No. 30 (2026): Journal of humanities & natural sciences
Magazine headings. Issue № 30 (01). Vol. 1. 2026
MEDICINE AND HEALTHCARE
Full Issue
MEDICINE AND HEALTHCARE
ОПТИМИЗАЦИЯ ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ ДОБРОКАЧЕСТВЕННЫХ ОПУХОЛЕЙ ЯИЧНИКОВ
В данной статье рассматриваются вопросы оптимизации диагностики и лечения доброкачественных опухолей яичников. Проанализированы эпидемиология, морфологическая классификация, клинические проявления, современные методы диагностики и стратегии терапии этих опухолей. Показано, что минимально инвазивные хирургические методы, индивидуализированный подход и профилактические меры обеспечивают безопасные и эффективные результаты для пациенток. Результаты исследования демонстрируют, что оптимизация процессов диагностики и лечения способствует сохранению здоровья женщин, поддержанию репродуктивной функции и улучшению клинических исходов.
THE ROLE OF THE ANTI-INFLAMMATORY MEDIATOR IL-10 IN THE DEVELOPMENT OF ONCOLOGICAL DISEASES
IL-10 prevents the exacerbation of the inflammatory process by inhibiting the impact of inflammatory mediators, but excessive production of IL-10 can lead to a decrease in mediators that control apoptosis and the proliferation of atypical cells, which can lead to the development of oncological diseases.
KINEZIOLOGIK TEYP QO‘LLASH – BOLDIR VA TOVON JAROHATLARINI QAYTA TIKLASHGA YANGICHA YONDASHUV
Ushbu maqolada boldir va tovon sohasi jarohatlarida kineziologik teyp texnikasining reabilitatsion samaradorligi o‘rganilgan. Tadqiqot davomida bemorlarning og‘riq sindromi, mushak kuchi, harakat hajmi va shish ko‘rsatkichlari tahlil qilindi. Asosiy guruhda teyp qo‘llanilgan bemorlarda og‘riq darajasi 60% ga kamaygani, mushak kuchi va harakat amplitudasi esa sezilarli darajada oshgani aniqlangan. Kineziologik teyp noinvaziv, fiziologik asoslangan va bemorning kundalik faoliyatini cheklamaydigan yangi reabilitatsion yondashuv sifatida o‘zini oqladi.
SURUNKALI YURAK YETISHMOVCHILIGI FONIDA RIVOJLANGAN KARDIORENAL SINDROMNING ERTA BOSQICHLARI: PATOGENEZI, BIOMARKERLAR VA KLINIK AHAMIYATI
Surunkali yurak yetishmovchiligi fonida rivojlangan kardiorenal sindrom yurak va buyrak faoliyatining o‘zaro kuchayib boruvchi disfunksiyasi bilan tavsiflanadigan murakkab klinik holat hisoblanadi. Kasallikning erta bosqichlarida patofiziologik o‘zgarishlar ko‘pincha subklinik kechib, buyrak shikastlanishi an’anaviy klinik va laborator ko‘rsatkichlar yordamida o‘z vaqtida aniqlanmasligi mumkin. Shu sababli kardiorenal sindromning aynan erta bosqichlarini chuqur tahlil qilish klinik amaliyot uchun muhim ahamiyatga ega.
Mazkur maqolada surunkali yurak yetishmovchiligi fonida rivojlangan kardiorenal sindromning erta bosqichlariga oid zamonaviy ilmiy ma’lumotlar tahlil qilindi. Erta patogenetik mexanizmlar, jumladan gemodinamik buzilishlar, neyrogumoral faollashuv, kallikrein–kinin tizimi va natriyuretik peptidlar tizimining o‘rni yoritildi. Shuningdek, biomarkerlar va klinik jihatlarning diagnostik hamda prognostik ahamiyati muhokama qilindi. Ushbu maqola kardiorenal sindromni erta aniqlash va keyingi maqsadga yo‘naltirilgan davo strategiyalarini asoslash uchun ilmiy-nazariy poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
TROMBOLITIK TERAPIYANING TA’SIRI VA NATIJALARI
Ushbu ilmiy maqola ST segmenti ko‘tarilishi bilan kechuvchi o‘tkir koronar sindromda trombolitik terapiyaning amaliy samaradorligini hamda yurak-qon tomir tizimi bilan bog‘liq yetakchi xavf omillarining kasallik natijalariga ta’sirini baholashga bag‘ishlangan. Tadqiqot 2019–2021 yillar davomida respublika shoshilinch tibbiy yordam tizimida davolangan bemorlarning tibbiy hujjatlari asosida retrospektiv usulda olib borildi. Asosiy guruhda streptokinaza (1,5 mln ME) yordamida trombolitik terapiya qo‘llanilgan bo‘lsa, nazorat guruhida standart farmakologik davolash amalga oshirildi. Klinik kechish xususiyatlari, asoratlar chastotasi va kasalxonadagi o‘lim ko‘rsatkichlari metabolik va gemodinamik buzilishlar, jumladan qandli diabet, arterial gipertoniya, dislipidemiya va semizlik bilan bog‘liq holda tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, keksa yoshdagi va bir nechta hamroh kasalliklarga ega bemorlarda trombolitik terapiya har doim ham kutilgan klinik foydani bermaydi hamda kasallik prognozining og‘irlashishiga olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, giperxolesterinemiya va irsiy yurak-qon tomir xavf omillari davolash usulidan qat’i nazar, noqulay klinik natijalar bilan bog‘liq ekanligi aniqlandi. Olingan xulosalar trombolitik terapiyani individual xavf baholash asosida qo‘llash zarurligini ko‘rsatadi.
