, and immune system disorders. Particular attention is paid to modern approaches to diagnosis and the principles of differentiated and personalized treatment of peptic ulcer disease, including eradication therapy regimens, the use of gastroprotective agents, probiotics, and antioxidants. The latest advances in the prevention of disease recurrence and the restoration of the gastric and duodenal mucosa are also presented.
SURUNKALI VIRUSLI GEPATIT B VA D KASALLIGI EPIDEMIOLOGIYASI, KLINIK KECHISHI, TASHXISLASH, DAVOLASH USULLARI VA PROFILAKTIKASI
Hozirgi vaqtda gepatit B virusi (HBV) kashf etilganiga 50 yil bo‘ldi va 20 yildan ortiq vaqt davomida profilaktika vaksinasi mavjud bo‘lishiga qaramay, surunkali gepatit B (SGB) sog‘liqni saqlashning global muammosi bo‘lib, jigar kasalliklari bilan og‘rigan odamlar orasida o‘limning asosiy sababi hisoblanadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining (JSST) 2019-yildagi hisobotiga ko‘ra, butun dunyoda 300 millionga yaqin odam SGB bilan kasallangan, bu esa jigar sirrozi (JS) va gepatotsellyulyar karsinoma (GSK) rivojlanishi natijasida 820 000 dan ortiq o‘limga olib keladi (JSST, 2022-yil).Virusli gepatit B (SGB) butun dunyo bo‘ylab yuqumli kasalliklardan o‘limning o‘nta asosiy sababi qatoriga kiradi [Lozano R, et al, 2012].
ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ГЕМАТОЛОГИЧЕСКИХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ И ИММУННОГО ФОНА У ДЕТЕЙ С ВРОЖДЕННЫМИ ПОРОКАМИ СЕРДЦА
В статье представлен обзор современных данных изменения гематологических показателей и иммунного фона у детей с врожденными пороками сердца. Рассмотрены основные этиологические факторы, патогенез, клинические и лабораторные методы диагностики, а также актуальные подходы к лечению врожденных пороков сердца. Особое внимание уделено разработке лечебных мероприятий, направленных как на профилактику анемий, так и на активизацию собственного эритропоэза после радикальной коррекции врожденного порока сердца. Также акцентирована важность того, что интерлейкин-6 оказывает как провоспалительное, так и противовоспалительное действие, а повышения интерлейкина-6 доказывает предрасположенность детей с с врожденныи пороками средца после операции к воспалительным процессам и церебральным повреждениям.
O’T-TOSH KASALLIGINING ASORATLANGAN SHAKLLARIDA RENTGEN JARROHLIGINING ROLI
Perkutan xoletsistostomiya o'tkir xoletsistit bilan og'rigan va jarrohlik aralashuvi katta xavf tug'diradigan qo'shimcha kasalliklarga ega bemorlarni davolashda qo‘llaniladigan isbotlangan usuldir. Ushbu maqolada perkutan xoletsistostomiyaning o'tkir xoletsistitni davolashdagi o‘rni hamda o't yo‘llari patologiyasini davolashda qo‘llanilish yo‘nalishlari ko‘rib chiqiladi. O'tkir xoletsistit sharoitida ushbu muolajaning ko‘rsatmalari, tasnifi, texnik jihatlari va operatsiyadan keyingi boshqaruvi muhokama qilinadi. Bundan tashqari, perkutan xoletsistostomiyaning xoletsistit, o't yo‘llari torayishi va ichki o't yo‘llari drenajini tashkil qilishdagi potentsial roli hamda gastroenterologlar kabi boshqa mutaxassislar bilan hamkorlikda murakkab o't yo‘llari patologiyasini boshqarishdagi ahamiyati yoritiladi.
ОСОБЕННОСТИ ТЕЧЕНИЯ КОМОРБИДНОЙ ПАТОЛОГИИ С СЕПТАЛЬНЫМИ ВРОЖДЕННЫМИ ПОРОКАМИ СЕРДЦА
В последние десятилетия структура сердечно-сосудистой патологии в детском возрасте существенно изменилась. При увеличении числа случаев врождённых пороков сердца (ВПС), нарушений ритма сердца и проводимости, кардиомиопатий снизился удельный вес ревматических заболеваний и инфекционных поражений миокарда. ВПС остаются одним из факторов младенческой смертности первостепенной важности занимая второе место. В перинатальном периоде ВПС являются причиной 2,5% смертей (0,25 случаев на 1000 родов), на первом году жизни – 6-11% летальных исходов и около 50% смертей, связанных с врожденными пороками развития.
ПУТЬ КОРРЕКЦИИ КОМОРБИДНЫХ СОСТОЯНИЙ ПРИ ОПЕРАТИВНЫХ ВМЕШАТЕЛЬСТВАХ У ДЕТЕЙ С ВРОЖДЕННЫМИ ПОРОКАМИ СЕРДЦА
В последние десятилетия структура сердечно-сосудистой патологии в детском возрасте существенно изменилась. При увеличении числа случаев врождённых пороков сердца (ВПС), нарушений ритма сердца и проводимости, кардиомиопатий снизился удельный вес ревматических заболеваний и инфекционных поражений миокарда. ВПС остаются одним из факторов младенческой смертности первостепенной важности занимая второе место. В перинатальном периоде ВПС являются причиной 2,5% смертей (0,25 случаев на 1000 родов), на первом году жизни – 6-11% летальных исходов и около 50% смертей, связанных с врожденными пороками развития.
РАССТРОЙСТВА РАЗВИТИЯ РЕЧИ И МОТОРНОЙ ФУНКЦИИ У ДЕТЕЙ С ВРОЖДЕННЫМИ ПОРОКАМИ СЕРДЦА
Врожденные пороки сердца (ВПС) являются серьезной проблемой в педиатрии, вследствие высокой распространенности и необходимости ранней хирургической коррекции из-за серьезных нарушений здоровья и инвалидности ребенка. Социальная значимость проблемы определяется тем фактом, что среди врожденных аномалий развития, приводящих к инвалидности, врожденные пороки сердца составляют около 50%. Согласно сведениям, Всемирной организации здравоохранения врожденные пороки сердца встречаются у 0,7-1,7% новорожденных. В Узбекистане от 5 до 15 новорожденных на 1000 родившихся живыми рождаются с врожденными пороками сердца. В настоящее время, учитывая возрастающую заболеваемость врожденными септальными пороками сердца, патогенетические механизмы, особенности клинического течения, возникновение тяжелых осложнений заболевания, назначение диагностических и лечебных процедур является проблемой, решение которой необходимо в педиатрии.
ИММУНИТЕТНИНГ ГУМОРАЛ ОМИЛЛАРИ ВА ЖИГАР СИНТЕТИК ФУНКЦИЯСИ
Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, антитрипсин -1 етишмовчилиги учун гетерозиготли одамларда ривожланаётган цироз, ўз навбатида, гепатоцеллуляр карцинома ривожланиши учун хавф омилидир. Шунинг учун ўткир вирусли гепатит билан оғриган беморларда клиник, анамнестик ва биокимёвий маълумотларни ҳисобга олган ҳолда қондаги антитрипсин-1 концентрациясининг ўзгариши динамикаси нафақат яллиғланиш даражасини баҳолашга имкон берадиган қимматли белги бўлиши мумкин, касалликнинг баландлиги пайтида реакция, балки касалликнинг сурункали жараёнга утиш эхтимоли ҳақида башорат килиши мумкин.
ОҒИР БОШ МИЯ ЖАРОҲАТЛАРИДА ИККИЛАМЧИ ШИКАСТЛАНИШ МУАММОСИ ВА УНИНГ ДАВОЛАШГА ПАТОГЕНЕТИК ЁНДАШУВЛАР
Оғир бош мия жароҳати (БМЖ) юқори касалланиш ва ўлим даражаси туфайли жаҳон соғлиқни сақлаш тизимида жиддий муаммо бўлиб қолмоқда. Иккиламчи жароҳатланиш механизмлари, айниқса нейрояллиғланиш ва мия шиши, клиник натижаларни янада оғирлаштиради. Ушбу механизмлар орасида циклооксигеназа (ЦОГ) нейрояллиғланишнинг асосий воситачиси сифатида рол ўйнайди ва простагландинлар ҳамда бошқа яллиғланиш медиаторларини ишлаб чиқариш орқали мия жароҳатини кучайтиради. ЦОГ йўллари яллиғланиш реакциясини кучайтирибгина қолмай, балки қон-мия тўсиғи яхлитлигини бузиб, мия шиши ва нейрон дисфункциясига олиб келади. БМЖ патофизиологиясида ЦОГ нинг ролини тушуниш патогенетик даволаш стратегияларини оптималлаштириш учун муҳимдир. Ушбу адабиёт шарҳи ЦОГ нинг нейрояллиғланиш ва мия шишидаги иштирокини ўрганиб, ЦОГ ингибиторлари ва бошқа нейропротектив воситаларни ўз ичига олган потенциал терапевтик ёндашувларни ёритиб беради.
