No. 19 [2] (2025): Journal of humanities & natural sciences

						View No. 19 [2] (2025): Journal of humanities & natural sciences
No. 19 [2] (2025): Journal of humanities & natural sciences
Published: 21-03-2025

Magazine headings. Issue № 19 (02). Vol. 2. 2025

MEDICINE AND HEALTHCARE

MEDICINE AND HEALTHCARE

ПРИМЕНЕНИЕ ПИЯВОК ПРИ ЭКСТРЕННЫХ СЛУЧАЯХ С ГИПЕРТОНИЧЕСКИМ КРИЗОМ

Мамасаидов Ж.Т., Тиляходжаева Г.Б.

В статье рассматривается применение гирудотерапии как метода лечения при гипертоническом кризе (ГК), который представляет собой экстренную ситуацию с резким повышением артериального давления, требующую немедленного вмешательства. Описан механизм действия пиявок, их влияние на снижение артериального давления, улучшение микроциркуляции и расслабление сосудов. Рассмотрены преимущества гирудотерапии при ГК, включая снижение дозировки медикаментов и минимизацию побочных эффектов. Также обозначены возможные риски и противопоказания, связанные с использованием пиявок, и приведены рекомендации по применению метода в экстренных ситуациях. Статья подчеркивает важность профессионального подхода и строгого контроля при применении гирудотерапии в условиях гипертонического криза.

6 - 10

STUDYING THE POLYMORPHISM RS17576 MMP-9 GENEIN PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES MELLITUS AFTER MYOCARDIAL INFARCTION

Ravshan Axrorovich Khusanov

The aim of our study was to evaluate the role of polymorphism rs17576 MMP-9 gene in patients with type 2 diabetes mellitus after myocardial infarction (MI). In patients with type 2 diabetes mellitus after myocardial infarction 86 Uzbeks have been studied the alleles and genotypes rs17576 MMP-9 gene. According to it, according to the result of the oddsratio (OR - odds ratio), in carriers of the minor allele G the probability of developing the disease decreased by 29% (OR =0.71, 95% CI: 0.45-1.12), this means that the minor allele G has a protective effect against the development of coronary heart disease. On the other hand, the wild-type A allele of the MMP-9 gene polymorphism rs17576 increased the like-lihood ofdeveloping MI by 42% (OR = 1.42; 95% CI: 0.91-2.21) and turned out to be a significant risk factor for developing MI.

275 - 278

TURLI XIL TOZALOVCHI VOSITALARNING MIKROBLARGA NISBATAN BAKTERITSID TA’SIRINI O‘RGANISH

Davronova M.D., Orinbayeva Z.N., Qoriyev S.A.

Sovunlar turli darajadagi antibakterial ta’sirga ega bo‘lib, terini tozalovchi vosita hisoblanadi. Ushbu maqolada antibakterial ta’sirga ega bo‘lgan 8 turdagi sovunlar, ya’ni Protex, Absolut, Dettol, Safeguard, Luscan, Boro Plus, qora moyli sovun Vesna va Ultra-C sovunlari tanlab olindi va ushbu sovun turlarining bakteriyalarga bakteritsid ta’siri aniqlandi. Tajribamiz uchun teri mikroflorasida uchraydigan autoxton (St. epidermidis, St. haemolyticus) va alloxton (St. aureus, Candida albicans va E. coli) bakteriyalar tanlab olindi. Tadqiqotlar natijasida E.coli va Candida albicans bakteriyalari barcha sinalgan sovunlarga chidamli ekanligi aniqlandi. Ushbu sovunlarga eng yuqori sezuvchanlikni St.aureus bakteriyasi namoyon qilib, 5 ta ingibirlash zonasini hosil qildi. St.haemolyticus Ultra-C va Boro Plus sovunlariga, St.epidermidis esa faqat Boro Plus sovuniga sezgir ekanligi aniqlandi.

287 - 289

ДИСФУНКЦИЯ КИШЕЧНИКА ПРИ РЕСПИРАТОРНОЙ ИНФЕКЦИИ У ЧАСТО БОЛЕЮЩИХ И ЭПИЗОДИЧЕСКИ БОЛЕЮЩИХ ДЕТЕЙ

Сирожиддинова Х.Н., Усманова М.Ф.

В статье приведены данные о дисфункции кишечника при респираторной инфекции (РИ) у 146 часто болеющих детей (ЧБД) и 50 эпизодически болеющих детей (ЭБД). Клинические проявления РИ у наблюдаемых ЧБД характеризовались комплексом специфических и неспецифических симптомов, поражением различных органов и систем. Основную группу ЧБД составляют дети в возрасте от 1 до 3 лет (61%) и 3 до 4 лет (22,6%). Количество детей с РИ в возрасте от 5 до 6 лет составляют 10,9% обследованных ЧБД. РИ у ЧБД и ЭБД в отдельных случаях сопровождается с дисфункцией кишечника, что объясняется неполным формированием микрофлоры кишечника и частым применением антибиотиков.

11 - 14

МИКРОБИОТА КИШЕЧНИКА И ЕЁ ВЛИЯНИЕ НА ФУНКЦИЮ ФОРМЕННЫХ ЭЛЕМЕНТОВ У ЧАСТО БОЛЕЮЩИХ ДЕТЕЙ

Усманова М. Ф., Сирожиддинова Х.Н.

В статье приведены данные 146 часто болеющих детей в возрасте от 1-го года до 6 лет болеющими респираторными заболеваниями, госпитализированными в ГДБ. №1г. Самарканда. В качестве группы сравнения обследованы 30 эпизодически болеющие дети. Изучены состав микрофлоры кишечника, гематологические показатели крови и адсорбирующая способность эритроцитов. Результаты исследования показывают, что при тяжелом течении диареи, как осложнение основного заболевания у ЧБД, увеличивается в составе микрофлоры кишечника гемолитическая флора, среди которых первое место занимают стафилококки, на втором месте кишечная палочка и на третьем дрожжеподобные грибы.

15 - 18

ГИГИЕНИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА ВОЗДЕЙСТВИЯ ПЫЛЕВЫХ ЗАГРЯЗНИТЕЛЕЙ НА ЗАБОЛЕВАЕМОСТЬ НАСЕЛЕНИЯ

Атаниязова Р. А., Азимова М.Б.

Проведен анкетный опрос 505 жителей города Бухары для выявления распространенности различных заболеваний и их возможной связи с экологическими факторами. Установлено, что заболевания органов дыхания (14,2%) и пищеварительной системы (11,3%) занимают ведущие позиции в структуре общей заболеваемости. Анализ данных показывает, что на здоровье жителей г. Бухары существенно влияет ряд внешних причин. Наибольшее влияние на здоровье опрошенного населения оказывает изменение погоды (48,3%), а загазованность и запыленность воздуха являются причиной заболеваний у 18% респондентов. При этом, несмотря на высокий уровень выявленных заболеваний, 56,2% участников исследования оценивают свое здоровье как хорошее, что может свидетельствовать о недооценке воздействия окружающей среды.

19 - 23

ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАРНИНГ ТАНА ТУЗИЛИШИНИ БАҲОЛАШДА БИОИМПЕДАНС ТАҲЛИЛ УСУЛИНИ ҚЎЛЛАШНИНГ ИСТИҚБОЛЛАРИ

Низом Жумакулович Эрматов , Жамшид Амонбайевич Қутлиев

Важно определить распространенность ожирения среди военнослужащих, изучить уровень основного обмена веществ в их организме, оценить количество таких компонентов в организме, как жировая масса, мышечная масса, костная масса и вода, а также практически оценить различия между результатами, полученными с помощью формулы индекса массы тела (ИМТ) и биоимпедансометрических исследований при определении степени ожирения. В данной статье рассматриваются перспективы применения метода биоимпедансного анализа для оценки телосложения военнослужащих. Исследования проводились среди 1565 военнослужащих разного пола и возраста из числа личного состава воинских частей и учреждений Министерства обороны, для непосредственного биоимпедансометрического анализа были отобраны 306 военнослужащих. По результатам обследования было выявлено, что среди 306 военнослужащих основной группы у 12 (3,9%) военнослужащих, считавшихся в состоянии ожирения по формуле ИМТ, имелось не ожирение за счет мышечной массы, общей жидкости, активных клеток и костной массы, а нормальный вес (у 5 или у 1,6%) или избыточный вес (у 7 или у 2,3%). Из некоторых научных источников известно, что формула ИМТ не дает полную информацию о строении тела, количестве и расположении воды, мышечной массы и жиров в организме, а также существует ряд споров по поводу применения этой формулы у военнослужащих, которые физически хорошо развиты и имеют высокую массу тела за счет мышечной массы. По этой причине, учитывая, что использование таких методов исследования, как биоимпедансометрия, дающих более полную информацию о строении тела и количестве жиров в организме, служит дальнейшему повышению качества и достоверности исследования, в нашем исследовании для более глубокого анализа здоровья и физического состояния организма военнослужащих был использован биоимпеданс-анализатор ABC-02 "MEDASS."