DIAGNOSTIC METHODS AND PREVENTIVE MEASURES OF NOSOCOMIAL PNEUMONIA IN PATIENTS WITH POLYTRAUMA
Nosocomial pneumonia represents one of the most frequent and severe complications among patients with polytrauma admitted to intensive care units. The condition is strongly associated with prolonged mechanical ventilation, impaired consciousness, multiple invasive procedures, and immune system dysfunction, all of which contribute to increased morbidity, mortality, and extended hospitalization. Early and accurate diagnosis, together with effective preventive strategies, is essential in reducing adverse clinical outcomes in this high-risk patient population. This study analyzes contemporary diagnostic approaches for nosocomial pneumonia in polytrauma patients, including detailed clinical evaluation, laboratory biomarkers, microbiological investigations, and advanced imaging techniques. Particular attention is given to the diagnostic value of inflammatory markers, oxygenation parameters, and radiological findings in the early identification of pulmonary infections. Additionally, current preventive measures are reviewed, including strict infection control protocols, optimization of respiratory care, early patient mobilization, and the rational use of antimicrobial therapy. The findings indicate that the implementation of comprehensive diagnostic algorithms combined with evidence-based preventive strategies significantly reduces the incidence of nosocomial pneumonia, improves clinical outcomes, and enhances patient safety in intensive care settings.
VENTILATOR-ASSOCIATED PNEUMONIA IN POLYTRAUMA PATIENTS: DIAGNOSTIC CHALLENGES AND PREVENTION
Nosocomial pneumonia remains a leading cause of morbidity and mortality among polytrauma patients treated in intensive care units, particularly those requiring prolonged mechanical ventilation. Inadequate ventilation strategies can impair airway clearance, promote ventilator-associated lung injury, and increase susceptibility to pulmonary infections. This study evaluates the role of optimized mechanical ventilation protocols in preventing nosocomial pneumonia in polytrauma patients. The optimized approach includes lung-protective ventilation strategies, appropriate positive end-expiratory pressure application, continuous assessment of ventilatory parameters, and early weaning from mechanical ventilation. Clinical, laboratory, and radiological findings were analyzed to determine the effectiveness of these interventions. The results demonstrate that adherence to optimized ventilation protocols significantly reduces the incidence of nosocomial pneumonia, improves oxygenation parameters, and shortens the duration of mechanical ventilation and intensive care unit stay. Furthermore, combining optimized ventilation with standard infection control measures enhances overall respiratory outcomes. These findings emphasize that evidence-based ventilation optimization is an essential preventive strategy for improving patient safety and clinical outcomes in critically ill polytrauma patients.
BACHADON NAYIDAGI HOMILADORLIKNING ETIOLOGIYASI
Bachadondan tashqari homiladorlik — ginekologiyada eng ko‘p uchraydigan shoshilinch holatlar sababidir. Bachadondan tashqari homiladorlikning asosiy klinik belgilari: homiladorlik alomatlari fonida hayz siklining buzilishi, hayzning kechikishi, oz miqdordagi qonli ajralmalar (eng klassik klinik ko‘rinish), og‘riq sindromi (to‘g‘ri ichakka yoki son tomon irradiatsiya bilan yoki irradiatsiyasiz) turli darajada (bachadondan tashqari homiladorlik turiga qarab), qorin bo‘shlig‘ida ichki qon ketish belgilaridir.
FERRITIN, TRANSFERRIN, AND IRON METABOLISM PATHOPHYSIOLOGY
This article provides a comprehensive review of the pathophysiology of iron metabolism, focusing on the roles of ferritin and transferrin in maintaining systemic iron balance. Iron is an essential trace element involved in oxygen transport, cellular respiration, DNA synthesis, and enzymatic reactions. Ferritin serves as the primary intracellular iron storage protein and also functions as an acute-phase reactant during inflammation. Transferrin is the main plasma protein responsible for transporting iron to tissues, and its saturation reflects iron availability for erythropoiesis and metabolic processes. Hepcidin, a liver-derived hormone, acts as a key regulator of iron absorption, storage, and mobilization. Dysregulation of these components can lead to iron deficiency, anemia of chronic disease, or iron overload syndromes such as hereditary hemochromatosis. The article highlights the diagnostic and clinical significance of ferritin and transferrin, emphasizing the importance of a combined assessment of iron-related biomarkers for accurate evaluation, early detection, and effective management of iron metabolism disorders.