ХОЛОДНАЯ ПЛАЗМА АТМОСФЕРНОГО ДАВЛЕНИЯ КАК НОВЫЙ ИНСТРУМЕНТ ЛЕЧЕНИЯ В МЕДИЦИНСКОЙ ПРАКТИКЕ
Статья направлена на анализ научных данных и клинических исследований, чтобы оценить эффективность и безопасность холодной плазмы в лечении различных заболеваний и её потенциал в медицинских технологиях будущего. Обзор охватывает классификацию холодной атмосферной плазмы, её прямое и косвенное применение, а также проникновение и механизмы воздействия её активных компонентов на кожу. Кратко описывается подавляющее воздействие на микробную флору, на инфекционные заболевания кожи и ее специфическое воздействие на кожу.
ОРГАНИЗАЦИЯ ЗДРАВООХРАНЕНИЯ
2024 -YILDA SAMARQAND VILOYATIDA MEHNAT MIGRANTLARI ORASIDA OITV INFEKSIYASI TARQALISHINI TAHLIL QILISH
Odam immunitet tanqisligi virusi (OITV) dunyo bo‘ylab jiddiy ijtimoiy va tibbiy muammo bo‘lib qolmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, har yili millionlab odamlar ushbu kasallikka chalinmoqda. OITV nafaqat inson salomatligiga, balki jamiyat va iqtisodiyotga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Mehnat migratsiyasi OITV tarqalishining muhim omillaridan biri hisoblanadi. Chet elda ishlayotgan migrantlar ko‘pincha tibbiy xizmatlardan foydalana olmasligi, himoyalanmagan jinsiy aloqa qilish ehtimoli yuqoriligi va og‘ir mehnat sharoitlari sababli yuqori xavf guruhiga kiradilar.
SAVDO DO‘KONLARIGA QO‘YILADIGAN GIGIYENIK TALABLAR
Oziq – ovqat mahsulotlari do‘konlari soni kundan – kunga ortib bormoqda. Bu albatta bir tomondan yaxshi ya’ni aholining yashash sharoitlarini yaxshilashga katta hissa qo‘shmoqda. Ikkinchi tomondan esa ushbu savdo do‘konlari sanitariya normativlariga rioya qilgan holda faoliyat olib borishsa yanada maqsadga muvofiq bo‘lar edi. Oziq – ovqat savdosi olib boriladigan do‘konlar har tomonlama sanitariya normativlariga javob berishi kerak. Bunda do‘konlarning joylashgan joyi, undagi xonalar, suv va kanalizatsiya tizimi, isitish, ventilyatsiya tizimi, jihozlari va boshqa ko‘rsatkichlari jihatidan sanitariya qoida va me’yorlariga javob berishi bugungi kunning dolzarb masalalaridan biri.
PESTIDSIDLAR BILAN ISHLOVCHILARDA MEHNAT SHAROITINING GIGIYENIK TAHLILI
Bugungi kunda dunyo aholisi sonining ortib borayotgani hech kimga sir emas. Bu esa o‘z navbatida aholining oziq – ovqat mahsulotlariga bo‘lgan talabini oshirmasdan qolmaydi. Natijada oziq – ovqat mahsulotlarga bo‘lgan aholining talabini qondirish maqdsadida qishloq xo‘jaligi ekinlarining hosildorligini oshirish imkonini beruvchi yangidan – yangi kimyoviy moddalarni ya’ni pestidsidlarni qo‘llash va ishlab chiqishga bo‘lgan talab ortib bormoqda. Pestidsidlarning bunday keng miqiyosda foydalanilishi aholining pestidsidlar bilan ishlovchi qismida asosiy dolzarb muammo hisoblanadi. Pestidisidlar bilan ishlovchilarga qishloq xo‘jaligida faoliyat olib boradigan shaxslar va pestidsidlarni ishlab chiqarishda faoliyat yuritadigan shaxslar asosan ko‘proq muloqotda bo‘lishadi. Shuning asnosida pestidsidlar bilan kontaktda bo‘lgan shaxslar uchun mehnat gigiyenasi sharoiti juda muhim ahamiyat kasb etadi.
SAMARQAND VILOYATIGA COVID-19 NING KIRIB KELISHINING EPIDEMIOLOGIK AXAMIYATI
Aholi o‘rtasida istalgan yuqumli kasallikning ommaviy tarqalishi uning vujudga kelishini rivojlanishini belgilovchi shart-sharoitlarga hamda tarqalganlikning jadalligi, tarkibi, dinamikasiga ko‘ra tavsiflanadi. Mazkur ko‘rinishlarni kuzatish, qayd etish orqali kasallik paydo bo‘lishi va tarqalishining sabablariga doir dastlabki farazlar shakllantiriladi. Tarqalganlik ko‘rinishlarini tavsiflovchi turli ko‘rsatkichlarni taqqoslash va tahlil etish shakllantirilgan farazlarni tekshirish - tasdiqlash yoki rad etish borasida xulosa chiqarish imkonini beradi. COVID-19 tarqalishining determinantlari, ya’ni mazkur kasallikning chetdan kirib kelishi biron hududda paydo bo‘lishi va tarqalishining sabablari to‘g‘risidagi muayyan tasavvur shakllantirilgach, albatta sog‘liqni saqlash tizimidagi mavjud infratuzilma va imkoniyatlardan kelib chiqib, kasallikning xos tashxisotini, davolash-profilaktika tadbirlarini tashkillashtirish, amalga oshirish bo‘yicha qaror qabul qilinadi.
SANITARIYA EPIDEMIOLOGIK OSOYISHTALIK VA JAMOAT SALOMATLIGI BO‘LIMI HODIMLARI MEHNAT SHAROITI GIGIYENASI (DEZINFEKSIYA BO‘LIMI MISOLIDA)
Bugungi kunda nafaqat yurtimizda balki, butun dunyoda ham yuqumli kasalliklar sonining va turning ko‘payib borayotgani hech kimga sir emas. Kun sayin ko‘payib borayotgan yuqumli kasalliklarning profilaktikasida albatta, Sanitariya epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi hududiy boshqarma va bo‘limlari yuqumli kasalliklarga qarshi kurashishda muhim ahamiyat kasb etadi. Kasallik aniqlangan hudud bo‘ladimi, aholi yashash xonadonimi har birida albatta dezinfeksiya ishlari olib boriladi. Dezinfeksiya ishlarini olib boruvchi hodimlarning texnika xavfsizliklariga rioya qilishi, shaxsiy himoya votilaridan foydalanishi va mehnat sharoitining gigiyenik jihatdan maqbul tashkil etilishi muhimdir.
ВЛИЯНИЕ АНТИРЕТРОВИРУСНОЙ ТЕРАПИИ НА ПРОДОЛЖИТЕЛЬНОСТЬ И КАЧЕСТВО ЖИЗНИ ПАЦИЕНТОВ, ЖИВУЩИХ С ВИЧ
Статья исследует воздействие антиретровирусной терапии (АРТ) на срок службы и качество жизни людей с ВИЧ, акцентируя внимание на ситуации в Узбекистане. В материале представлена общая информация о АРТ и характеристиках пациентов с ВИЧ, изучается влияние терапии на прогноз заболевания и контроль его распространения. Описаны подходы к борьбе с ВИЧ, современные методы лечения и профилактические меры, направленные на снижение заболеваемости. Приведены сравнительные таблицы, показывающие динамику охвата АРТ и эффективность профилактических программ, а также точные цитаты из научных источников. Подчеркивается необходимость увеличения доступа к терапии и просвещения общества для улучшения эпидемиологической ситуации.
КАСАЛХОНА ИЧИДАГИ САЛЬМОНЕЛЛЁЗ -ЭПИДЕМИОЛОГИЯ, ПРОФИЛАКТИКА ВА ЭПИДЕМИОЛОГИК НАЗОРАТ
Мазкур мақолада беморхона ичидаги сальмонеллёз муаммосига, унинг эпидемиологик жиҳатларига, профилактика чораларига ва эпидемиологик назоратга эътибор қаратилган. Унда сальмонеллёз ҳақида умумий маълумотлар, унинг клиник кўриниши, оқибатлари ва аҳоли орасида тарқалиш йўллари баён этилади, шунингдек, ушбу касалликка чалинган беморлар ҳаётининг ўзига хос жиҳатлари ҳам кўриб чиқилади. Мақолада муассаса ичидаги эпидемик ҳолатларга таъсир этувчи эпидемиологик омиллар, гигиеник назорат, тиббиёт ходимларини ўқитиш ва соғлиғини кузатиш каби эҳтиёт чоралари, эпидемиологик мониторинг усуллари алоҳида таъкидланган. Ўзбекистонда инфекциянинг тарқалиш даражаси, давлат миқёсидаги кураш чоралари ва мавжуд ресурс етишмовчилиги билан боғлиқ муаммолар таҳлил қилинади. Замонавий даволаш усуллари, хусусан, антибиотиклардан фойдаланиш ҳақида маълумотлар келтирилиб, профилактик тадбирлар самарадорлигини ошириш стратегиялари таклиф қилинади. Мақолада таққословчи жадваллар келтирилган ва аниқ манбаларга таяниб, касалланиш даражасини пасайтиришга қаратилган комплекс ёндашув зарурлиги уқдирилади.