24 - 28

INSONNING HARAKATLANUVCHI TUZILMALARI VA ULARNING ISHLASHI BILAN BOG'LIQ ANATOMIK VA FIZIOLOGIK XUSUSIYATLAR

Afakova M.Sh., Ilxomov A.X.

Inson tanasi harakatlanishi uchun muskullar, suyaklar, bo‘g‘imlar va nerv tizimi o‘zaro muvofiqlikda ishlaydi. Harakat-tayanch tizimi organizmga tashqi muhit bilan o‘zaro aloqada bo‘lish va turli jismoniy faoliyatni bajarish imkonini beradi. Ushbu maqolada harakatga oid asosiy tuzilmalar va ularning fiziologik xususiyatlari yoritiladi.

29 - 31

ALTSGEYMER KASALLIGI TARQALISHI VA SABABLARI

Anorboyeva D.D., Aslonova Z.A.

Alsgeymer kasalligi -dementsiyaning eng keng tarqalgan shakli hisoblanadi. Ushbu neyrodegenerativ kasallik ilk marta 1907–yilda nemis psixiatri Alois Alzheimer tomonidan tasvirlangan. Kasallik asosan 65 yoshdan oshgan odamlarda uchraydi. 2006–yilda 26,6 million kishiga ushbu tashxis qo’yilganligi qayd etilgan va 2050–yilga kelib bemorlar soni toʻrt baravar oshishi mumkin.

32 - 35

TURLI JAROHATLARNING TIKLANISH JARAYONIDA IMMUN OMILLARINING AHAMIYATI

Ibodjon Imomjonovich Ismoilov

Ushbu maqola turli jarohatlarning regeneratsion jarayoniga immun omillarining ta'sirini o'rganishga qaratilgan. Makrofaglar, sitokinlar, va o'sish omillarining regeneratsiyada o'rni, shuningdek, immun tizimining turli komponentlari va ularning jarohatlarni shifo topishdagi roli tahlil qilinadi. Immun tizimining boshqarilishi yallig'lanish jarayonini nazorat qilish va to'qimalarning muvaffaqiyatli tiklanishini ta'minlashda muhimdir.

36 - 38

O‘TKIR BUYRAK ZARARLANISHIDA BUYRAKLARNI METABOLIK HIMOYALASHDA VOBENZIM DORI VOSITASINING AHAMIYATI

Jabborova M.I., Irisqulov B.U.

Ushbu maqolada o‘tkir buyrak zararlanishida (O‘BZ) vobenzim preparatining buyraklarni metabolik himoyalashdagi ahamyati o‘rganilgan. Tadqiqotda kalamushlarda glitserin model asosida bu preparatning buyrak funksiyasini yaxshilashga va zararlanish darajasini kamaytirishga ta’siri baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, vobenzim dori vositalari buyraklarni funksional va metabolik holatini yaxshilashda muhim ahamyatga ega.

39 - 41

TAJOVUZKOR O‘SMIRLAR POPULYATSIYASIDA OSHQOZON-ICHAK KASALLIKLARINI OLDINI OLISHDA VA DAVOLASHDA MIZOJ TEMPERAMENTINING AHAMIYATI

Safarov A.J., Mustafaqulova K.I., Yashnar Xudayberganov

Maqolada tajovuzkor o‘smirlar populyatsiyasida oshqozon-ichak kasalliklarini oldini olish va davolashda temperament (mizoj)ning ahamiyati o‘rganilgan. Gippokrat va Ibn Sino ta’limotiga ko‘ra, inson salomatligi organizmdagi to‘rtta asosiy xilt – qon, balg‘am, sariq safro va qora safro muvozanatiga bog‘liq. Ushbu muvozanat buzilganda, oshqozon-ichak kasalliklari, jumladan, gastrit, ich qotishi va kolit kabi muammolar yuzaga kelishi mumkin. Tadqiqot temperamentning oshqozon-ichak tizimiga ta’sirini o‘rganib, parhez va turmush tarzining ahamiyatini tahlil qiladi. Shuningdek, xalq tabobati va zamonaviy gastroenterologiya qarashlari solishtiriladi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, temperament muvozanatini saqlash oshqozon-ichak kasalliklarini oldini olishda samarali bo‘lishi mumkin. Tadqiqot gastroenterologiya va psixologiya sohalarida yangi yondashuvlarni ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi.

42 - 44

SISTIT ETIOLOGIYASIDA MIKROORGANIZMLARNI AHAMIYATI

Yodgorova N.T., Mirvaliyeva N.R., Raximjanova M.T.

Tadqiqot maqsadi: Sistitning kelib chiqishida mikroorganizmlarning ahamiyati va salbiy ta’sirlarini o’rganish. Material va usullar: Ayollarda uUTI (yuqori siydik yo'llari infeksiyalari) juda keng tarqalgan bo'lib, yiliga taxminan 11% hollarda uchraydi va cUTI (pastki siydik yo'llari infeksiyalari) ga nisbatan ko'proq uchraydi Ayollarning 80% gacha bo'lgan qismlari hayotlarida kamida bir marta uUTI boshdan kechirishadi, va 45% gacha bo'lgan ayollar qayta-qayta uUTI bilan og'rishadi .Yaqin o'tmishda, oddiy sistit yoki o‘tkir pielonefritning eng keng tarqalgan sababchi patogenlari bo‘lgan va hozirgi kunda ham E. coli (80%) va S. saprophyticus (5% dan 15% gacha) bo‘lgan. UUTI larining keng tarqalganligi sababli, ular sezilarli yukni tashkil etadi – tez va samarali davolanish bo'lmasa, alomatlar bir necha kun davomida chidab bo'lmas darajada og'riqli bo'lishi mumkin va ish va kundalik hayotga ta'sir ko'rsatadi. Natijalar tahlili va muhokamasi: Sistitni davolashda hozirda antibyotiklardan fosfomitsin, nitrofurantoin va pivmecillinam odatda cUTI (pastki siydik yo'llari infektsiyasi) davolashda samarali deb hisoblanadi va odatda birinchi qator terapiya sifatida qo'llaniladi. AQSH, Braziliya, Italiya, Hindiston, Janubiy Koreya, Xitoy va Yaponiya kabi mamlakatlardan bo'lgan panel a'zolari orasida ftorxinolonlarga qarshi qarshilikning ortishi uUTI uchun empirik ravishda dori tanlashda asosiy muammo sifatida keltirildi. Biroq, ushbu preparatlar uUTI bo'yicha ko'rsatmalarda tavsiya etilgan davolash usullari sifatida qolmoqda, odatda ikkinchi variantlar sifatida. Shuningdek, Braziliya, Italiya, Belgiya va Rossiyada 50 000 ga yaqin ayolni o'z ichiga olgan katta retrospektiv tadqiqotida, birinchi qator antibiotik sifatida ftorxinolonlar 20-39% hollarda tanlangan. Xulosa: Sistitni kelib chiqaradigan mikroorganizmlarga qarshi antibyotiklar va probyotiklar foydalanish orqali ayollarda bu kasallikni oldini olish va har doim peshob yollari gigeyenalariga rioya qilish orqali va togri berilgan antibyotiklarni vaqti bilan belgilangan holda foydalanish ularda sistitni qaytalanishini oldi olinishi mumkin.

45 - 49

INSULT OʻTKAZGAN BEMORLARDA MOTOR DISFUNKSIYASINI FARMOKOPUNKTURA VA KINEZOTERAPIYA USULLARI YORDAMIDA REABILITATSION CHORA-TADBIRLARINI OPTIMALLASHTIRISH

Umirova S.M., Bebitova Sh.E.

Ushbu tadqiqot, insultdan so'ng motor disfunksiyasi bo'lgan bemorlarda farmakopunktura va kinezoterapiya usullaridan foydalanib, reabilitatsiya jarayonini optimallashtirishni o'rganadi. Insult, markaziy nerv tizimining shikastlanishi natijasida yuzaga keladigan va ko'pincha motor disfunksiyani keltirib chiqaradigan og'ir kasallikdir. Tadqiqotda farmakopunktura (akupunktura) va kinezoterapiyaning kombinatsiyalangan ta'sirini tahlil qilish orqali, bemorlarning tiklanish davri, motor faollik va umumiy salomatlik darajasini yaxshilashga qaratilgan yangi yondashuvlar ko'rib chiqiladi. Maqsad, reabilitatsiya kurslarini optimallashtirish va bemorlarning ijtimoiy faoliyatga qaytishini tezlashtirishdir. Tadqiqotning natijalari, motor disfunksiyalarni kamaytirish va bemorlar sifatini oshirishda farmakopunktura va kinezoterapiyaning samaradorligini ko'rsatishi mumkin.