НАШИ РЕЗУЛЬТАТЫ ЛАПАРОСКОПИЧЕСКОЙ ПИЛОРОМИОТОМИИ ПРИ ВРОЖДЕННОМ ПИЛОРОСТЕНОЗЕ У НОВОРОЖДЕННЫХ И ГРУДНЫХ ДЕТЕЙ
Ушбу мақолада эрта ёшдаги болаларда туғма пилоростенозни жарроҳлик йўли билан анъанавий ва каминвазив усуллар ёрдамида даволаш натижаларини қиёсий бахолаш келтирилган бўлиб, 2015 йилдан 2018 йилгача РПМ қошидаги Республика неонатал хирургия ўқув-даволаш-услубий марказида даволанган 164 та бемор келтирилган. Келтирилган беморлар ёши 2- хафталикдан, 3-ойликгача бўлиб, шулардан 133 (81,1%) нафари ўғил болалар, 31 (18,9%) нафари қиз болалар. Ўтказилган жарроҳлик амалиёти турига кўра беморлар икки гуруҳга бўлинди. Биринчи гуруҳни 68 (41,5%) бемор ташкил этиб, ушбу беморларда Фреде – Рамштед бўйича анъанавий усулда пилоромиотомия амалга оширилган. Иккинчи гуруҳни 96 (58,5%) бемор ташкил этиб, ушбу беморларда каминвазив усулда, яъни лапароскопик пилоромиотомия амалга оширилган. Туғма пилоростенозни жарроҳлик даволашнинг яқин ва узоқ натижаларини қиёсий бахолаш лапароскопик усулнинг анъанавий усулдан афзаллигини кўрсатди.
ПРИМЕНЕНИЕ PRF-ТЕХНОЛОГИЙ ПОСЛЕ СЛОЖНОГО УДАЛЕНИЯ ЗУБОВ (ЛИТЕРАТУРНЫЙ ОБЗОР)
Сложное удаление зубов нередко сопровождается значительной травматизацией костной и мягких тканей, что повышает риск развития послеоперационных осложнений: альвеолита, замедленной регенерации, болевого синдрома и воспалительных реакций. В последние годы в хирургической стоматологии активно внедряются аутологичные регенеративные методики, в частности технологии PRF — фибрин, обогащённый тромбоцитами. Данный обзор посвящён анализу научных данных, обосновывающих целесообразность применения PRF после сложного удаления зубов. Рассматриваются механизмы действия PRF, его влияние на репаративные процессы, клиническая эффективность и преимущества по сравнению с традиционными методами ведения послеоперационной лунки.
МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ СУБМУКОЗНОЙ МИОМЫ МАТКИ У ЖЕНЩИН РЕПРОДУКТИВНОГО ВОЗРАСТА
Субмукозная миома матки представляет собой одну из наиболее распространенных доброкачественных опухолей женской репродуктивной системы, которая может оказывать значительное влияние на фертильность и качество жизни пациенток. В данной работе проводится детальный морфологический анализ субмукозной миомы, с акцентом на особенности ее гистологического строения, клеточного состава и молекулярно-биологических маркеров у женщин детородного возраста.
БИРЛАМЧИ БЎҒИНДА ТИББИЙ ЁРДАМ ҲАЖМИ ВА СИФАТИНИНГ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАРНИНГ ЭҲТИЁЖЛАРИГА МОСЛИГИНИ БАҲОЛАШ НАТИЖАЛАРИ
Бугунги кунда ҳарбий қисмларда тиббий таъминот тизими кўп босқичли шаклда ташкил этилган бўлиб, унда профилактика, диагностика, даволаш ва реабилитация жараёнларининг мувофиқлиги муҳим аҳамият касб этади. Шу нуқтаи назардан ҳарбий хизматчиларнинг тиббий таъминотга бўлган эҳтиёжларини таҳлил қилиш, уларнинг қониқиш даражасини баҳолаш қўшин бўғинидаги тиббий таъминотнинг ҳолатини баҳолашжа муҳим саналади. Ушбу мақолада бирламчи бўғинда тиббий ёрдам ҳажми ва сифатининг ҳарбий хизматчиларнинг эҳтиёжларига мослигини баҳолаш ҳақидаги тадқиқот натижалари ҳақида фикр юритилади.