ЗНАЧЕНИЕ ПРОФИЛАКТИЧЕСКИХ ПРОГРАММ В СНИЖЕНИИ УРОВНЯ ЗАБОЛЕВАЕМОСТИ ВИЧ СРЕДИ МОЛОДЕЖИ
Статья исследует важность профилактических инициатив в уменьшении уровня заболеваемости ВИЧ среди молодежи. Обсуждаются основные аспекты ВИЧ-инфекции, ее распространение среди молодежи и жизнь людей, больных ВИЧ. Особое внимание уделяется значению профилактических действий, таких как образовательные программы, тестирование и меры предостережения перед контактами, в предотвращении новых случаев инфицирования. В контексте Узбекистана рассматриваются особенности эпидемической ситуации, достижения и трудности в борьбе с ВИЧ, включая стигму и недостаток информации. Описаны современные терапевтические методы, включая антиретровирусную терапию и инъекционные средства, а также предложены меры для повышения профилактики среди молодежи. В статье приведены сравнительные таблицы и точные цитаты в формате Ванкувера, подчеркивающие эффективность профилактических стратегий и необходимость их дальнейшего развития.
ФЕРТИЛ ЁШДАГИ АЁЛЛАРДА СТОМАТОЛОГИК КАСАЛЛИКЛАРНИНГ ТАРҚАЛИШ КЎРСАТКИЧЛАРИ ХИВА ТУМАНИ МИСОЛИДА
ушбу мақолада фертил ёшидаги аёлларда стоматологик касалликларни тарқалиш кўрсаткичлари, стоматологик касалликларнинг ташхислаш усуллари ҳамда стоматологик касалликларнинг келтириб чиқарувчи сабаблари батафсил кўрсатилган.
КОКЛЮШ: ПРИЧИНЫ, РАСПРОСТРАНЕНИЕ И ОСНОВНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ ПРОФИЛАКТИКИ
Данная статья посвящена коклюшу — острому инфекционному недугу, вызванному Bordetella pertussis, и его роли в области общественного здоровья. В ней рассматриваются основные характеристики заболевания, его распространение в Центральной Азии, особенно в Узбекистане, способы борьбы и современные методы лечения. Особое внимание уделяется профилактике через иммунизацию, диагностике и просвещению. Работа, поддержанная таблицами и цитатами, акцентирует необходимость комплексных действий для снижения заболеваемости коклюшем в регионе, где продолжаются проблемы с охватом вакцинации и санитарными условиями.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ МЕТОДОВ РАННЕЙ ДИАГНОСТИКИ И ПРОФИЛАКТИКИ ИБС У ДОЛГОЖИТЕЛЕЙ
Старение является важным фактором риска развития ишемической болезни сердца (ИБС), так как с возрастом увеличивается вероятность возникновения сердечно-сосудистых заболеваний. Увеличение продолжительности жизни, особенно среди пожилых людей, связано с ростом числа случаев ИБС. К основным факторам риска относят наследственность, климатические условия, а также высокий холестерин, сахарный диабет, курение и избыточный вес. У долгожителей часто наблюдаются хронические заболевания, ослабление иммунной системы и нарушение работы пищеварительной системы. Исследования эпидемиологии и профилактики ИБС среди пожилых людей остаются слабо освещенной темой.
ПАРАЗИТАРНЫЕ ИНФЕКЦИИ У ДЕТЕЙ И ИХ ВЛИЯНИЕ НА ОРГАНИЗМ РЕБЕНКА
Данная статья посвящена инфекционным заболеваниям, вызванным паразитами, у детей, а также их воздействию на здоровье юного поколения. Описываются общие аспекты паразитарных инфекций, их распространенность в Центральной Азии, особенно в Узбекистане, методы борьбы и современные подходы к терапии. Особое внимание уделяется профилактическим мерам, необходимым для снижения уровня заболеваемости в Узбекистане. Работа, основанная на сравнительных таблицах и актуальных цитатах, подчеркивает значимость последствий паразитарных инфекций, таких как задержка в росте и когнитивные расстройства, и предлагает пути решения этой проблемы через санитарные меры, образование и массовую дегельминтизацию.
РАСПРОСТРАНЕНИЕ И ПРОФИЛАКТИКА ВОЗДУШНО-КАПЕЛЬНЫХ ИНФЕКЦИЙ СРЕДИ ДЕТЕЙ
Данная статья посвящена проблеме распространения и предотвращения воздушно-капельных инфекций у детей, включая такие заболевания, как грипп, корь, коклюш, туберкулез и острые респираторные вирусные инфекции. В ней рассматриваются симптомы, последствия и характер распространения этих инфекций в Узбекистане, подчеркивается уязвимость детей из-за незрелости их иммунной системы и социальных факторов. Анализируется повседневная жизнь пациентов, страдающих от этих заболеваний, акцентируя внимание на физических и психосоциальных аспектах. Особое внимание уделено эпидемиологическому процессу, который определяет динамику инфекционных заболеваний, а также мерам профилактики, таким как вакцинация, соблюдение гигиенических норм и улучшение условий в образовательных учреждениях. В статье перечислены современные терапевтические методы и предложены советы по укреплению профилактических мер. Сравнительные таблицы и точные цитирования в стиле Ванкувера подчеркивают необходимость комплексного подхода к снижению заболеваемости среди детей.
РАСПРОСТРАНЕНИЕ ЭНТЕРОБИОЗА СРЕДИ ДЕТЕЙ И ЭФФЕКТИВНЫЕ МЕТОДЫ БОРЬБЫ С НИМ
Данная статья анализирует проблему энтеробиаза (инвазии острицами) среди детского населения, акцентируя внимание на его актуальности и методах борьбы с ним. Приводятся основные сведения о заболевании, осуществляется анализ его эпидемиологии в Центральной Азии, особенно в Узбекистане, рассматриваются современные способы лечения и предлагаются меры по профилактике. Подкрепленная сравнительными таблицами и точными ссылками по системе Ванкувера, работа выделяет высокую уровень заболеваемости в данном регионе, влияние на здоровье детей и острую необходимость в комплексных действиях — начиная от соблюдения гигиенических норм до массовой дегельминтизации — с целью уменьшения нагрузки от этого заболевания.
РОЛЬ ПРАВИЛ ГИГИЕНЫ ДЕТЕЙ ШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА В БОРЬБЕ С ВИРУСНЫМ ГЕПАТИТОМ А
Данная статья исследует значение гигиенических мер среди школьников в противодействии вирусному гепатиту А (ВГА), широко распространенному заболеванию в Узбекистане. Обсуждаются основные характеристики ВГА у детей, его эпидемиология в стране, пути борьбы и современные стратегии лечения. Особое внимание уделяется профилактическим действиям с акцентом на чистоту рук и санитарные условия как основополагающим факторам снижения заболеваемости. Подкрепленная таблицами работа подчеркивает необходимость массового обучения, вакцинации и улучшения инфраструктуры для защиты здоровья детей.
СЕРОДИСКОРДАНТНЫЕ ПАРЫ И ПРОФИЛАКТИКА ПЕРЕДАЧИ ВИЧ И УЛУЧШЕНИЕ КАЧЕСТВА ЖИЗНИ
Данная статья изучает вопросы серодискордантных пар, где один из партнеров является ВИЧ-позитивным, а другой – ВИЧ-отрицательным, с акцентом на предотвращение передачи ВИЧ и улучшение жизненного качества. Представлена основная информация о ВИЧ-инфекции, ее путях передачи и влиянии на здоровье. Особое внимание уделяется профилактическим мерам, включая антиретровирусную терапию (АРТ), доконтактную профилактику (ДКП) и применение презервативов, а также их эффективности в предотвращении заражений. В контексте Узбекистана рассматриваются масштабы эпидемии, достижения в борьбе с ВИЧ и проблемы, такие как стигматизация и ограниченный доступ к ресурсам. Описаны современные методы терапии и психосоциальная поддержка для пар, а также предложены шаги по усилению профилактических мероприятий. Статья подчеркивает важность комплексного подхода, объединяющего медицинские, образовательные и социальные стратегии для поддержки серодискордантных пар.