50 - 53

ҚИШЛОҚ ТУМАНЛАРИДА ЯШОВЧИ ҲОМИЛАДОР ВА ЭМИЗИКЛИ АЁЛЛАР ИММУН ТИЗИМИ ҲОЛАТИ ТАВСИФИ

Нуршод Фарходович Муротов , Илхом Рамазонович Абрайқулов

Ҳомиладор ва эмизувчи аёллар организми иммун тизимини динамикада ўрганиш улар саломатлиги, организмда ривожланиши мумкин бўлган эрта яллиғланиш белгилари, шунингдек, турли патология олди ҳолатларини аниқлаш ва баҳолаш имконини беради. Бу айниқса, тадқиқот ўтказишда турли ташкилий қийинчиликларга дуч келинадиган қишлоқ туманлари учун долзарб бўлиб, уларда ўз вақтида иммунологик скрининг ўтказишнинг мушкуллиги билан боғлиқ. Тадқиқот мақсади қишлоқ туманларида доимий истиқомат қилувчи қишлоқ туманларида доимий истиқомат қилувчи ҳомиладор ва эмизикли аёллар иммун статусини баҳолашга табақалаштирилган ёндашувни ишлаб чиқишдан иборат.

54 - 59

ПРОВОСПАЛИТЕЛЬНЫЕ ЦИТОКИНЫ И ОСНОВНЫЕ КЛАССЫ ИММУНОГЛОБУЛИНОВ, КАК ДИАГНОСТИЧЕСКИЕ И ПРОГНОСТИЧЕСКИЕ МАРКЕРЫ ТУБЕРКУЛЕЗНОЙ ИНФЕКЦИИ

Жалолитдин Султон Эркинович Назаров

Целью исследования являлось выявление диагностической, прогностической и терапевтической значимости провоспалительных цитокинов (интерлейкин-6, интерлейкин-1β, фактор некроза опухоли-альфа, интерферон-гамма), противовоспалительных цитокинов (интерлейкин-4, интерлейкин-10) и основных классов иммуноглобулинов (A, M, G, E) у пациентов с различными формами туберкулеза легких. Исследование проведено на базе противотуберкулезного диспансера среди 42 больных с активными формами туберкулезной инфекции и 20 здоровых лиц. Для оценки концентраций цитокинов и иммуноглобулинов использовали методы иммуноферментного анализа и латекс-агглютинационного теста. Установлено, что уровень интерлейкина-6 свыше 100 пг/мл ассоциирован с тяжелым течением заболевания и риском синдрома высвобождения цитокинов, требующим немедленной иммуносупрессивной терапии. Повышение фактора некроза опухоли-альфа более 50 пг/мл связано с распространенными деструктивными процессами. У пациентов с хроническими формами выявлена тенденция к снижению иммуноглобулина А, что требует коррекции иммуноглобулинами. Новизна исследования заключается в разработке алгоритма иммунокоррекции, основанного на мониторинге концентраций интерлейкина-6 и других цитокинов, что позволяет индивидуализировать терапию больных туберкулезом.

60 - 68

КИЧИК ЧАНОҚ АЪЗОЛАРИ ПРОЛАПСИНИ ЭРТА ТАШҲИСЛАШ ВА ДАВОЛАШНИНГ ЗАМОНАВИЙ УСУЛЛАРИ

Сайдакулова Д.В., Юлдашева Д.Ю., Чориева Г.З.

Тадқиқот натижасида хирургик аралашув ва жисмоний машқлар қўллашдан олдин, PFID-20 шкаласи бўйича олинган кўрсаткичлар генитал пролапси билан боғлиқ аёлларнинг ҳаёт сифатини сезиларли даражада пасайтирувчи жиддий функционал бузилишлар мавжудлигини аниқланган. Даволашдан сўнг, 12 ой давомида кузатув натижаларига кўра, ушбу кўрсаткичларда сезиларли пасайиш кузатилган: PFID-20 шкаласи бўйича 65,6 ва 80,6 гача, PFIQ-7 шкаласи бўйича эса 34,3 ва 47,6 гача. Асосий гуруҳда касаллик рецидиви қайд этилмаган, бу эса комплекс терапиянинг клиник симптомларни камайтириш ва аёлларнинг ҳаёт сифатини яхшилашга ижобий таъсир кўрсатишини тасдиқлайди.

69 - 75

QANDLI DIABET FONIDA YIRINGLI-NEKROTIK JARAYONLAR: NT-PROBNP BIOMARKERI YORDAMIDA GEMODINAMIK MONITORING

Ibragimov N.K., Uzakov D.K., Nodir Nuritdinovich Raxmanov

Ushbu maqolada qandli diabet fonida rivojlanadigan yiringli-nekrotik jarayonlarda NT-proBNP biomarkerining diagnostik va prognostik ahamiyati o‘rganilgan. Tadqiqotda 2020–2024-yillar oralig‘ida 64 nafar bemor klinik va laborator ma’lumotlari tahlil qilingan. Bemorlarda gemodinamik buzilishlarning giperkinektik, normokinektik va gipokinektik turlari aniqlangan. NT-proBNP darajasi yurakning funksional yuklamasi va gemodinamik holatini baholashda muhim ahamiyatga ega ekanligi tasdiqlangan.
Maqolada yurak indeksi, periferik qarshilik, C-reaktiv oqsil va ferritin kabi biomarkerlar yordamida yallig‘lanish jarayonlarining murakkab mexanizmlari tahlil qilingan. Natijalar NT-proBNP darajasi va yurak faoliyati o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlash, shuningdek, bemorlarni gemodinamik guruhlar bo‘yicha ajratish orqali davolash strategiyasini optimallashtirishga qaratilgan. Tadqiqot yakunida qandli diabetning murakkab asoratlarini boshqarishda biomarkerlardan foydalanishning klinik samaradorligi ko‘rsatilgan.

76 - 80

O`PKANING SURUNKALI OBSTRUKTIV KASALLIGIDA MARKAZIY ASAB TIZIMIDA BO’LADIGAN O’ZGARISHLAR

O‘rinov M.B., To‘layev M.J.

Ushbu maqola O’pkaning Surunkali Obstruktiv Kasalligi (O’SOK) bilan og'rigan bemorlarning markaziy asab tizimidagi o'zgarishlarga oid tahlilni taqdim etadi. O’SOK kasalligi, asosan, nafas olish qiyinchiliklari, yo'tal, nafas qisqarishi, va bo'g'ilish qo'rquvi bilan bog'liq bo'lib, bu holat ko'pincha depressiya va tashvish kabi hissiy buzilishlarga olib keladi. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, bunday hissiy holatlar bemorlarning hayot sifatiga sezilarli darajada ta'sir ko'rsatadi va kasallikning og'irligi bilan bevosita bog'liq. Markaziy asab tizimiga ta'siri ham O’SOK bilan og'rigan bemorlarda gemodinamik va neyrovizualizatsiya o'zgarishlarini o'rganish zarurligini ko'rsatmoqda. Hissiy va kognitiv buzilishlar, shuningdek, bemorlarning jismoniy holati va muolajaga javobini yomonlashtirishi mumkin. Maqola, O`SOK va markaziy asab tizimidagi o'zgarishlar o'rtasidagi bog'liqlikni o'rganishni davom ettirishni zarur deb hisoblaydi.

81 - 84

RHEUMATOID ARTHRITIS: CURRENT INSIGHTS INTO THE EVOLUTION OF THE DISEASE AND NEW POSSIBILITIES FOR PHARMACOTHERAPY

Gulshan Zohirovna Mukhitdinova

The literature review examines and analyses promising approaches to the treatment and prevention of rheumatoid arthritis based on the study of the mechanisms of disease development.

85 - 90

TIMUS BEZINING IMMUN TIZIMIDAGI ROLI VA TIMEKTOMIYA NATIJASIDA YUZAGA KELADIGAN IMMUNOLOGIK O‘ZGARISHLAR BO’YICHA ADABIY SHARH

Nuraliyev N.A., Sharipova R.G.

Ushbu tadqiqot timus bezining immun tizimidagi o‘rni va uning olib tashlanishining (timektomiya) uzoq muddatli ta’sirlarini o‘rganishga qaratildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, timus immun tizimi uchun muhim organ bo‘lib, uning olib tashlanishi nafaqat T-hujayralarning kamayishiga, balki organizmning immun javobining pasayishiga ham olib keladi. Timektomiya neonatal davrda amalga oshirilganida, T-hujayralarning soni va xilma-xilligi kamayadi, bu esa infektsiyalar va autoimmun kasalliklarga moyillikni oshiradi. Odam organizmi ba’zi kompensator mexanizmlarga ega bo‘lsa-da, timusning yo‘qolishi uzoq muddatli immunologik oqibatlarga olib kelishi mumkin. Tadqiqot natijalari immun yetishmovchilik sindromlari va autoimmun kasalliklarni tushunish uchun muhim ahamiyatga ega.