SH2D1B GENI POLIMORFIZMINING ALLERGIK RINIT RIVOJLANISHI VA KECHISHIIDA AHAMIYATI
Zamonaviy qo‘llanmalar va konsensus hujjatlari ARni boshqarishning integratsiyalashgan yondashuvini ilgari suradi. ICAR-Allergic Rhinitis 2023 kabi konsensuslar epidemiologiya va patofiziologiyani keng yoritib, ARning turli fenotiplari va klinik oqibatlariga e’tibor qaratadi; bu ARni “yengil” deb qarash noto‘g‘ri ekanini yana bir bor ko‘rsatadi. ARIA yo‘nalishidagi hujjatlar esa real hayot amaliyoti, raqamli kuzatuv, self-management va individualizatsiyalashgan qarorlarni qo‘llab-quvvatlaydi; bu kontekstda to‘g‘ri diagnostika, jumladan molekulyar komponentlarga asoslangan baholash, davolashning shaxsiylashtirilishiga xizmat qiladi. Rinit bo‘yicha 2020 amaliy parametr yangilanishlari diagnostika, baholash va davolashda (monoterapiya, kombinatsiya, AIT) tizimli yondashuv berib, bemorni to‘g‘ri tasniflash diagnostik test tanlovining markazida turishini ta’kidlaydi.
РЕЗУЛЬТАТЫ ИММУНОЛОГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ У БОЛЬНЫХ С АЛЛЕРГИЧЕСКИМ РИНИТОМ
Аллергический ринит (АР) является хроническим воспалительным заболеванием слизистой оболочки носа, в основе которого лежат IgE-опосредованные иммунологические механизмы. Изучение иммунологических показателей у данной категории больных имеет важное значение для понимания патогенеза заболевания, оценки степени активности аллергического воспаления и оптимизации лечебной тактики. Целью настоящего исследования явилось изучение особенностей иммунологического статуса у больных с аллергическим ринитом и сравнение полученных данных с показателями пациентов с хроническим катаральным ринитом. В исследование включены 128 пациентов, наблюдавшихся в ЛОР-отделении многопрофильной клиники при Ташкентском государственном медицинском университете в период с 2023 по 2025 годы. Проведён анализ уровня общего IgE, показателей клеточного и гуморального иммунитета, а также цитокинового профиля. Результаты показали, что у больных с аллергическим ринитом отмечается достоверное повышение общего IgE, увеличение уровня эозинофилов и дисбаланс цитокинов с преобладанием Th2-ответа. В то же время у пациентов с хроническим катаральным ринитом преобладали признаки неспецифического воспаления без выраженной аллергической сенсибилизации. Полученные данные подтверждают значимую роль иммунологических исследований в дифференциальной диагностике форм ринита и выборе персонализированной терапии.
ЖИГАРНИНГ СУРУНКАЛИ ДИФФУЗ КАСАЛЛИКЛАРИ ЭПИДЕМИОЛОГИЯСИ, ЭТИОПАТОГЕНЕЗИ ВА КЛИНИК-МОРФОЛОГИК ХУСУСИЯТЛАРИНИ КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛИ
Тадқиқот ЖСДКнинг глобал долзарблигини тасдиқлайди, бунда метаболик дисфункция билан боғлиқ ёғли жигар касаллиги (МДЁЖК), сурункали вирусли гепатитлар (HBV, HCV) ва алкоголли жигар касалликлари асосий этиологик омиллар сифатида ажратиб кўрсатилган. МДЁЖКнинг глобал тарқалиши (30.05%) ва ўсиш динамикаси (2010–2021 йилларда 11.2%) унинг пандемия даражасига етганини кўрсатади. Сурункали HBV ва HCV инфекцияларининг юқори сурункалилашиш эҳтимоли (айниқса, перинатал юқишда HBV учун 90% гача) ва уларнинг цирроз ҳамда гепатоцеллюляр карцинома (ГЦК) га олиб келиши хавфи таҳлил қилинган. ЖСДКнинг патогенези сурункали яллиғланиш, фиброз ва жигар паренхимасининг нодуляр ўзгаришлари билан тавсифланади. Циррознинг морфологик таснифи (микро- ва макронодуляр) ГЦК ривожланиши хавфини баҳолашда муҳимлиги таъкидланган (макронодуляр цирроз юқори хавф омили ҳисобланади). Шунингдек, дори воситаларидан келиб чиққан жигар зарарланиши ва обструктив сариқлик синдромининг хирургик асоратларига алоҳида эътибор қаратилган, бу эса ЖСДК билан оғриган беморларнинг тиббий-ижтимоий юкининг юқорилигини тасдиқлайди.