ИП ЙИГИРИШ КОРҲОНАЛАРИДА МИКРОИҚЛИМ КЎРСАТКИЧАЛАРИНИ ГИГИЕНИК БАҲОЛАШ
Ип-йигириш ишлаб чиқариш корхоналари ходимларига меҳнат шароитларининг салбий таъсирини минималлаштириш учун ип-йигирув корхоналарининг меҳнатни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик хизматлари Санитария-епидемиология ва аҳоли саломатлиги қўмитасининг назорати остида меҳнат шароитларини яхшилаш (ёки оптималлаштириш) бўйича комплекс чора-тадбирларни амалга оширишлари керак. 0324-16 СанҚваМ га биноан, иссиқ мавсумда иш жойларида ҳаво ҳарорати 31°С, нисбий намлиги 55% ва ҳаракатчанлиги 0,3-0,5 м/сек дан ошмаслиги керак. Ишчилар танасини ноқулай микроиқлим кўрсаткичларидан (ортиқча иссиқлик, нисбий намликнинг паст даражаси) ҳимоя қилиш учун ип-йигириш корхоналарида ҳарорат ва намлик шароитларини тартибга солиш учун замонавий иқлим назорати механизмлари билан жиҳозланган бўлиши керак.
ИНФОРМАЦИОННЫЕ ТЕХНОЛОГИИ КАК СТРАТЕГИЧЕСКИЙ ФАКТОР МОДЕРНИЗАЦИИ В ПОДГОТОВКЕ ВРАЧА – ПЕДИАТРА
В условиях стремительного развития цифровых технологий модернизация системы подготовки врачей-педиатров становится стратегически важной задачей. Информационные технологии играют ключевую роль в повышении эффективности медицинского образования, способствуя интеграции цифровых решений в учебный процесс и клиническую практику.
В статье рассматриваются приоритетные направления цифровизации образования, включая массовую переподготовку кадров, поддержку образовательных инициатив, внедрение интерактивных методик и развитие сетевого взаимодействия. Особое внимание уделено созданию и применению специализированного программного обеспечения, в частности системы «Врач-Педиатр», позволяющей анализировать статистику заболеваемости, прогнозировать риски и оценивать физическое развитие детей.
Обсуждаются ключевые аспекты цифровизации здравоохранения, такие как автоматизация рабочих процессов, формирование национальной интегрированной информационной системы и внедрение искусственного интеллекта в медицинскую аналитику. Рассматриваются возможности использования автоматизированных рабочих мест (АРМ) для оптимизации рутинных задач врачей, что повышает точность диагностики и качество медицинского обслуживания. Таким образом, цифровая трансформация медицинского образования и здравоохранения является не только актуальной, но и необходимой мерой для подготовки квалифицированных специалистов, способных эффективно применять современные технологии в педиатрической практике.
ПОМОЩЬ ПРАКТИЧЕСКОМУ ВРАЧУ
COMORBID CONDITIONS IN CHILDREN WITH SEPTAL CONGENITAL HEART DEFECTS
Congenital heart defects are an important problem in pediatrics due to their high prevalence and the need for early surgical correction due to significant health problems and disability in children. According to WHO, congenital heart disease occurs in 0.7-1.7% of newborns. In some cases, the rapid progression of the stages of the course of congenital heart disease is determined not only by its severity, but also by the influence of concomitant diseases: hypoxic-ischemic encephalopathy, nutritional deficiencies, deficiency anemia, etc. Knowledge of the mechanisms of development of these disorders and the possibility of their timely detection with the help of modern research methods make it possible to diagnose and correct developing pathological conditions as early as possible. In this regard, the issue of studying clinical diagnostic criteria for improving the provision of timely medical care to children with congenital heart disease of an early age remains relevant and requires scientific research in this direction.
CAPABILITIES OF MAGNETIC RESONANCE IMAGING IN PARKINSON'S DISEASE
Parkinson's disease (PD) is a chronic degenerative disorder of the central nervous system characterized by the progressive loss of neurons in the nigrostriatal system. PD is a chronic progressive neurodegenerative disease of the central nervous system that leads to motor impairments, cognitive dysfunction, and autonomic disturbances due to the degeneration of dopaminergic neurons. Clinical diagnosis is usually made after symptom onset; however, modern neuroimaging techniques, including magnetic resonance imaging (MRI), provide an opportunity for early disease detection. This article analyzes the diagnostic value of MRI in PD, including nigrosome-1 signal detection, diffusion tensor imaging (DTI), and functional MRI (fMRI). Today, early detection, differential diagnosis, and assessment of disease progression remain crucial challenges in neurology. While traditional clinical diagnostic methods allow for the identification of PD in advanced stages, high-precision neuroimaging techniques are required for the early detection and differentiation of neurodegenerative processes.
NOALKOGOLLI STEATOGEPATOZ MAVJUD QD 2 TIP BEMORLARDA JIGAR FERMENTLARI VA UGLEVOD ALMASHINUVI KO’RSATKICHLARINING O’ZARO BOG’LIQLIGI
Qandli diabet eng keng tarqalgan surunkali kasalliklardan biri bo'lib, jigarning turli kasalliklari bilan, jumladan, jigar fermentlarining buzilishi, alkogolsiz jigar yog’ kasalligi, gepapotoselular xavfli o’sma va sirroz bilan bog'liqdir. So’nggi yillarda jigar fermentlarining qandli diabet va glikemik nazoratni bashorat qilishdagi roli haqida qiziqish oshmoqda. Maqsad va Vazifalar Ushbu tadqiqotning maqsadi, Qandli diabet 2tip dekompensatsiya darajasida bo'lgan bemorlarda jigar fermentlarining glikirlangan gemoglobin (HbA1C)bilan bog'liqligini o’rganishdir. Materiallar va Usullar.Ushbu tadqiqotda ambulator va statsionar davolangan qandli diabet 2 tip bilan kasallangan bemorlar kiritilgan. Ma'lumotlar yig'ilib, qabul qilish vaqtida oldindan tayyorlangan proforma yordamida batafsil anamnez yi’gildi. Barcha ishtirokchilar uchun jigar faoliyati markerlari HbA1C ning 2 guruhida ya’ni kompetsatsiya va dekompensatsiya ko’rsatgichlarida korrelatsion analiz qilindi. Jigar fermentlari va HbA1C turli qiymatlari o'rtasidagi bog'liqlik tahlil qilindi.Natijalar 84 bemor orasida o'rtacha yosh 57.90 ± 8,3 ni tashkil etdi. 84 bemordan 14nafari (16,7%) erkaklar, 70 (83.3%) ayollar edi. Qandli diabet davomiyligi o'rtacha 7.84 ± 5.81 yil, HbA1C o'rtacha 8.52 ± 1.41 tashkil etdi. Nahorgi glukoza darajasi 10.08± 3,15mmol/l va ovqatdan keyingi qondagi glukoza darajasi 13,88 ± 3,92mmol/l ni tashkil etdi. Ammo jigar fermentlari (ALT, AST) va umumiy bilirubin, bog’langan bilirubin o’rtasida kompensatsiya darajasidagi HbA1C (<8%) o'rtasida teskari Pearson bog'liqligi mavjud bo'lib, statistik jihatdanahamiyatga ega emas. AST/ALT nisbati (De Ritis nisbati) o’rtasida to’g’ri bog’liqlik aniqlanib, bu nisbat HbA1 dekompensatsiya guruhida yuqori ekanligi aniqlandi..Xulosa qandli diabet 2 tip bemorlarda jigar faoliyati markerlari AST/ALT nisbati bilan HbA1C o'rtasidagi bog'liqlikni ko'rsatdi. Barcha jigar ko’rsatgichlari ikkala gurhda ham HbA1C bilan salbiy bog'liqlikka ega, ammo statistik jihatdan ahamiyatli bog'liqlik faqat AST/ ALT nisbati uchun kuzatildi.
YUQORI JAG‘ BO‘SHLIG‘I KISTALARINI JARROHLIK USULIDA DAVOLASH NATIJALARI TAHLILI
Yuqori jag‘ bo‘shlig‘i kistasi bilan kasallangan bemorlarni jarrohlik usulida davolashning turlari, natijalari va tavsiflari keltirilgan. Ilmiy tadqiqot ishimizda 18 yoshdan 60 yoshgacha boʻlgan umumiy 140 nafar bemorlarda jarrohlik amaliyoti oʻtkazildi, bulardan 87 nafarini erkaklar, 53 nafarini ayollar tashkil qildi. Jarrohlik natijalari tahlil qilindi va xulosalar tayyorlandi. Tekshirilgan bemorlarning oʻrtacha yoshi 42,5±3,14 yoshni tashkil etadi.
МИ ЎТКАЗГАН БЕМОРЛАРДА ГЕМОДИНАМИКА, ГЛИКЕМИЯ, БИОКИМЁВИЙ ВА ЭХОКГ КЎРСАТКИЧЛАРИНИНГ ЎЗАРО БОҒЛИҚЛИГИНИ ЎРГАНИШ
Тадқиқотда бевосита иштирок этган 170 нафар беморнинг гликемия ва биокимёвий кўрсаткичларни аниқлаган ҳолда ЭхоКГ кўрсаткичлари билан корреляцион боғлиқлик ўрганилди. Юрак қисқаришлар сони билан систолик артериал қон босими ўртасида кучсиз тўғри корелляция (r=0,252) кузатилди.