91 - 95

DIFFUZ TOKSIK BO’QOQ VA QANDLI DIABET HAMROHLIGIDA YIRINGLI XIRURGIK KASALLIKLARNING KLINIK KECHISHI

Malohat Sayfulloevna Sharopova

Ushbu maqolada diffuz toksik bo‘qoq va qandli diabet hamrohligida yiringli xirurgik kasalliklarning klinik kechishi ko‘rib chiqilgan. Qandli diabet (QD) yiringli jarrohlik kasalliklari rivojlanishiga va ularning og‘ir kechishiga sabab bo‘luvchi muhim omillardan biri hisoblanadi. QD fonida yiringli jarrohlik infektsiyalarini davolash qiyinchiliklarga duch keladi, chunki mikroblarning antibiotiklarga chidamliligi yuqori va mahalliy immun javob pasaygan bo‘ladi. Maqolada QD bilan bog‘liq yiringli jarrohlik kasalliklarining patogenezi, diagnostikasi va zamonaviy davolash usullari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, endolimfatik terapiyaning samaradorligi va iqtisodiy foydaliligi tahlil qilinadi.

96 - 99

МАГНИТНО-РЕЗОНАНСНАЯ СПЕКТРОСКОПИЯ ПРИ ОПУХОЛЯХ ГОЛОВНОГО МОЗГА: КОРРЕЛЯЦИЯ МЕТАБОЛИЧЕСКИХ ИЗМЕНЕНИЙ С ГИСТОЛОГИЧЕСКИМИ ХАРАКТЕРИСТИКАМИ

Бахритдинов Б.Р., Алиев М.А.

В работе проведён количественный анализ метаболических изменений в опухолевых тканях в зависимости от их гистологического строения. Выявлены корреляции между уровнями метаболитов и степенью анаплазии опухоли, что позволяет использовать МРС для предоперационной оценки злокачественности. Полученные данные способствуют расширению клинического применения МРС в нейроонкологии и созданию стандартизированных диагностических критериев на основе спектроскопических показателей.

100 - 104

УЙҚУСИЗЛИК-БУГУНГИ КУН МУАММОСИ

Зуфарова Д.Х., Анвархонова Д.А., Аслонова З.А.

Ушбу мақолада уйқусизликдан қутулишнинг 10 та самарали ва илмий асосланган йўллари ёритилади. Ҳар қадам уйқу сифатини яхшилашга ва танани табиий ритмга қайтаришга ёрдам берадиган усулларни ўз ичига олади. Кун тартибини тўғри ташкил қилиш, экранлардан узоқлашиш, тўғри овқатланиш, жисмоний фаоллик ва стрессни камайтириш каби оддий, аммо самарали маслаҳатлар берилади. Шунингдек, табиий уйқу воситалари ва шифокор кўрсатмалари билан уйқу гигиенасини яхшилаш бўйича амалий тавсиялар тақдим этилади.

105 - 110

РЕЗУЛЬТАТЫ ИССЛЕДОВАНИЙ ВЛИЯНИЯ ЗИМНИХ ПОГОДНЫХ УСЛОВИЙ НА КОНЦЕНТРАЦИЮ АММИАКА В КОРОВНИКАХ

Хайриддин Олимович Косимов

За зимний период исследований на ферме крупного рогатого скота в коровнике с поголовьем 200 дойных коров привязного содержания с естественной системой вентиляции средние значения концентрации аммиака составили 5-8 мг/м3, что не превышает ПДК 10 мг/м3; при этом естественная фоновая концентрация аммиака в районе фермы составила 0,57-0,60 мг/м3. Также в течение суток наблюдались значительные изменения концентрации аммиака в коровнике с разницей между днем и ночью до 2 раз. Исследования в коровнике с поголовьем 200 дойных коров привязного содержания показали, что внешние погодные условия влияли на перераспределение выделяющегося аммиака по объему помещения, создавая зоны повышенной и пониженной концентрации. Как правило, с наветренной стороны коровника концентрация аммиака была на 20-50% ниже, чем с подветренной; усиление ветра способствовало снижению концентрации аммиака в коровнике.

111 - 117

PREVENTION OF PURULENT-SEPTIC COMPLICATIONS AFTER CESAREAN SECTION

Asrankulova D.B., Nishonova D.A.

The publication is devoted to the study of the problem of purulent-septic complications after cesarean section and their prediction. Medical and social issues of abdominal delivery, bleeding frequency, structure and etiological factors of purulent-septic complications and issues of antibiotic prophylaxis are considered. The presented work will help to predict possible complications after cesarean section and conduct their differentiated prevention.

118 - 119

КОМПЛЕКСНЫЙ ПОДХОД К ЛЕЧЕНИЮ КЕЛОИДНЫХ РУБЦОВ НА ПРИМЕРЕ КЛИНИЧЕСКОГО СЛУЧАЯ

Диёра Шерали Хамидова , Даврон Мавлянович Камалов , Зебинисо Анваровна Аслонова

Келоиды — это патологические рубцы, которые гистологически характеризуются подавляющим скоплением фибробластов и коллагена I типа в воспалительной ретикулярной дерме. Их клинические характеристики включают непрерывный рост и инвазию в соседнюю здоровую кожу за пределами исходной границы раны через эритематозный и зудящий передний край. Они также демонстрируют сильную тенденцию к рецидиву, когда их хирургически удаляют при отсутствии адъювантной терапии. Несмотря на то, что келоиды распространены во всем мире, их эпидемиология недостаточно изучена.

120 - 123

STRESS NATIJASIDA GIPOKAMPNING MORFOLOGIK OʻZGARISHLARI

Kuylanov B.B., Usmanov R.Dj.

Ushbu maqolada surunkali stressning gipokamp morfologiyasiga koʻrsatadigan taʼsiri oʻrganilgan. Tadqiqot doirasida stress holatidagi onalardan tugʻilgan laborator kalamush bolalarining gipokamp tuzilishi va rivojlanish dinamikasi nazorat guruhi bilan solishtirildi. Natijalar shundan dalolat beradiki, stressga taʼsirida tugʻilgan avlodlarda gipokamp neyrotsitlarining kamayishi, sitoplazmaning vakuolizatsiyasi, yadro va sitoplazma oʻlchamlarining oʻzgarishi, shuningdek, neyrotsitlarning lizisi kuzatildi. Shuningdek, stress taʼsiridagi kalamush bolalarining tana vazni nazorat guruhidagiga qaraganda past ekanligi aniqlandi. Olingan maʼlumotlar stressning gipokamp tuzilishiga salbiy taʼsir oʻtkazishi mumkinligini koʻrsatdi.

124 - 127

YURAK ISHEMIK KASALLIGI MAVJUD BEMORLARDA BUYRAK FAOLIYATI BUZILISHIGA OLIB KELUVCHI XAVF OMILLARI

Axmedova N.Sh., Zaripov O.O.

Yurak ishemik kasalligi (YuIK) bugungi kunda aholi orasida keng tarqalgan va o‘lim holatlari yuqori bo‘lgan kasalliklardan biridir. Kasallikdan kelib chiqadigan o‘lim holati nafaqat asosiy kasallik, balkim uning asoratlari bilan ham bog‘liqdir. Shunday asoratlardan biri bu YuIK da buyrak faoliyati buzilishi bo‘lib, bu komorbidlik holati o‘lim foizini oshiradi. Bizning tadqiqotimizda turli yosh va jinsdagi YuIK mavjud bemorlarda nefropatiya rivojlanishi va avj olishini keltirib chiqaruvchi etiologik xavf omillari ahamiyati o‘rganildi.