ПАТОМОРФОЛОГИЯ И ПАТОГЕНЕЗ РЕСПИРАТОРНОГО ДИСТРЕСС-СИНДРОМА У НЕДОНОШЕННЫХ И ДОНОШЕННЫХ НОВОРОЖДЕННЫХ ПРИ ВРОЖДЕННЫХ АНОМАЛИЯХ
В представленном исследовании рассмотрены патоморфологические особенности и патогенетические механизмы респираторного дистресс-синдрома (РДС) у недоношенных и доношенных новорождённых с врождёнными аномалиями. На основании данных аутопсий за 2014–2024 годы проведён сравнительный анализ морфологических изменений лёгких и других органов. У недоношенных новорождённых выявлены выраженный дефицит сурфактанта, ателектазы, формирование гиалиновых мембран и альвеолярно-интерстициальный отёк. У доношенных детей с врождёнными пороками развития преобладали структурные дефекты лёгочной ткани, гипоплазия альвеол, сосудистая дисплазия и нарушения перфузии. Установлено, что гестационный возраст и характер врождённых аномалий существенно определяют тяжесть РДС и спектр морфологических изменений. Полученные данные подчёркивают необходимость дифференцированного подхода к диагностике и терапии РДС у новорождённых с различной степенью зрелости и анатомическими нарушениями.
ПАТОМОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ ПЕЧЕНОЧНОЙ ТКАНИ У КРОЛИКОВ ПРИ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОМ ЗАРАЖЕНИИ СИФИЛИСОМ
В статье описаны последовательные патоморфологические изменения печени у кроликов после экспериментального заражения сифилитической инфекцией. Забой подопытных кроликов и последующее исследование их печеночной ткани в различные сроки заражения позволил выявить дисциркуляторные и дистрофические изменения на ранних стадиях моделированного сифилиса, проявляющиеся фокальным и массивным некрозом гепатоцитов, развитием воспалительного процесса в виде лимфоидной инфильтрации вокруг некроза и гипертрофии Купферовских клеток. В последующем лимфогистиоцитарная инфильтрация распространяется по портальным трактам, в составе которой появляется плазматические клетки и эозинофилы, которые характерны для сифилитического воспаления.
МУЛЬТИМОДАЛЬНАЯ АНАЛЬГЕЗИЯ В ТРАВМАТОЛОГИИ: ОТ ТЕОРИИ К ПРАКТИКЕ
Боль относится к числу ведущих клинических проявлений травмы и играет ключевую роль в формировании исходов лечения, развитии осложнений и снижении качества жизни пациентов. Традиционная монотерапия опиоидами связана с высоким риском побочных эффектов и недостаточным контролем боли. В последние десятилетия рассматриваемая концепция мультимодальной анальгезии (ММА) получила широкое распространение в травматологии и имеет место в качестве приоритетного направления в лечении боли у пострадавших с травматическими повреждениями. В данной обзорной статье рассматриваются принципы мультимодальной анальгезии при травме, фармакологические и регионарные методы обезболивания, их эффективность, безопасность и перспективы применения.
QORAQALPOG‘ISTON TIBBIYOT INSTITUTI TALABALARIDA QALQONSIMON BEZNING MORFOFUNKSIONAL HOLATI: ULTRATOVUSH TEKSHIRUVI MA’LUMOTLARI
Endokrin tizimining asosiy a’zolaridan biri bo‘lgan qalqonsimon bez moddalar almashinuvi, o‘sish va rivojlanishni boshqaradi, uning o‘zgarishi yoshlarda ko‘pincha simptomsiz kechadi. Noqulay ekologik vaziyat sharoitida profilaktik tekshiruvlar alohida ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotning maqsadi tibbiyot oliy ta’lim muassasasi talabalarida qalqonsimon bezning ultratovush xususiyatlarini baholashdan iborat. Tekshiruv klinik jihatdan sog‘lom, shikoyatlari bo‘lmagan shaxslar orasida o‘tkazildi. Tekshirilganlarning aksariyatida yosh me’yorlariga mos keladigan normal exostruktura va o‘lchamlar aniqlandi. Shu bilan birga, talabalarning bir qismida strukturaviy o‘zgarishlar, asosan kistalar va mayda tugunli hosilalar, kamroq surunkali yallig‘lanish belgilari aniqlandi. Olingan natijalar qalqonsimon bezni muntazam ultratovush tekshiruvidan o‘tkazish maqsadga muvofiqligini tasdiqlaydi.
EXPLORING HIGH AUTISM RISK THROUGH COMMON GENETIC VARIANTS: A CLINICAL REPORT
Autism is a neurodevelopmental condition marked by difficulties in social interaction and communication, accompanied by restricted interests and repetitive behavioral patterns. It is widely prevalent, has a strong neurobiological basis, and demonstrates substantial heritability. The etiology of autism is multifactorial and heterogeneous, involving a wide range of genetic determinants, environmental exposures, and epigenetic regulatory mechanisms. Progress in molecular genetics, alongside large-scale epidemiological cohort studies, has enabled the identification of specific medical conditions, as well as genes and environmental contributors that are partially or fully implicated in its pathogenesis. These findings, correlated with clinical characteristics, help guide further research, refine clinical prognostic assessments, and support the development of more effective genetic counseling strategies.