Мақсад: миокард инфарктини ўтказган беморларда гемодинамика, гликемия, биокимёвий ва ЭХОКГ кўрсаткичларининг ўзаро боғлиқлигини ўрганиш.
Тадқиқот материаллари ва усуллари: 2023 йилнинг январь ойидан 2024 йилнинг апрель ойига қадар ЎМИ билан оғриган беморлар гуруҳидан танлов асосида 170 нафар беморнинг розилиги олинди, ҳамда улар тадқиқотга жалб этилди. Жами тадқиқотда иштирок этган 170 нафар беморларнинг 80 нафарини (47%) аёллар, 90 нафарини (53%) эркаклар ташкил этди
Хулоса: Атерогенлик индекси билан ЮЗЛП ўртасида 1-3-тадқиқот гуруҳларида кучли(r=-0,867, r=-0,897), 2-тадқиқот гуруҳида ўртача (r=-0,571) тескари корелляция кузатилган бўлса, 1-тадқиқот гуруҳида ПЗЛП ўртасида кучсиз (r=0,234), 3-тадқиқот гуруҳида ПЗЛП ўртасида ўртача (r=0,496) тўғри корелляция, умумий холестерин ўртасида эса 2-тадқиқот гуруҳида кучли (r=0,767) тўғри корелляция кузатилди.
PSORIAZ KASALLIGIINIG OYOQ KAFTI SHAKLIDA TERI TUZILMALARIDAGI O‘ZGARISHLARINING PATOMORFOLOGIK JIHATLARI
22 nafar bemorlar oyoq kafti terisidan olingan bioptat patomorfologik tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, oyoq kafti psoriazi rivojdangan bemorlar teri tuzilmalarida tikanaksimon qavatida spongioz kuchli rivojlanganligi qayd etiladi. Derma qavatida ham perivaskulyar va kollagen va elastik tolalarining kuchli shishinishi kuzatiladi. Bu esa davolash muolajalarini bajarishda alohida e'tiborga olinsa davolash samaradorliginingi oshishiga olib keladi.
ИММУНОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ И СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ К ЛЕЧЕНИЮ ДЛИТЕЛЬНО НЕЗАЖИВАЮЩИХ РАН: ДИАГНОСТИКА, ТЕРАПИЯ И ПРОФИЛАКТИКА ОСЛОЖНЕНИЙ
Целью данного исследования является клинико-иммунологическая характеристика больных с длительно незаживающими ранами, анализ особенностей их иммунного ответа и факторов, влияющих на процесс заживления. В ходе работы были исследованы 50 пациентов с хроническими ранами, среди которых определены клинические симптомы, а также проведены иммунологические исследования, направленные на оценку уровня специфических и неспецифических иммуноглобулинов, клеточного иммунитета и воспалительных маркеров. Результаты показали значительные изменения в уровнях иммуноглобулинов IgA, IgM и IgG, а также ослабление клеточного иммунного ответа у большинства пациентов с хроническими ранами. Наблюдалась связь между нарушением иммунной активности и замедленным процессом заживления ран. Эти данные подчеркивают важность комплексного подхода в диагностике и лечении больных с длительно незаживающими ранами, включающего не только местные терапевтические мероприятия, но и коррекцию иммунного статуса.
O‘TKIR PANKREATITNI TASHXISLASH VA DAVOLASHDA ZAMONAVIY NUR VA ENDOVIZUAL USULLAR
O‘tkir pankreatit (O‘P) qorin bo‘shlig‘i a’zolarining eng keng tarqalgan shoshilinch kasalliklaridan biridir. So‘nggi o‘n yilliklarda butun dunyoda OP chastotasining o‘sishi kuzatilmoqda. Epidemiologik tadqiqotlarga ko‘ra, AQShda o‘tkir pankreatit har yili 275 mingdan ortiq kasalxonaga yotqizishga sabab bo‘ladi. Kasallikning kechishi yengil turlaridan tortib, a’zolar yetishmovchiligi va septik asoratlar bilan kechadigan og‘ir shakllarigacha o‘zgarib turadi. Taxminan 20% bemorlarda pankreatitning o‘rtacha og‘ir yoki og‘ir shakli rivojlanadi, bunda o‘lim darajasi 20-40% ga yetadi. Yuqori o‘lim darajasi nekrotik asoratlarning rivojlanishi va oshqozon osti bezi nekrozi infeksiyasi bilan bog‘liq.
Infeksiyalangan nekrozli og‘ir pankreatitni davolashning klassik taktikasi tarixan erta laparotomiya va ochiq nekrektomiyadan iborat bo‘lgan. Biroq, ochiq operatsiyalar intra- va operatsiyadan keyingi asoratlarning yuqori xavfi bilan bog‘liq. Bir qator tadqiqotlarga ko‘ra, ochiq nekrektomiyada umumiy jarrohlik o‘lim darajasi 50% dan oshishi mumkin. Ochiq aralashuvlarning tez-tez uchraydigan asoratlari yiringli-septik jarayonlar, oshqozon osti bezi choklarining yetishmovchiligi, oqmalar, shuningdek, operatsiyadan keyingi qorin devorining churralari bo‘lgan. Bunday ko‘ngilsiz natijalar kamroq invaziv yondashuvlarni izlashga turtki bo‘ldi.
Nur tashxisi va endoskopik vizualizatsiya usullarini takomillashtirish o‘tkir pankreatit bilan og‘rigan bemorlarni davolashda yangi imkoniyatlar yaratdi. Zamonaviy nur texnologiyalari (ultratovush tekshiruvi, multispiral kompyuter tomografiyasi, magnit-rezonans tomografiya) o‘z vaqtida tashxis qo‘yish, etiologiyani aniqlash va oshqozon osti bezi shikastlanishining og‘irligini baholash imkonini beradi. Multidetector CT hozirgi vaqtda o‘tkir pankreatit va uning asoratlarini tez va aniq baholashni ta’minlaydigan tanlov usuli hisoblanadi, endoskopik ultratovush va MRT esa pankreatit sababini aniqlash yoki qo‘shimcha usullar sifatida ishlatiladi. Bundan tashqari, o‘t-tosh etiologiyasini aniqlash uchun barcha bemorlarga pankreatitning birinchi hujumida qorin bo‘shlig‘ining ultratovush tekshiruvini o‘tkazish tavsiya etiladi. O‘t yo‘lining mayda toshlariga shubha tug‘ilganda, MR-xolangiopankreatografiya yoki endoskopik ultratovush tekshiruvi kabi noinvaziv vizualizatsiya usullari ma’lumot beradi.
Diagnostikadan tashqari, vizualizatsiya sohasidagi yutuqlar kam invaziv davolash texnologiyalarining rivojlanishiga olib keldi. Endovizual usullar - endoskopik va laparoskopik usullar o‘tkir pankreatit va uning asoratlarini davolashda tobora keng qo‘llanilmoqda. Bunday usullarga quyidagilar kiradi: biliar obstruksiyani bartaraf etish uchun endoskopik retrograd xolangiopankreatografiya (ERXPG), UTT/KT nazorati ostida suyuqlik to‘plamlarini endoskopik yoki teri orqali drenajlash, laparoskopik aralashuvlar (diagnostik laparoskopiya, video yordamchi nekrektomiyalar va boshqalar). Ushbu texnologiyalarning joriy etilishi pankreonekrozni jarrohlik yo‘li bilan davolashga yondashuvni o‘zgartirdi - erta ochiq operatsiya konsepsiyasidan kechiktirilgan kam invaziv aralashuv ("step-up approach") strategiyasiga o‘tildi. Randomizatsiyalangan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, minimal invaziv aralashuvlardan foydalangan holda bosqichma-bosqich taktika ochiq jarrohlik bilan solishtirganda og‘ir asoratlar va o‘lim darajasini kamaytiradi.
Xususan, PANTER ko‘p markazli tadqiqotida infeksiyalangan pankreonekroz bilan og‘rigan bemorlarda kombinatsiyalangan kam invaziv taktika (zarurat bo‘lganda, keyinchalik video yordamchi nekrektomiya bilan punksion drenajlash) birlamchi ochiq nekrektomiya guruhidagi 69% ga nisbatan yirik asoratlar yoki o‘lim chastotasini 40% gacha kamaytirishga imkon berdi. Ushbu ma’lumotlar zamonaviy texnologiyalar hisobiga natijalarni yaxshilashning sezilarli zaxiralari mavjudligini ko‘rsatadi.
Shunday qilib, mavzuning dolzarbligi o‘tkir pankreatitni davolash samaradorligini oshirish zarurati bilan bog‘liq. Diagnostikaning nurli usullari va endovizual aralashuvlardan foydalanishni optimallashtirish o‘lim va asoratlarni kamaytirishga yordam beradi. Ushbu tadqiqotda ko‘rsatilgan texnologiyalarni OP ni davolash taktikasiga integratsiya qilish imkoniyatlari va ularning kasallik natijalariga ta’siri baholanadi.