128 - 130

АҲОЛИНИНГ ЎРТАЧА КУНЛИК РАЦИОНИДА ҚАНДОЛАТ МАҲСУЛОТЛАРИНИНГ ҚИШ-БАҲОР МАВСУМИДАГИ ИСТЕЪМОЛИНИ БАҲОЛАШ

Пирмамат Нормаматович Файзибоев

Тадқиқот мақсад: Республикамизнинг турли ҳудудларида йил фаслларига кўра шаҳар ва қишлоқ аҳолиси орасида ҳар хил турдаги қандолат маҳсулотларининг истеъмолга бўлган талабини баҳолаш. Саноат ва ҳунармандчилик орқали ишлаб чиқарилган асосий турдаги қандолат маҳсулотларининг озуқавий ва биологик қийматини таҳлил қилиш ва қандолат маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва сотишда санитария-гигиеник усуллардан фойдаланган ҳолда назорат нуқталарда таҳлика берувчи омилларни таҳлил қилиш тизимини ва баҳолаш мезонларини ишлаб чиқишдан иборат.
Материаллар ва усуллари: Тадқиқот объекти қилиб Самарқанд вилоятининг 140 хонадонида истиқомат қилувчи уй бекалари, Тошкент шаҳри ва Тошкент тиббиёт коллежидан 220 нафар кўнгилли талабалари олинди.
Хулоса: Олиб борилган тадқиқот натижасида шу нарса маълум бўлдики, ўрганилаётган ҳудудларда рационал овқатланиш тамойилларига риоя қилишнинг паст даражада бўлиши ўрганилаётган объектларда ўртача кунлик овқатланишдаги оқсилларнинг энергия интенсивлиги меъёрдан кам эканлиги, углеводларнинг энергия интенсивлиги юқори эканлиги кузатилди. Ушбу ҳолат “Даладан истемолчининг дастархонигача” замонавий тизимига асосланган ҳолда қандолат маҳсулотларининг хавфсизлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқиш зарурлигини кўрсатади.

131 - 134

ASSESSMENT OF AVERAGE DAILY CONSUMPTION OF VEGETABLES AND FRUITS IN A HEALTHY EATING STUDY

Pirmamat Normamatovich Fayziboev

Purpose of the study: Assessment of demand for consumption of various types of vegetables and fruits among urban and rural residents of different regions of our republic by season.
It consists of analyzing the nutritional and biological value of all types of vegetables and fruits and developing a system for analyzing risk factors and evaluation criteria at control points using sanitary and hygienic methods in the production and sale of vegetable products.
Materials and methods: Actual nutrition was studied using the frequency and 24-hour recall method recommended by WHO for epidemiological studies with adaptation for Uzbekistan of questionnaires developed by us and approved by the Ministry of Health in 140 households in Tashkent, Samarkand region, 210 volunteer students at the Tashkent Medical College. When assessing the adequacy of nutrition, the norms of physiological needs for energy and nutrients for different age and sex groups of the Republic of Uzbekistan, as well as the norms of nutrient consumption according to the FAO/WHO scale, were taken as reference values.
Conclusion: As a result of the research, it became known that in the study areas there is a low level of compliance with the principles of rational nutrition: the consumption of vegetables in the average daily diet was almost 1.5 times less, and 2 times less. Winter-spring season. This situation shows the need to develop measures to ensure the consumption of vegetables and fruits based on the modern “From field to consumer table” system.

135 - 138

БУРУН ҲАЛҚУМ МУРТАГИ РИВОЖЛАНИШИДА IL-1B ГЕНИДА RS1143634 ПОЛИМОРФИЗМИ ЧАСТОТАСИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ НАТИЖАЛАРИ

Хасанов У.С., Джураев Ж.А., Мардонов Х.А., Соатов И.О., Ходжаева Д.М., Хакимов Р.А.

Бурун ҳалқум муртаги гипертрофиясини ташхислаш ҳамда башоратлашда генетик таҳлиллар, натижалари, тавсифлари келтирилган. Илмий ишимизда 18 ёшдан 60 ёшгача бўлган умумий 140 нафар инсонда текширув ўтказилди. Шулардан бурун ҳалқум муртаги гипертрофияси ташхиси билан 71 нафар 1-гуруҳ, 40 нафар 2-гуруҳ беморлар ва 29 нафар назорат гуруҳидаги соғлом инсонлар олинди. Бурун ҳалқум муртаги гипертрофияси ривожланишида генлар полиморфизмини ўрганиш учун IL-1b генида молекуляр генетик текширувлар ўтказилди, натижалари таҳлил қилинди, текширилган беморларнинг ўртача ёши 42,5±3,14 ёшни ташкил этади.

139 - 143

ҚИШЛОҚ ТУМАНЛАРИДА ЯШОВЧИ ҲОМИЛАДОР ВА ЭМИЗИКЛИ АЁЛЛАРНИНГ ИММУН СТАТУСИ: ТУРЛИ ПАТОЛОГИК ҲОЛАТЛАРДА ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛ

Нуршод Фарходович Муротов , Илхом Рамазонович Абрайқулов

Ушбу тадқиқот қишлоқ туманларида доимий яшовчи ҳомиладор ва эмизикли аёлларнинг иммун статусини турли патологик ҳолатлар фонида баҳолашга бағишланган. Тадқиқот доирасида ҳомиладорлик ва эмизиш даврида гуморал иммунитет омиллари (IgА, IgМ, IgG, IgЕ), махсус бўлмаган резистентлик омиллари (лактоферин, прокалситонин, С3С) ва асосий ситокинлар (ИЛ-1β, ИЛ-4, ИЛ-6, ИЛ-10) ўрганилди. Натижаларга кўра, патологик ҳолатларнинг мавжудлиги иммун тизимининг сезиларли ўзгаришларига сабаб бўлиб, айниқса махсус бўлмаган резистентлик ва ситокинлар муҳим диагностик ва прогностик мезон сифатида тавсия этилди. Ушбу тадқиқот натижалари қишлоқ ҳудудларида яшовчи аёлларнинг иммунологик скринингини ўтказиш заруриятини асослаб беради.

144 - 151

РОЛЬ ГИПЕРКОАГУЛЯЦИОННОГО СИНДРОМА В РАЗВИТИИ ИШЕМИЧЕСКОГО ИНСУЛЬТА У ЛИЦ МОЛОДОГО ВОЗРАСТА

Рахматуллаева Г.К., Кадырова А.Ш.

Гиперкоагуляционный синдром — актуальная мультидисциплинарная проблема последнего десятилетия. Нарушения гемостаза, приводящие к гиперкоагуляционному синдрому, проявляются различными заболеваниями в неврологии, акушерстве, ревматологии, хирургии. Антифосфолипидный синдром является наиболее часто встречающейся формой гиперкоагуляционного синдрома и чаще всего развивается в молодом возрасте, у детей и даже новорождённых, причём у лиц женского пола в 5 раз чаще, чем у лиц мужского. Причины и механизм возникновения антифосфолипидного синдрома остаются не до конца ясными. Поражение центральной нервной системы при данном синдроме может иметь как ишемический (нарушение мозгового кровообращения), так и неишемический (первичное иммуноопосредованное повреждение нервной системы) генез. Спектр неврологических нарушений, связанных с антифосфолипидным синдромом, весьма широк: от нарушений мозгового кровообращения, мигрени и мигренозных головных болей до хореи и эпилептических припадков. Таким образом, антифосфолипидный синдром требует особого внимания для своевременной и ранней диагностики для профилактики тяжёлых осложнений.

152 - 157

ОЦЕНКА ЭФФЕКТИВНОСТИ ТЕРАПИИ ИНСОМНИЧЕСКИХ РАССТРОЙСТВ ПРИ СИНДРОМЕ БЕСПОКОЙНЫХ НОГ

Раимова М.М., Мухамедсаидова И.А.

Синдром беспокойных ног является актуальной проблемой, так как остаётся одним из самых распространенных заболеваний и, что особенно важно, заболевание имеет тенденцию к росту независимо от возраста. Многие исследователи и врачи пришли к выводу, что данное заболевание приводит к расстройству сна больного, депрессивным расстройствам и ухудшению качества жизни больного. В ходе нашего исследования был проведено наблюдение за 56 больными разной возрастной категории с синдромом беспокойных ног. Были отобраны больные в возрастной категории 42±4.6лет. Было проведено базисное лечение, а также оценена эффективность препарата Sleepу-Well, в составе которого содержится мелатонин для улучшения сна больного.

158 - 161

ПРОФИЛЬ СОМАТИЧЕСКИХ МУТАЦИЙ И ВНУТРИКЛЕТОЧНЫХ СИГНАЛЬНЫХ ПУТЕЙ НА РАЗЛИЧНЫХ СТАДИЯХ РАКА МОЧЕВОГО ПУЗЫРЯ: ТЕРАПЕВТИЧЕСКИЕ ВОЗМОЖНОСТИ

Тилляшайхов М.Н., Бойко Е.В., Юсупов Ш.Х., Дю А.В., Нуржан Бахтиярович Суллетбаев

Рак мочевого пузыря (РМП) занимает одно из ведущих мест среди онкологических забо¬леваний мочевыделительной системы, характеризуясь высокой распространённостью и значительными показателями смертности. Актуальность изучения РМП обусловлена его гетерогенностью, сложностью диагностики и вариабельностью клинического течения. В статье рассмотрены современные подходы к ис¬следованию молекулярных и генетических механизмов канцерогенеза РМП, включая анализ ключевых сома¬тических мутаций и внутриклеточных сигнальных путей.
С использованием методов высокопроизводительного секвенирования (NGS) и транскриптомного анализа выделены молекулярные подтипы РМП, такие как люминальный и базальный, которые имеют различный прогноз и чувствительность к терапии. Особое внимание уделено мутациям в генах TP53, FGFR3, CDKN2A, PIK3CA, TERT и RB1, а также нарушениям сигнальных путей FGFR3/RAS, PIK3/AKT/MTOR и TP53/RB1, которые играют ключевую роль в развитии заболевания.
Обсуждаются современные методы лечения, включая таргетную терапию и иммунотерапию. Инги¬биторы PD-L1 (атезолизумаб) и PD-1 (пембролизумаб) показали эффективность в лечении метастатиче¬ского РМП, особенно у пациентов с гиперэкспрессией PD-L1. Также рассмотрены перспективы применения ингибиторов c-MET и FGFR3, таких как эрдафитиниб, для пациентов с резистентными формами заболева¬ния.
Статья подчеркивает важность молекулярной классификации РМП для прогнозирования исходов и выбора персонализированной терапии. Несмотря на значительные успехи в понимании биологии опухоли, остаются нерешённые вопросы, связанные с механизмами лекарственной устойчивости и оптимизацией комбинированных терапевтических схем. Дальнейшие исследования в этой области могут привести к раз¬работке новых диагностических и терапевтических стратегий, улучшающих результаты лечения пациен¬тов с РМП.