ОПТИМИЗАЦИЯ ТАКТИКИ УДАЛЕНИЯ РЕТЕНИРОВАННЫХ ТРЕТЬИХ НИЖНИХ МОЛЯРОВ
Ретенированные третьи нижние моляры представляют собой одну из наиболее распространённых клинических проблем в челюстно-лицевой хирургии. В данной статье представлены обзорные данные клинических исследований, посвящённых оценке эффективности использования конусно-лучевой компьютерной томографии в планировании и определении сложности хирургического удаления зубов. Приведены рекомендации по выбору оптимальной тактики хирургического вмешательства, учитывая анатомические особенности, возрастные факторы и потенциальные риски осложнений. Также представлены способы снижения травматичности и времени операции с помощью применения пьезохирургии и лазерной технологии. Особое внимание уделено роли использования биоматериалов, способствующих оптимальному заживлению послеоперационной раны и профилактике возможных осложнений.
СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ КОСТНОЙ ПЛАСТИКИ ПРИ АТРОФИИ АЛЬВЕОЛЯРНОГО ОТРОСТКА ЧЕЛЮСТЕЙ
Многие современные процедуры в хирургической стоматологии требуют использования костных трансплантатов для замещения или восстановления утраченного объема кости в области альвеолярного отростка верхней и нижней челюсти. Материалы, используемые для костной пластики, оказывают неоднозначное влияние на восстановление костной ткани.
В этом обзоре обобщается и рассматривается использование традиционных костных трансплантатов при дефектах челюстных костей, а также их преимущества и недостатки. Атрофированный альвеолярный гребень челюсти эффективно и надолго реконструировать позволяют аутогенные, аллогенные и ксеногенные костные блоки, являющиеся хорошим и долговечным костно-замещающим материалом. Кроме того, освещаются недавние стратегии использования костных трансплантатов для эффективной костной пластики альвеолярного отростка.
ПЕРСОНАЛИЗИРОВАННЫЙ МЕТОД РАСЧЁТА ОБЪЁМА ЖИРОВОГО АУТОТРАНСПЛАНТАТА ПРИ ЛИПОФИЛИНГЕ СРЕДНЕЙ ЗОНЫ ЛИЦА
На современном этапе развития практической косметологии липофилинг является процедурой выбора при запросе пациенток на коррекцию возрастных изменений. Выполнение процедуры липофилинга не имеет возрастных ограничений и не зависит от сроков старения лица. В каждом конкретном клиническом случае врачом производится индивидуальный расчет достаточного для пациента объема жирового аутотрансплантата.
ВЫБОР СПОСОБА ЛЕЧЕНИЯ ГЕМОРРОЯ У ВЗРОСЛЫХ
Статья посвящена изучению 50 больных с различными формами геморроидальной болезни. Оценена ближайшие результаты геморроидэктомии с использованием торсионного ультразвукового скальпеля «LOTUS» (BOWA MEDIKAL) с выходной частотой 36 кГц и мощностью 70 Вт. Предлагаемый способ является повышение эффективности лечения наружного и внутреннего геморроя осложненной и неосложненной форм, за счет снижения травматизации тканей анального канала, уменьшения послеоперационного болевого синдрома, сокращения койко-дней и срока заживления ран.
YETUK YOSHDAGI AYOLLARDA SUT BEZLARINING ANATOMIK KO‘RSATKICHLARI BILAN ULARNING JISMONIY VA RUHIY FAROVONLIGI O‘RTASIDAGI O‘ZARO BOG‘LIQLIK
Tadqiqot maqsadi: Sut bezlari (SB) hajmining yosh o‘tishi bilan ortib borishi keng tarqalgan holat bo‘lsa-da, ushbu omilning etuk yoshdagi ayollarning sog‘lig‘i va psixologik farovonligiga ta’siri yetarlicha o‘rganilmagan. Mazkur tadqiqotning maqsadi — sut bezlari hajmi bilan etuk yoshdagi ayollarning jismoniy va psixoemotsional holatining turli jihatlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni aniqlashdan iborat edi.
Materiallar va usullar: Ushbu tadqiqot bir martalik (kesim bo‘yicha) shaklda o‘tkazilgan bo‘lib, 40 yosh va undan katta ayollar ishtirok etgan. Sut bezlari hajmi ishtirokchilarning o‘zlari ko‘rsatgan byustgalter o‘lchami asosida aniqlangan va u sog‘liq bilan bog‘liq hayot sifati hamda ko‘krakdan qoniqish darajasi (BREAST-Q so‘rovnomasi), tanadan qoniqish (sonli reyting shkalasi), jismoniy faollik darajasi (Human Activity Profile so‘rovnomasi), shuningdek yuqori orqa qismdagi og‘riq mavjudligi bilan taqqoslab baholangan.