SON SUYAGIDA RIVOJLANGAN SOXTA BO‘G‘IM SOHASI QON TOMIRLARIDA BO’LADIGAN PATOMORFOLOGIK O‘ZGARISHLAR
Soxta bo’g’imi tufayli jarrohllik amaliyoti tufayli olib tashlangan 21 nafar bemorlardan son suyagi soxta bo’g’imi sohasidan olingan jarrohlik materiallari patomorfologik tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, son suyagi soxta bo’g’imlarnining hosil bo’lishida nafaqat suyakni qon bilan ta’minlaydigan qon tomirlar muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, posttravmatik sinishlardan so’ng soxta bo’g’imlarni shakllanishga olib keluvchi muhim omillardan biri bu suyaklar to’qimalardagi gemodinamikaning buzilisharning uzoq vaqt saqlanib qolishidir. Bu esa shukastlanishlardan so’ng davolash muolajalarinin olib borishda va son suyagi soxta bo’g’iminin rivojlanishini oldini olishga qaratilgan chora tadbirlarda alohida inobqtga olinishi lozimligi ta'kidlab o'tilgan.
СОВРЕМЕННЫЙ ПОДХОД К ПОВЫШЕНИЮ ЭФФЕКТИВНОСТИ ЭКСТРАКОРПОРАЛЬНОГО ОПЛОДОТВОРЕНИЯ У ПАЦИЕНТОК С ТОНКИМ ЭНДОМЕТРИЕМ
Тонкий эндометрий представляет собой серьезную проблему в репродуктивной медицине, так как его недостаточная толщина (<7 мм) ассоциируется со сниженной вероятностью имплантации эмбриона и высокой частотой неудач при проведении программ вспомогательных репродуктивных технологий (ВРТ). Данный феномен обусловлен нарушением ангиогенеза (образование новых кровеносных сосудов), хроническим воспалением и сниженной экспрессией рецепторов, уменьшением притока крови к матке, гормональным дисбалансом (особенно эстрогеновым), повреждением эндометрия (например, в результате хирургического вмешательства, инфекции), хронические воспаление, снижение экспрессии факторов роста необходимых для успешной имплантации. В связи с этим актуально изучение современных терапевтических подходов к коррекции состояния эндометрия. В данной работе проведен анализ эффективности различных методов лечения, включая гормональную терапию, аутологичную PRP-терапию и кавитацию. Представлены результаты клинического исследования, подтверждающие эффективность комплексного подхода в увеличении толщины и функциональной состоятельности эндометрия у пациенток с неудачными попытками ЭКО.
Целью данного исследования является оценка эффективности современных терапевтических подходов к лечению тонкого эндометрия, включая гормональную терапию, аутологичную PRP-терапию и кавитацию, перед проведением программ вспомогательных репродуктивных технологий.
ВЛИЯНИЕ УРОВНЕЙ ГОРМОНА РОСТА И ИНСУЛИНОПОДОБНОГО ФАКТОРА РОСТА-1 НА КЛИНИКО-БИОХИМИЧЕСКИЕ ПОКАЗАТЕЛИ У ЖЕНЩИН С РАКОМ МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ
Данная статья посвящена изучению влияния уровней гормона роста (ГР) и инсулиноподобного фактора роста-1 (ИФР-1) на клинико-биохимические показатели и прогноз заболевания у женщин с диагнозом рак молочной железы (РМЖ). В исследовании приняли участие 56 женщин, которые были разделены на две группы в зависимости от уровня ГР и ИФР-1 в крови. Полученные результаты показали, что повышенные уровни этих гормонов ассоциируются с более агрессивным течением заболевания, включая более высокую частоту метастазирования, рецидивов и низкий отклик на химиотерапию. Повышенные уровни ГР и ИФР-1 также были связаны с более выраженной эстрогенозависимостью опухоли и повышенной частотой HER2-позитивных форм рака молочной железы. Полученные данные подчеркивают важность контроля этих биохимических маркеров для прогнозирования и оптимизации стратегии лечения, что может существенно улучшить результаты лечения и выживаемость пациенток с РМЖ.
ПСИХОФИЗИОЛОГИК УЙҚУСИЗЛИКНИ КЛИНИК-ЛАБОРАТОР ВА ПОЛИСОМНОГРАФИК ТАШҲИСЛАШ
Тадқиқот мақсади. Клиник маълумотлар, полисомнографик тадқиқотлар ва лаборатория параметрларини таққослаш асосида психофизиологик уйқусизлини ташхислаш.
Тадқиқот материаллари ва усуллари. Тадқиқотда 18 ёшдан 45 ёшгача бўлган сурункали психофизиологик уйқусизликка чалинган 95 киши танлаб олинган. Ўртача ёш 33±13 ёшни ташкил этди. Назорат гуруҳи 18 ёшдан 45 ёшгача бўлган субъектив уйқу бузилишисиз соғлом кўнгиллилардан иборат эди (ўртача ёш 34,3± 11 ёш).
Натижалар: Корреляцион таҳлил депрессия ва TST даражасининг боғлиқлигини кўрсатди: депрессия қанчалик аниқ бўлса, умумий уйқу давомийлиги шунчалик қисқа бўлади. Шу билан бирга, депрессия даражаси LPS, WDS билан боғлиқ эмас ва уйғонишлар сони билан салбий боғлиқ (депрессия даражаси қанчалик юқори бўлса, уйғониш камроқ). Корреляцион таҳлил маълумотлари шуни кўрсатадики, ташвиш даражаси асосан уйқуни бошлаш жараёнларига таъсир қилади (-0.24, р<0.05) ва депрессия асосан уйқуни сақлаш жараёнларига таъсир қилади
Хулоса: Таҳлил натижалари шуни кўрсатадики, уйқу сифатини субъектив баҳолаш фақат умумий уйқу вақтини ва уйқу бошланишининг кечикишини акс еттиради ва уйқу ичидаги уйғониш вақтини ва уйқу фазалари давомийлигининг нисбатини баҳолаш учун маълумотсиздир. Бу, ўз навбатида, психофизиологик уйқусизлик диагностикаси учун анкеталар ва полисомнографиядан биргаликда фойдаланиш зарурлигини исботлайди.
ЮҚОРИ ЖАҒ АНОМАЛИЯЛАРИНИНГ БОЛАЛАР ОРАСИДА ТАРҚАЛГАНЛИГИ, УЧРАШ ДАРАЖАСИ ВА КЛИНИК ЖИҲАТЛАРИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ
ушбу мақолада юқори жағ протрузияларининг болалар орасида тарқалганлиги, учраш даражаси ва клиник жиҳатларидаги ўзгаришлар боланинг ёши, озиқланиш даражаси, она ҳомиладорлик давридаги экзоген ва эндоген таъсирлар, болалардаги ёндош касалликлар, бола организмидаги микроэлементлар ва витаминлар етишмаслиги натижасида юзага келиши келтирилган.
LAPAROSKOPIK XOLESISTEKTOMIYA FONIDA SIMULTAN OPERATSIYALARNI BAJARISHDA XIRURGIK TAKTIKANI TAKOMILLASHTIRISH
Laparoskopik xoletsistektomiya (LXE) hozirgi vaqtda surunkali kalkulyoz va o‘tkir xoletsistitni jarrohlik yo‘li bilan davolashning "oltin standarti"ga aylandi. Shu bilan birga, o‘t-tosh kasalligi bilan og‘rigan bemorlarning katta qismida jarrohlik aralashuvini talab qiladigan boshqa kasalliklar aniqlanadi. Tadqiqotlar ma’lumotlariga ko‘ra, o‘t-tosh kasalligining 40% gacha holatlari diafragmaning qizilo‘ngach teshigi churrasi va gastroezofageal reflyuks kasalligi bilan birga keladi. Shunga o‘xshash holat boshqa qo‘shma patologiya bilan ham kuzatiladi: masalan, xoletsistolitiaz ko‘pincha qorin old devori churralari, kichik tos a’zolari kasalliklari, appenditsit va boshqalar bilan birga keladi. Bu bir vaqtning o‘zida bir nechta kasalliklarni jarrohlik yo‘li bilan tuzatishga katta qiziqish uyg‘otadi.
Bir vaqtning o‘zida (simultan) operatsiyalar takroriy operatsiya va takroriy anesteziyadan qochib, bitta aralashuv bilan bir nechta patologiyani bartaraf etish imkonini beradi. Bunday kombinatsiyalangan laparoskopik aralashuvlar kam travmatik va yuqori ijtimoiy-iqtisodiy samara bilan ajralib turadi. Xususan, bosqichma-bosqich davolashga nisbatan tezroq tiklanish, kamroq og‘riq sindromi va operatsiyadan keyingi asoratlarning umumiy sonining (ham erta, ham uzoq muddatli) kamayishi qayd etilgan. Simultan aralashuvlar alohida operatsiyalar oralig‘ida yondosh patologiyaning rivojlanishi yoki kuchayishi xavfini bartaraf etadi va davolanishning umumiy o‘limini kamaytiradi. Bundan tashqari, bitta kasalxonaga yotqizish hisobiga xarajatlar kamayadi va bemorning umumiy mehnatga layoqatsizlik davri qisqaradi.