162 - 170

ЭТИОПАТОГЕНЕТИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ИЗУЧЕНИЯ РЕЦИДИВИРУЮЩЕГО ГЕРПЕТИЧЕСКОГО СТОМАТИТА У ДЕТЕЙ

Дилноза Кадировна Разикова

В статье изучены эпидемиологические и иммунологические особенности рецидивирующего герпетического стоматита (РГС) у детей с аллергическими заболеваниями. Исследуются факторы, влияющие на рецидивы РГС, и инновационные подходы к лечению. Результаты показали, что индивидуализированные протоколы лечения с применением иммуномодуляторов снижают частоту рецидивов вируса на 40%. Статья подчеркивает важность применения новых подходов в лечении и профилактике РГС.

171 - 173

РЕЦИДИВЛАНГАН ДИСК ЧУРРАСИНИНГ МОРФОФУНКЦИОНАЛ ЖИҲАТЛАРИ

Бохадир Солижанович Мамажонов , Давронбек Рустам Қодиров

Диск чурраларини рецидивланиши асосан, чурра таркибидаги коллаген ва ретикуляр толаларнинг давомли дезорганизацияси ва фиброз ҳалқа периметридаги 3-тип коллаген толаларнинг емирилиши билан давом этади. Айнан, фиброз ҳалқа бутунлигида давом этувчи дезорганизация мезенхимал тўқима таркибида нордон мукополисахаридлар синтезининг кучайиши, гистиоцитлар, фибробластларни шу сохаларда пролифератив фаоллигининг ошиши оқибатида, коллаген толали тузилмалардан иборат диск компонентларида фибросклероз, оралиқ шишлар, остеофитлар пайдо бўлиши билан давом этади. Дирилдоқ ядрода дистрофик дегенератив жараёнлар, дезорганизацияга учраган толаларнинг титилиши ва емирилишига оид ўзгаришларга учрайди.

174 - 178

ВЛИЯНИЕ ХРОНИЧЕСКОГО ПСИХОЭМОЦИОНАЛЬНОГО СТРЕССА НА СОСТОЯНИЕ ПАРОДОНТА И РЕЦЕССИЮ

Сабиров Э.Э., Боймурадов Ш.А., Нармуротов Б.К., Рузикулова М.Ш.

Проблема восстановления утраченных тканей при заболеваниях пародонта является актуальной в связи с высокой распространенностью патологии и трудностями в лечении. По данным ВОЗ, функциональные расстройства зубочелюстной системы, обусловленные потерей зубов вследствие заболеваний пародонта, развиваются в 5 - б раз чаще, чем при осложнениях кариеса.

179 - 181

ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПРИМЕНЕНИЯ НЕКОТОРЫХ СОВРЕМЕННЫХ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ТЕХНОЛОГИЙ В ОБУЧЕНИИ НА КЛИНИЧЕСКОЙ КАФЕДРЕ МЕДИЦИНСКОГО ВУЗА

Скосырева О.В., Даминова К.М., Бабажанова Н.Р.

Для решения задачи подготовки конкурентноспособных специалистов, необходимо применение технологических инноваций в образовательном процессе ВУЗа. В Ташкентском Государственном Стоматологическом институте при обучении студентов–стоматологов, отвечающих требованиям нашего времени, согласно Учебному плану и Программе, включен модуль «Терапия“. При обучении этой дисциплине нами использованы на практических занятиях некоторые современные технологии преподавания с последующей оценкой их эффективности как со стороны педагогов, так и со стороны студентов.

182 - 185

ВЛИЯНИЕ ЗАГРЯЗНЕННОГО ВОЗДУХА НА КОЖУ ЧЕЛОВЕКА

Аслонова З.А., Тохирова М.Н.

Загрязнение атмосферного воздуха является одной из наиболее серьезных экологических проблем, оказывающих негативное влияние на здоровье человека, в частности на состояние кожи. В результате исследования, проведенного среди 505 жителей города Бухары, выявлена высокая распространенность заболеваний органов дыхания (14,2%) и пищеварительной системы (11,3%), что подтверждает значительное влияние экологических факторов. Анализ данных показал, что основными внешними факторами, влияющими на здоровье населения, являются изменения погодных условий (48,3%) и загрязненность воздуха, вызывающая заболевания у 18% опрошенных. Загрязнение воздуха способствует ускоренному старению кожи, провоцирует воспалительные процессы и снижает уровень увлажненности. Несмотря на это, 56,2% респондентов оценивают свое здоровье как хорошее, что может свидетельствовать о недооценке негативного воздействия окружающей среды. Результаты исследования подчеркивают необходимость разработки профилактических мер, направленных на защиту кожи от неблагоприятных экологических факторов. Важную роль в этом играет использование косметических средств с антиоксидантами, солнцезащитными фильтрами и увлажняющими компонентами, а также индивидуальный подход к уходу за кожей в регионах с высоким уровнем загрязнения воздуха.

186 - 189

ҲОМИЛАДОРЛАРДА ИНСУЛЬТ ПРЕДИКТОРЛАРИ

Хасанова Ш.Б., Ахмедова Н.М., Наджмитдинов О.Б.

Мақсад. Ҳомиладор аёлларда бош мияда қон айланишининг ўткир бузилишини ривожланишининг ҳавф омилларини аниқлаш. Инсульт ривожланишининг ҳавф омиллари таҳлилдан ўтказилди, жумладан: гинекологик ва аллергик анамнез, ҳомиладорликдан аввал тамаки чекиш ва контрацепция воситаларини қабул қилиш, сурунқали касалликларни мавжудлиги, гемостаз тизими ва липидли спектр кўрсатқичлари, тромбофилия генларининг полиморфизми.
Натижалар. Ишемик инсультнинг геморрагик инсультга кўра устуворлиги аниқланиб, ушбу кўрсатқичлар, тегишлича, 77,4% ва 22,6% ташкил қилди. 93,5% ҳолатларда инсульт ҳомиладорлик пайтида ҳосил бўлган, улардан 79,3% ҳолатларда— гестациянинг III-чи триместрида. Инсультдан азоб чеккан ҳомиладор аёлларда статистик жиҳатдан ишончли ҳавф омиллари қуйидагича: тамаки чекиш, контрацепция воситаларини қабул қилиш, сурунқали касалликларнинг мавжудлиги, шу жумладан оғирлашган акушерлик-гинекологик анамнез.

190 - 194

КОМПЬЮТЕРНАЯ ПОДДЕРЖКА ДЛЯ ВЫЯВЛЕНИЯ СРЕДИ НОВОРОЖДЕННЫХ ГРУППЫ РИСКА ВНУТРИУТРОБНОГО ИНФИЦИРОВАНИЯ И ЛЕЧЕБНАЯ ТАКТИКА ДЛЯ НОВОРОЖДЕННЫХ РАЗЛИЧНОЙ СТЕПЕНИ ПЕРИНАТАЛЬНОГО РИСКА

Бахром Эргашевич Юлдашев , Ноиба Тулабаевна Юлдашева

Данное исследование раскрывает значение компьютерной поддержки балльного скрининга для выявления среди новорожденных группы риска внутриутробного инфицирования и определения лечебной тактики для новорожденных различной степени перинатального риска.

195 - 200

LYUPUS NEFRITLI BEMORLARDA VITAMIN D VA INTERLEYKINLAR TAXLILI

Daminova K.M., Xasanov A.A., Xusanxodjaeva F.T.