Natijalar: Tadqiqotda 45 yoshdan 55 yoshgacha bo‘lgan 60 nafar ayol ishtirok etdi. Ishtirokchilarning Yevropa byustgalter o‘lchamlari 16 dan 24 gacha (ko‘krak osti hajmi) va chashka o‘lchamlari D dan HH gacha bo‘lgan. O‘rtacha ko‘krak hajmi 19,9 ± 2,58 ni tashkil etib, bu 20E o‘lchamiga to‘g‘ri keladi. SB hajmining ortishi bilan birga quyidagi ko‘rsatkichlarda ishonchli pasayish kuzatildi: ko‘krakka bog‘liq jismoniy farovonlik (p < 0,001); tanadan qoniqish darajasi (p = 0,002); ko‘krakdan qoniqish (p < 0,001). Katta hajmli sut bezlariga ega ayollar: ko‘krak tashqi ko‘rinishi tufayli uyat hissini ko‘proq his qilganlar (OR = 1,37; 95% CI), ko‘krak shaklini o‘zgartirish istagini ko‘proq bildirganlar (OR = 1,33; 95% CI). SB hajmi va yosh yuqori orqa qism hamda bo‘yin–ko‘krak (serviko-torakal) umurtqa sohasi og‘riq sindromi chastotasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan.
Xulosa: Sut bezlarining kattaroq hajmi etuk yoshdagi ayollarning jismoniy farovonligi, tanadan va ko‘krakdan qoniqish darajasiga statistik jihatdan ishonchli salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Shuningdek, kattalashgan sut bezlari yuqori orqa qismdagi og‘riq sindromi chastotasining oshishi bilan ishonchli assotsiatsiyani namoyon etdi.
ПЕРСОНАЛИЗИРОВАННЫЙ ПОДХОД К РЕДУКЦИОННОЙ МАММОПЛАСТИКЕ НА ОСНОВЕ ДОППЛЕРОВСКОГО УЛЬТРАЗВУКОВОГО ОПРЕДЕЛЕНИЯ КРОВОСНАБЖЕНИЯ СОСКОВО-АРЕОЛЯРНОГО КОМПЛЕКСА
Целью исследования было усовершенствование методики редукционной маммопластики при выраженной гигантомастии за счёт индивидуального подбора питающих ножек сосково-ареолярного комплекса (САК) на основе данных цветового допплеровского ультразвукового исследования.
В исследование включены 16 пациенток с тяжёлой гигантомастией в возрасте от 23 до 60 лет (средний возраст — 41 год). Перед операцией проводилось допплеровское картирование сосудов молочной железы с использованием линейного датчика частотой 13–5 МГц для определения основных перфорантов, обеспечивающих кровоснабжение САК. На основании полученных данных выполнялось проектирование индивидуальных ножек — суперомедиальных, суперолатеральных или медиолатеральных.
Во всех случаях были успешно применены комбинации редукций, основанных на перфорантах внутренней и латеральной грудных артерий. Некрозов ареолы и ишемических осложнений не отмечено. Средний объём удалённой ткани составил 1795 г на каждую грудь (в пределах 1320–2280 г).
Предложенная методика, основанная на ультразвуковой верификации сосудистых структур, позволяет повысить безопасность и предсказуемость кровоснабжения сосково-ареолярного комплекса при редукционной маммопластике у пациенток с гигантомастией и может служить надёжным ориентиром для хирурга при планировании объёма и дизайна вмешательства.
УРОГЕНИТАЛ КАНДИДОЗ МАВЖУД ФЕРТИЛ ЁШДАГИ АЁЛЛАР КЛИНИК ТАВСИФИ, ҚЎЗҒАТУВЧИЛАР ТУРИГА МОС ЎЗГАРИШЛАР ТАЪРИФИ
Тадқиқотнинг мақсади урогенитал кандидоз мавжуд фертил ёшдаги аёлларни клиник тавсифлаш, қўзғатувчилар турига мос ўзгаришлар таърифини бериш бўлди. Аниқланимшича, қинда қичишиш ва ачишиш, оқиш ажралмалар ажралиши каби беморлар шикоятлари, қиндан кўп миқдорда оқиш ажралмалар каби клиник симптом ва микологик усулда кўп миқдорда (>1х104 ҚҲҚБ/мл) Candida spp ундириб олиниши, урогенитал кандидознинг асосий клиник-микологик белгилари эканлиги аниқланди. Ҳақиқий урогенитал кандидознинг аниқланиши унинг қин дисбиози билан биргаликда кечишига нисбатан 2,46 мартага кам учраши исботланди. Candida spp нинг >104 ҚҲҚБ/мл, патоген ва ШПМ билан ассоциацияда >109 ҚҲҚБ/мл аниқланиши, шу фонда Lactobacillus spp <104 ҚҲҚБ/мл униши урогенитал кандидозлар асоратланиши, рецидивланувчи кўринишга ўтишини кўрсатувчи прогностик клиник-микологик мезон сифатида тавсия этилди.