Biroq, yaqqol afzalliklarga qaramay, bir vaqtning o‘zida bajariladigan operatsiyalar bajarish taktikasi va texnikasiga yuqori talablar qo‘yadi. Ikki va undan ortiq aralashuvlarning birga qo‘llanilishi operatsiya davomiyligi va jarrohlik jarohatining uzayishiga olib keladi, shuningdek, intra- va operatsiyadan keyingi asoratlar xavfini oshirishi mumkin. Ayniqsa, "toza" va "shartli infeksiyalangan" aralashuvlar kombinatsiyasida (masalan, bir vaqtning o‘zida gernioplastika va safro tushish xavfi bilan xoletsistektomiya) operatsiya maydonining infeksiyalanishini oldini olish muhimdir. Shu munosabat bilan, laparoskopik xoletsistektomiya asosida simultan operatsiyalarni bajarishning taktik va texnik jihatlarini optimallashtirish dolzarb vazifa bo‘lib, bu xavflarni minimallashtirishda bunday aralashuvlarning afzalliklarini maksimal darajada amalga oshirish imkonini beradi.
РАСПРОСТРАНЁННОСТЬ МИОФУНКЦИОНАЛЬНЫХ НАРУШЕНИЙ ЧЕЛЮСТНО-ЛИЦЕВОЙ ОБЛАСТИ У ОБСЛЕДОВАННЫХ ДЕТЕЙ
в данной статье представлена информация о методах объективного и субъективного обследования миофункциональных нарушений лицевой челюсти у детей, клиническом состоянии, анализе показателей распространенности миофункциональных нарушений и изменений в органах дыхательной системы.
ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ
СРАВНИТЕЛЬНАЯ ОЦЕНКА ИМТ У ДЕТЕЙ И ПОДРОСТКОВ В ВОЗРАСТЕ 11-17 ЛЕТ С МЕТАБОЛИЧЕСКИМ СИНДРОМОМ В ГОРОДЕ НУКУС И КУНГРАДСКОМ РАЙОНЕ РЕСПУБЛИКИ КАРАКАЛПАКСТАН
Изучены основные показатели ИМТ и дана их сравнительная оценка в зависимости от возраста, пола и места проживания. Исследования проведены среди детей и подростков обоего пола в возрасте от 11 до 17 лет, учащиеся в школах с 5-11 классах, расположенных на территории г. Нукуса и Кунградского района Республики Каракалпакстан. Изучение ИМТ подростков Каракалпакстана выявило его возрастную динамику: с годами ИМТ у них закономерно увеличивался. Примечательно, что у нукусских детей и подростков ИМТ был выше, чем у детей и подростков из Кунградского района. В связи с выявленными особенностями, целесообразно разработать отдельные нормативные стандарты для детей и подростков, проживающих в г. Нукусе и Кунградском районе Каракалпакстана.
MORPHOLOGY OF ADRENERGIC AND CHOLINERGIC NERVOUS STRUCTURES OF THE RABBIT STOMACH FOUNDATION IN EXPERIMENTAL CHOLESTASIS
The influence of external and internal factors leads to the development of various adaptive and morphological changes in the body. The nervous system occupies a special place in this process. Cholestasis is one of the most common factors affecting the body. The study of the morphological features of adrenergic and cholinergic nervous structures in the state of cholestasis is a topical issue in medicine. The study was conducted on adult rabbits. As a result of the study, it was revealed that destructive morphological changes are manifested as a reaction of the body to experimental exposure.
ЭКСПЕРИМЕНТАЛ ХОЛЕСТАЗ ХОЛАТИДА ИТЛАР ЖИГАРИ НЕРВ ТИЗИМИНИНГ МОРФОЛОГИК ӮЗГАРИШЛАРИ
Ушбу мақолада экспериментал холестаз холатида гӯштхӯр сут эмизувчи ҳайвонлар (итлар) жигари нерв тизимининг морфологик ӯзгаришлари, морфологик ва морфометрик хусусиятлари қиёсий ӯрганилганиб, тадқиқот натижалари тахлили баён қилинган. Қиёслаш учун 10 та етук ёшдаги итлар жигари ӯрганилган. Тадқиқот натижалари жигари тахлили шуни кӯрсатдики, экспериментал холестаз холатидаги итлар жигаридан тайёрланган микропрепаратларни кўздан кечирганимизда бир қатор морфологик ва морфометрик ӯзгаришларни кузатдик.
ERTA TUG‘ILGAN MONOXORIAL EGIZAKLAR YO‘LDOSH TO‘QIMASIDAGI O‘ZGARISHLARNING PATOMORFOLOGIK JIHATLARI
Monxorial erta tug‘ilgan 38 nafar egizaklar yo‘ldosh to‘qimasidan olingan to’qima bo’laklari patomorfologik tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, monoxorial egizaklar yo‘ldosh to‘qimasidagi patomorfologik o‘zgarishlar, chala tug‘ilish muddati va darajasiga ko‘ra bir-biridan farq qiladi. Bu esa yo‘ldosh to‘qimasining homila rivojlanishiga qay darjada ta’sir ko‘rsatishini anglatishi ta’kidlangan.
HOMILA YO‘LDOSH TO‘QIMASINI BACHADON MIOMETRIY VA SEROZ PARDASIGA O‘SIB KIRISHIDA PLATSENTA VA BACHADON TUZILMALARIDGI MORFOLOGIK O‘ZGARISHLAR
Platsenta to’qimasiining miometriy qavatiga o‘sib kirishi natijasida kelib chiqqan bachadon atoniyasi tufayli 22 nafar ayoldan olib tashlangan bachadondan tayyorlangan to’qima bo’lakchalari patomorfologik tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, homila yo‘ldosh to‘qimasining bachadoning miometriy va seroz qavatiga o‘sib kirgan qismida katta o‘choqli fibrinoid nekroz va sinsitiotrofoblastlarning proliferatsiyasi va surunkali platsentitning morfologik belgilari aniqlanadi. Miometriy qavatida shishinish va gemorragik imbbitsiya qayd etiladi. Seroz pardasida shishinish va sklerotik o‘zgarishlar kuzatiladi.
BUYRAK KOSACHALARI TUZILMALARIDAGI MORFOLOGIK O‘ZGARISHLARINI BUYRAK TOSH KASALLIGIGA XOS BO’LGAN JIHATLARI
Buyrak tosh kasalligi tufayli 22 nafar bemorlardan olib tashlangan buyrakdan kosachalaridan olingan to’qima bo’laklari patomorfologik tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, buyrak tosh kasalligida yuqorgi kosachalarida distrofik va nekrobiotik o‘zgarishlar kuchli ivojlangan bo‘lsa, o‘rta qavatida ularning kam miqdordagi o‘zgarishlari qayd etiladi. Pastki kosachalarda sklerotik jarayonlarning boshlanganligi kuzatiladi. Bu esa buyrak tosh kasalligini davolash tadbirlarida alohida e’tiborga olinishi lozimligi ta’kidlangan.
SITOMEGALOVIRUSLI INFEKSIYASIDAN VAFOT ETGAN CHAQALOQLARDA BUYRAK USTI BEZIDAGI MORFOLOGIK O‘ZGARISHLAR
Sitomegalovirusli infeksiyasi tufayli vafot etgan 25 nafar chaqaloqlarning anamnestik, makroskopik, mikroskopik tekshiruv, buyrak usti bezlaridan olingan kesmalar gemotoksilin-eozin usulida bo’yalgan mikropreparatlarning morfologik tahlili o’tkazilgan. Aniqlanganki, sitomegalo virusli infeksiya mavjud bo‘lgan homlador ayollar homilasining buyrak usti bezida nekrobiotik o‘zgarishlarga nisbatan nekrotik o‘zgarishlar ko‘proq rivojlanadi. Buyrak usti bezining mag‘iz qavatidagi o‘choqli va diffuz o‘zgarishlarning kelib chiqishi homilaning tanatogenezida muhim o‘rin tutadi. Bu esa homilador ayollarda homila ichi infeksiyalarini erta aniqlash va ularni o‘z vaqtida bartaraf etish lozimligi ta’kidlangan.
DENGIZ CHO‘CHQALARI OSHQOZONI OSTI BEZI CHIQARUV NAYLARINING MORFOLOGIYASI
Ushbu maqolada dengiz choʻchqalari oshqozon osti bezi chiqaruv naylarining tuzilishi haqidagi ma’lumotlar berilgan. Maqolada dengiz choʻchqalari oshqozon osti bezi chiqaruv naylari epiteliysi tarkibidagi endokrin hujayralar va ularning morfologiyasiga alohida e’tibor qaratilgan. Bundan tashqari chiqaruv naylarining tuzilishi, bez atsinuslarning o‘ziga xos morfologiyasi ham aytib o‘tilgan. Maqolada berilgan ma’lumotlar oshqozon osti bezi, uning tuzilishi, ba’zi kasalliklarida to‘g‘ri tashxislash, davolash va ilmiy izlanuvchilar uchun kerakli ma’lumotlar sifatida foydalanilishi mumkin.