Ishimizning asosiy maqsadi, LN bilan og'rigan bemorlarda qon zardobidagi D vitamini darajasini va uning kasallikning klinik va laboratoriya ko'rsatkichlari bilan bog'liqligini aniqlashdir.Nefrit bilan og'rigan TQTli bemorlarda va 20ta sog'lom odamlardan iborat nazorat guruhida D vitamini holati aniqlandi. Barcha bemorlarda umumklinik tekshiruvlardan tashqari immunologik taxlil olindi va ular vitamin D xolati bilan solishtirildi. Bunga ko‘ra, IL-6 va O‘NO-alfa faol lyupus nefritli bemorlarda ishonchli farq bilan nazorat guruxi va minimal faollikdagi LN bemorlar guruxiga nisbatan baland ko‘rsatkichlarga ega bo‘ldi. IL-6, O‘NO-alfa ko‘rsatkichlarining yuqori natijalari faol LNli bemorlar guruxida ko‘proq kuzatilgan bo‘lib, bu ko‘rsatkichlar xam vitamin D miqdori bilan teskari korrelyatsiyaga ega edi. Bu taxlil natijalari bo‘yicha jarayon faolligi bilan D vitamini darajasi o‘rtasida ajralmas bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatadi va TQT kasalligi turli faollik darajalaridagi bemorlarda D vitamini darajasini korreksiyalash zarurligini tasdiqlaydi.

201 - 205

СУРУНКАЛИ ТОНЗИЛЛИТЛИ БЕМОРЛАРДА ГАСТРОЭЗОФАГЕАЛ РЕФЛЮКС КАСАЛЛИГИНИ ЭНДОСКОПИК ТАШХИСЛАШ

Амонов Ш.Э., Умаров У.Х.

Ушбу мақолада сурункали тонзиллит билан оғриган беморларда гастроэзофагеал рефлюкс касаллигини эндоскопик ташхислаш ва унинг афзаллик томонлари статистик маълумотлар орқали батафсил баён қилинган. Текширув учун 18 ёшдан 60 ёшгача бўлган 102 нафар бемор кузатувда бўлди. Уларнинг 67 нафари сурункали тонзиллит ва гастроэзофагеал рефлюкс касаллигини биргаликда келган қўшалоқ касаллик ва уларни ўзаро таққослаш учун сурункали тонзиллит билан оғриган 35 нафар беморларда қиёсий солиштирма таҳлил ўтказилди.

206 - 210

СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ ПРОБЛЕМЫ ЦЕЛЛЮЛИТА

Капарова С.С., Бадалова А.Ш., Якубова Ж.М., Аслонова З.А.

Целлюлит — это эстетически нежелательное, патологическое изменение кожной ткани с появлением «апельсиновой корки» на поверхности бедер и нижней части ягодиц, или же липодистрофия, проявляющуюся отеком, уплотнением, болезненными ощущениями. Распространённость среди женщин составляет 85-98 %, что указывает скорее на физиологический, чем патологический характер целлюлита. Причины образования целлюлита могут быть результатом сложного сочетания факторов, включая структурные, эндокринные (гормональные) и генетические (наследственные).

211 - 218

РОЛЬ ИММУНОЛОГИЧЕСКИХ МАРКЕРОВ В РАННЕЙ ДИАГНОСТИКЕ ЭЛЕКТРИЧЕСКОЙ НЕСТАБИЛЬНОСТИ S-T СЕГМЕНТА ПРИ ИНФАРКТЕ МИОКАРДА

Наврузова Ш.И., Жураев Ш.Х., Султонова Н.А., Зарипова Д.Я.

На сегодняшний день известно, что инфаркт миокарда сопряжен рядом иимунологических изменений которые выявлятся на разных этапах развития данной патологии. В данной статье мы решили проанализировать основные бомаркеры которые важны для прогнозирования инфаркта миокарда.

219 - 224

ГИГИЕНИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ФАКТОРОВ, ФОРМИРУЮЩИХ ЗДОРОВЬЕ СЕЛЬСКОГО НАСЕЛЕНИЯ В УСЛОВИЯХ ИЗМЕНЕНИЯ КЛИМАТА

Атаниязова Р.А., Байназарова А.А.

Проведен обзор литературы и анализ научных исследований, направленных на выявление и оценку гигиенических факторов, оказывающих влияние на здоровье сельского населения в условиях климатических изменений. Рассмотрены современные исследования, демонстрирующие, что загрязнение атмосферного воздуха, воды и почвы, а также отсутствие централизованных систем водоснабжения и водоотведения существенно повышают риск развития респираторных, сердечно-сосудистых и инфекционных заболеваний. Проведен анализ влияния антропогенных нагрузок и экологически неблагоприятных условий на здоровье детей и других уязвимых групп населения. Полученные результаты подчеркивают необходимость усиления социально-гигиенического мониторинга, внедрения риск-ориентированного надзора и реализации комплексных профилактических мероприятий для снижения негативного воздействия факторов окружающей среды.

225 - 230

ВОЗМОЖНЫЕ ПУТИ КОРРЕКЦИИ ИНСУЛЬТА С ТРЕВОЖНО-ДЕПРЕССИВНЫМИ РАССТРОЙСТВАМИ

Умирова С.М., Усмонов Б.М.

Статья посвящена возникновению и коррекции острых нарушений кровообращения в головном мозге на фоне тревожно-депрессивного синдрома. Представленный материал является результатом собственных исследований, построенных на использовании «модели» цереброваскулярные заболевания и депрессивный синдром.

231 - 234

II ТИПДАГИ ҚАНДЛИ ДИАБEТДА ЎПКАНИНГ СУРУНКАЛИ ОБСТРУКТИВ КАСАЛЛИГИ РЕНТГЕНОЛОГИК СEМИОТИКАСИ

Турдуматов Ж.А., Мардиева Г.М.

Анализированы данные исследования пациентов с хронической обструктивной болезнью легких и сахарного диабета 2 типа. Рентгенологическими исследованиями выявлено превалирование на фоне сахарного диабета 2 типа тяжелых клинически форм ХОБЛ, а именно бронхитической формы над эмфизематозной. Наряду с основными проявлениями наблюдается превалирование симптомов поражения мелких бронхов. Подтверждена рациональность выполнения тонкосрезовой МСКТ для прогнозирования и определения изменения архитектоники мельчайших сосудов у обследуемых пациентов с ХОБЛ и сахарным диабетом.

235 - 241

КЛИНИЧЕСКИЙ СЛУЧАЙ ВЕДЕНИЯ ПАЦИЕНТКИ С АБСЦЕССОМ МЯГКИХ ТКАНЕЙ ПОСЛЕ НЕПРАВИЛЬНОЙ ВНУТРИМЫШЕЧНОЙ ИНЪЕКЦИИ

Фозилджонова З.Н., Аслонова З.А.

Возбудителем абсцесса в большинстве случаев становится смешанная микробная флора, в которой преобладают стафилококки и стрептококки в сочетании с различными видами палочек, например, кишечной палочкой. В последние годы значительно возросла роль анаэробов (клостридий и бактероидов), а также ассоциации анаэробных и аэробных микроорганизмов в развитии абсцессов.

242 - 243

SURUNKALI BUYRAK YETISHMOVCHILIGINI EKSPERIMENTAL MODELLASHTIRISH FONIDA TALOQDAGI MORFOMETRIK VA MORFOLOGIK O‘ZGARISHLAR

Sobirov Sh.Sh., Xasanova D.A., Xudoyberdiyev D.K.

Zamonaviy fan nafaqat taraqqiyot hodisalarni aniqlash va tushuntirishga intiladi, balki biologik jarayonlarni tartibga solish mexanizmlari yordamida boshqarishga imkon beradi. Shuning uchun ham to‘qimalar va a’zolar munosabatlarni o‘rganish morfologiyasi dolzarb va istiqbolli yo‘nalishi hisoblanadi. Surunkali buyrak yetishmovchiligida qon tomir endotelial o'sish omili darajasi koptokchalar filtrasiya tezligini kamaytirish va tomirlarning qattiqligining paydo bo‘lganligi bilan ham xavfli. Shuning uchun, surunkali buyrak yetishmovchiligi tananing barcha a'zolari va tizimlarining faoliyatining buzilishiga olib kelibgina qolmay, balki taloqdagi morfologik o‘zgarishlarni ham yuzaga keltiradi, bu esa uni tibbiy va ijtimoiy ahamiyatga ega bo'lgan kasallik deb tasniflash imkonini beradi.

244 - 249

BLOODSTOP КАК СРЕДСТВО ГЕМОСТАЗА ПРИ АКУШЕРСКИХ КРОВОТЕЧЕНИЯХ

Юлдашев С.А., Ахмедова С.М., Шавази Н.Н.