DENGIZ CHO‘CHQALARI OSHQOZONI OSTI BEZI CHIQARUV NAYLARINING MORFOLOGIYASI
Oxirgi yillar ilmiy adabiyotda APUD - tizimi uning organizm faoliyatini boshqarishdagi ahamiyati haqida ma’lumotlar keng yoritilmoqda. Shu jumladan, a’zolarning nerv va gumoral boshqaruvini ta’minlovchi yagona boshqaruv tizimi neyroendokrin boshqaruv tizimi sifatida shakllanganligini bayon etuvchi ilmiy adabiyotlar ham talaygina. Biz ham ana shu tizimning oshqozon osti bezi chiqaruv naylarida joylashgan turlari, ularning faoliyati va morfologiyasini o‘rganib tarmoq rivojiga o‘z hissamizni qo‘shishni lozim deb topdik. Ushbu maqolada dengiz choʻchqalari me’da osti bezi chiqaruv naylari endokrin hujayralarning turlari, ishlab chiqaruvchi biologik faol moddalari va ularning ahamiyati haqida qisqacha ma’lumotlar berdik.
PATHOMORPHOLOGICAL CHANGES IN THE BRAIN TISSUE OF 12-WEEK-OLD RATS ADMINISTERED ENERGY DRINKS
Energy drinks are non-alcoholic beverages that contain stimulants such as caffeine, taurine, guarana, B vitamins, and other ingredients that enhance energy, alertness, and endurance. They are popular among students, athletes, and individuals undergoing intense periods of work. This study presents the results of research into the cellular and tissue structures of the brain in rats that were administered an energy drink orally for both short-term (12 weeks) and long-term (36 weeks) periods.
СТРУКТУРНЫЕ ИЗМЕНЕНИЕ ПЕЧЕНИ У СОБАК ПРИ МОДЕЛИРОВАНИИ СИНДРОМА ХОЛЕСТАЗА
В работе представлены результаты собственных исследований, которые посвящены изучению структурных изменений печени у лабораторных животных про моделировании синдрома холестаза.
Для наших исследований служила материалом печень 20 половозрелых собак, из них 10 для контрольного наблюдения и 10 для создания синдрома холестаза. Создан модул холестаз путём перевязки общего желчного протока. Материал фиксирован в 10% нейтральном формалине. Полученные срезы толщиной 5 мкм окращены методами гематоксилин – эозин и Ван- гизона.
Результаты исследования показали, что некоторые структуры печени претерпевают реактивные изменения при создании синдрома холестаза.
PSORIAZ KASALLIGIIDA TERI TUZILMALARIDAGI PATOMORFOLOGIK O’ZGARISHLARI KUZ MAVSUMIGA XOS BO’LGAN JIHATLARI
52 nafar bemor terisidan olingan bioptat patomorfologik tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, psoriaz kasalligia chalingan bemorlar teri tuzilmalarida yoz mavsumida tikanaksimon qavatida spongioz deyarli rivojlanmaydi. Derma qavatida ham perivaskulyar shish kuchsiz rivojlanadi. Bu esa davolash muolajalarini bajarishda muhim jarayon hisoblanadi. Psoriaz kasalligini davolash amaliyoti bajarilish vaqtida mazkur patomorfologik o’zgarishlar inobatga olinishi davolash samaradorligini ortishiga olib kelishi ta’kidlangan.
POSTTRAVMATIK GONARTROZ RIVOJLANGAN BEMORLAR TIZZA BO‘G‘IMI TUZILMALRIDAGI O‘ZGARISHLARNING PATOMORFOLOGIK XUSUSIYATLARI
Posttravmatik gonartroz tufayli jarrohllik amaliyoti tufayli olib tashlangan 53 nafar bemordan olingan jarrohlik materiallari patomorfologik tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, posttravmatik gonartrozda minsklarni olib tashlashning o‘zi ham jarrohlik amaliyotidan keyin gonartrozga sababchi bo‘lishi mumkin. Mikroskopik tekshiruvda tizza bo‘g‘imi yuzasi gialinli tog‘ay to‘qimasi va subxondral suyak to‘qimasida distrofik o‘zgarishlarning rivojlanishi bilan bir qatorda sinovial pardada ham o‘ziga hos patomorfologik o‘zgarishlar kelib chiqadi.
UL’TRATOVUSHLI TEKSHIRUVDA ANIQLAGAN BACHADON ENDOMETRIY QAVATI GIPERPLAZIYA HOLATINING PATOMORFOLOGIK JIHATLARI
Ul’tratovushli tekshiruv yordamida aniqlangan endrometriya qavati giperplaziyasi tufayli 42 nafar bemorlardan olingan bachadon ichi qirindisi tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, ul’toratovushli tekshiruvda aniqlangan bachadon endometriy qavatining giperplzaiyasining turli shakllari turlicha bo‘lib, ularning aksariyatini oddiy giperplaziya tashkil etadi. Endometriyning oddiy atipik giperplaziyasning so‘nggi paytda ko‘payganligi qayd etiladi. Murakkab atipik giperplaziya tadqiqotga olingan bemorlar ichida kamchilikni tashkil etib, ularning aksariyatida yassi hujayrali metaplaziyasining aniqlanishi uning adenokarsinomaga aylanganligini anglatmasligi ta’kidlangan.
YURAKNING SURUNKALI ISHEMIK KASALLIGIDA BOSH MIYA QON TOMIRLARIDA BO‘LADIGAN STRUKTURAVIY O‘ZGARISHLARI
Yurakning surunkali ishemik kasalligidan vafot etgan jami 32 nafar bemorning bosh miyasidan olingan to’qima bo’laklari patomorfologik tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, yurakning surunkali ishemik kasalligida bosh miya yarim sharlari po‘stloq qismidagi qon tomirlarda spazm holati rivojlanadi. Ularning bo‘shliqlarida shaklli elementlar saqlangan bo‘ladi. bosh miya po‘stlog‘i katta, o‘rta va kichik arteriyalar o‘rtacha darajada spazm hollatida bo‘lib, perivaskulyar bo‘shliqning turli darajad kengayganligi qayd etiladi. Qon tomir devorining tuzilmalarida distrofik va nekrobiotik o’zgarishlar qayd etiladi. Ushbu o‘zgarishlar yurakning surunkai ishemik kasalligini davolash samardorligini oshirishda alohida e’tibor talab qilishi ta’kidlangan.
BACHADON TANASI FIBROMATOZI FONIDA KECHGAN HOMILADORLIKDA MIOMETRIY TUZILMALARIDAGI PATOMORFOLOGIK O‘ZGARISHLAR
Homilador bo’lgan 35 nafar ayollarda bochandon tanasi fibromatozi tufayli ekstrapatsiya qilingan bachadondan olingan to’qima bo’laklari patomorfologik tekshiruvdan o’tkazilgan. Aniqlanganki, bachadon tanasi fibro matoz kasalligi turli yoshdagi homiladorlik va tug‘ruqlar soni turlicha bo‘lgan ayollarda uchrashi mumkin. Fibromatoz o‘zgargan sohalarga yaqin joylashgan miometriy to‘qimalarida distrofik, nekrotik va sklerotik jarayonlar rivojlanishi qayd etiladi. Shunigdek biriktiruvchi to‘qima o‘sib kirgan sohalarda lifotsitar infiltratsiya kuzatiladi.
УЛЬТРАЗВУКОВАЯ ДИАГНОСТИКА ТУННЕЛЬНЫХ СИНДРОМОВ ВЕРХНИХ КОНЕЧНОСТЕЙ: ПОРОГОВЫЕ ЗНАЧЕНИЯ ДЛЯ ДИАГНОСТИКИ КОМПРЕССИОННО-ИШЕМИЧЕСКИХ НЕВРОПАТИЙ
туннельные синдромы верхних конечностей, включая карпальный, локтевой и лучевой туннельные синдромы, являются распространёнными патологиями, вызывающими компрессию и ишемию периферических нервов. Своевременная диагностика этих состояний критически важна для предотвращения прогрессирования неврологических нарушений и выбора оптимальной тактики лечения. В связи с этим ультразвуковая диагностика, как неинвазивный, доступный и эффективный метод исследования, приобретает всё большее значение в клинической практике. Однако для улучшения точности диагностики необходимо разработать стандартизированные критерии для ультразвукового измерения поперечных размеров нервов (CSA) и оценки их эхогенности. Определение пороговых значений этих параметров может существенно повысить диагностическую точность, дифференцируя компрессионно-ишемические невропатии от нормальных вариантов. Исследование таких показателей, как CSA и эхогенность, в контексте туннельных синдромов является актуальной задачей, направленной на улучшение диагностики и лечение этих заболеваний.