Данная статья посвящена акушерским кровотечениям, так как эти патологии занимают лидирующее место среди причин материнской смерти. Препарат BloodStop продемонстрировал высокую эффективность в снижении послеоперационных осложнений после КС. Его применение способствует быстрой регенерации миометрия, уменьшает разрастание соединительной ткани и минимизирует воспалительные реакции, что подтверждает его превосходство над традиционными гемостатиками. Результаты исследования обосновывают целесообразность внедрения BloodStop в акушерскую практику для профилактики послеродовых кровотечений.

250 - 253

РОЛЬ ЛУЧЕВОЙ ДИАГНОСТИКИ В ДИФФЕРЕНЦИРОВАННОМ ЛЕЧЕНИИ ПОЖИЛЫХ ПАЦИЕНТОВ С ДОРСАЛГИЯМИ В САНАТОРИИ

Зулайхо Оллабергановна Болтаева

Проведено обследование и лечение 120 пациентов пожилого возраста с дегенеративно-дистрофическими заболеваниями позвоночника (ДДЗП). На основании проведенного КТ и/или МРТ исследования позвоночника больные были разделены на группы с полным, ограниченным или минимальным лечебно-санаторными режимами. Дифференцированный подход к лечению пожилых пациентов с ДДЗП с дорсапатиями на основе нейровизуализационной диагностики, показала эффективность в 95% случаях с отсутствием осложнений.

254 - 259

STUDYING THE EFFECT OF CHRONIC STRESS ON THE MORPHOLOGY OF THE THYMUS IN THE OFFSPING BORN FROM 3- AND 7-DAY-OLD PREGNANT RATS

Normuradov A.D., Ahmedova S.M., Shamsiyev S.S., Fazliddinova Sh.M., Bahromova L.B.

The article studies the morphological and morphometric characteristics of the thymus organ of offspring born from pregnant rats under stress at 3 and 7 days of age and compares them with offspring from the control group. The results showed that the thymus of the offspring in the experimental group showed profound morphological changes compared to that in the control group.

260 - 263

YER OSTI KONLARI IShChILARINING ISH STAJIGA BOG‘LIQ RAVISHDA QONNING MORFOLOGIK TARKIBINING HOLATI

Imanov F.Y., Xamrakulova M.A.

Ushbu maqolada yer osti konlari ishchilarining periferik qon holatini o‘rganish natijalari keltirilgan. O‘tkazilgan tadqiqotlar natijasida qondagi gemoglobin va eritrotsitlar miqdorining pasayishi aniqlangan, bu holat ish zonasidagi havo tarkibidagi azot dioksidi, oltingugurt angidrid, uglerod oksidi va kremniy dioksidining toksik ta’siri oqibati hisoblanadi, ushbu moddalarning konsentratsiyalari ruxsat etilgan konsentratsiyadan (REK) ortiq bo‘lgan konsentratsiyalarda aniqlangan. Aniqlangan o‘zgarishlar zararli kimyoviy moddalar bilan aloqada bo‘lgan 10 va undan ortiq yillar davomida uzoq vaqt ishlagan shaxslarda yaqqol namoyon bo‘lgan.

264 - 267

ХАРАКТЕРИСТИКА УСЛОВИЙ ТРУДА ОПЕРАТОРОВ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ УСТАНОВОК КУНГРАДСКОГО ЗАВОДА ПО ПРОИЗВОДСТВУ ПОЛИПРОПИЛЕНА УСТЮРТСКОГО ГАЗОХИМИЧЕСКОГО КОМПЛЕКСА

Гулчехра Асадовна Сабирова

В процессе трудовой деятельности операторы технологических установок различных цехов Устюртского газохимического комплекса по производству полипропилена подвергаются воздействию комплекса неблагоприятных производственных факторов: шум, вибрация, загазованность, неблагоприятный микроклимат, в отдельных случаях недостаточная освещённость, тяжесть и напряжённость трудового процесса, по совокупности производственных факторов условия их труда относятся к 3 классу 2 или 3 степени вредности.

268 - 274

РОЛЬ ВНЕКЛЕТОЧНОГО МАТРИКСА ПРИ ФОРМИРОВАНИИ ФИБРОЗА СЕРДЦА У БОЛЬНЫХ ПОСЛЕ ПЕРЕНЕСЕННОГО ИНФАРКТА МИОКАРДА

Равшан Aхрорович Хусанов

В этой обзорной статье обсуждается патофизиологическая гетерогенность миокардиальных фиброзных реакций после перенесенного инфаркта миокарда. Основное внимание уделяется функциональным последствиям сердечного фиброза, ключевым клеточным эффекторам и основным молекулярным механизмам.

279 - 286

ЭКСПЕРТНАЯ ОЦЕНКА ТОКСИКОКИНЕТИКИ ЭТИЛЕНГЛИКОЛЯ

Искандаров А.И., Хайдаров М.А., Хакимов С.А.

Данное научное исследование посвящено дальнейшему изучению и совершенствованию методов экспертных критериев оценки механизма и причин смерти при острых отравлениях этиленгликолем. Объектом исследования явились 64 случая смертельных отравлений этиленгликолем у детей. На основе кинетической модели с помощью компьютерной программы “SAS” методом нелинейного регрессивного анализа были количественно определены основные параметры токсикокинетики этиленгликоля.

290 - 294

ЦИТОКИНЫ ПЛОДА С ГЕМОЛИТИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНЬЮ ВО II-ТРИМЕСТРЕ БЕРЕМЕННОСТИ

Мохларойим Нодирбек Абдуллаева , Улугбек Узокович Жабборов

Цель: изучить цитокиновый статус у плодов с гемолитической болезнью во II-триместре беременности с резус-иммунизацией. Материалы и методы: В исследовании приняли участие 30 беременных женщин на сроке 24–28 недель гестации, разделённых на две группы: основная группа (20 беременных с резус-иммунизацией) и контрольная группа (10 здоровых беременных). Всем пациенткам проводился трансабдоминальный кордоцентез для забора крови из вены пуповины плода. Иммунологические исследования выполнялись в Институте иммунологии АН РУз. Результаты: У плодов с гемолитической болезнью показатели всех исследованных цитокинов были выше, чем в контрольной группе: уровень ИЛ-18 повышен в 1,6 раза, ИЛ-6 – в 1,7 раза, ФНО-альфа – в 2,4 раза, ИЛ-4 – в 1,5 раза. Заключение: Повышенная активность цитокиновой регуляции и неспецифического иммунитета указывает на защитные механизмы плода при гемолитической болезни, обусловленные продукцией провоспалительных и противовоспалительных цитокинов.

295 - 298

ОҒИЗ БЎШЛИҒИ ҲОЛАТИНИНГ КЛИНИК ТАВСИФИ, ДИНАМИКА БОСҚИЧИДА МАҲАЛЛИЙ ФИТОПРЕПАРАТ – «ГЕМОСТАТ ГЕЛ» НИНГ САМАРАДОРЛИГИНИ БАҲОЛАШ ВА ТАҲЛИЛ ҚИЛИШ

Сирожиддин Фахриддин Абдухаликов , Нодира Абдулхамитовна Юнусходжаева

Ушбу тадқиқот сурункали тарқалган пародонтит (СТП)нинг даволаш усулларини таҳлил қилади. Тадқиқотда "Гемостат гел", "Чиннигул эфир мойи" ва "Хлоргексидин биглюконат" препаратлари самарадорлиги ўрганилди. Мақола бу воситаларнинг пародонтал тўқималарга таъсири ва қўлланилишидаги клиник натижаларни кўриб чиқади. Фитопрепаратлар самарадорлигини аниқлашда статистик усуллар қўлланилди ва уларнинг яллиғланишга қарши ва репаратив таъсирлари баҳоланди.

299 - 302

ВОЗМОЖНОСТИ СОВРЕМЕННЫХ ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ ЗАБОЛЕВАНИЙ ГЕПАТОПАНКРЕАТО-ДУОДЕНАЛЬНОЙ ЗОНЫ, ОСЛОЖНЁННЫХ МЕХАНИЧЕСКОЙ ЖЕЛТУХОЙ

Акбаров М.М., Ирисов О.Т., Полвонниёзов Х.Г., Худойбердиева З.О., Джуманиязов Д.А.

Патология органов гепатопанкреатодуоденальной зоны составляет большой процент среди заболеваний желудочно-кишечной тракта. Несмотря на обилие предложенных методов исследования диагностика заболеваний билиарного тракта, поджелудочной железы и большой дуоденальный сосочек остается до настоящего времени актуальной проблемой. Высокий риск развития панкреатических осложнений и потенциальная угроза жизни больных, связанные с проведением эндоскопи́ческой ретрогра́дной панкреатохолангиографи́и и эндоскопической папиллосфинктеротомии, заставляют искать пути медикаментозной профилактики данной патологии. Изложенное заставило тщательно изучить и проанализировать причины развития наиболее частых и серьезных осложнений после ретроградных транспапиллярных вмешательств, а также оценить результаты различных видов их коррекции.

303 - 311