ЎТКИР ГАСТРОДУОДЕНАЛ ҚОН КЕТИШЛАРДА КОМПЛЕКС ДАВОЛАШ УСУЛЛАРИНИНГ САМАРАДОРЛИГИ
Гастродуоденал яралардан қон кетиш – шошилинч гастроэнтерологияда кенг тарқалган ва ҳаёт учун хавфли ҳолатлардан бири ҳисобланади. Бундай беморларда даво самарадорлиги ва прогноз тўғри баҳолашга бевосита боғлиқ. Ушбу мақолада қон кетиш ҳолатларида бемор аҳволини баҳолаш усуллари, хусусан, клиник кўрик, гемодинамик ўзгаришлар, лаборатор таҳлиллар, эндоскопик Forrest классификацияси ва Rockall ҳамда Blatchford каби шкалаларнинг аҳамияти кўрсатиб берилган. Аниқ ва комплекс баҳолаш асосида даво тактикаси танланади, рецидив қон кетишларнинг олди олинади ва ҳаёт учун хавф камайтирилади.
СУРУНКАЛИ ЮРАК ИШЕМИК КАСАЛЛИКЛАРИДА МИОКАРДНИНГ ГИСТОКИМЁВИЙ ЎЗГАРИШЛАРИ
сурункали юрак ишемик касалликларида миокардда гистокимёвий ўзгаришлар дастлаб кардиомиоцитлар цитоплазмасида метаболик бузилишларни массив учраши, стромасида фуксинофил толаларни кўпайиши, миокард инфарктини оддий гистологик бўёқларда аниқлаш имкони мавжуд эмас, чунки, кардиомиоцитларни ядроси ва цитоплазмаси ўзгаришсиз, тутамлари бир хил кўринишида бўлиши билан намоён бўлади. Гистокимёвий бўёқлар орқали кардиомиоцитлар цитоплазмасида ц-АМФ ни кескин камайиши инфарктнинг дастлабки белгилари бўлиб микроскопик текширишларда миокард цитоплазмасида қизил доғларни аниқланиши ўз тасдиғини топади
БОЛАЛАР ОНКОЛОГИЯСИНИНГ ДОЛБЗАРБ МУАММОЛАРИ
Болалар онкологияси замонавий тиббиётнинг энг мураккаб ва долзарб йўналишларидан бири ҳисобланади. Болалик ёшида учрайдиган ёмон сифатли ўсмалар ўзининг клиник кечиши, морфологик хусусиятлари ва даволаш усуллари билан катталар онкологиясидан сезиларли даражада фарқ қилади. Шу сабабли болалар онкологик касалликларини ўрганиш, уларни эрта аниқлаш ва самарали даволаш алоҳида илмий ва амалий аҳамиятга эга. Сўнгги йилларда болалар ўртасида онкологик касалликлар билан касалланиш кўрсаткичининг ошиши ушбу муаммони янада долзарб қилмоқда. Эрта диагностика қийинлиги, касалликнинг яширин бошланиши, шунингдек, даволаш жараёнида юзага келадиган асоратлар болалар онкологиясида ҳал қилиниши лозим бўлган асосий муаммолардан ҳисобланади. Шу билан бирга, болаларда саратон касалликларини даволашда нафақат ҳаётни сақлаб қолиш, балки боланинг кейинги ҳаёт сифати ва ижтимоий мослашувини таъминлаш ҳам муҳим вазифа ҳисобланади.
GIPERTONIK KASALLIKNI DAVOLASHDA АSEBUTALOL VA BISOPROLOLNING QIYOSIY SAMARADORLIGI
Asebutilol — qisman ichki simpatomimetik faollikka (ISF) ega bo‘lgan selektiv β₁-adrenoblokator bo‘lib, uning ta’siri yurak urish tezligini (YUT) va arterial bosimni (AB) pasaytirishga qaratilgan. ISF mavjudligi tufayli u yaqqol bradikardiya rivojlanish xavfini kamaytiradi.
Bisoprolol — ichki simpatomimetik faollikka ega bo‘lmagan selektiv beta₁-adrenoblokator bo‘lib, membranani barqarorlashtiruvchi xususiyatga ham ega emas. U plazmadagi renin faolligini kamaytiradi, miokardning kislorodga bo‘lgan ehtiyojini pasaytiradi va yurak urish tezligini sekinlashtiradi. Yuqori dozalarida u asosan bronxlarda va qon tomirlarining silliq mushaklarida β₂-adrenoretseptorlarni ham bloklaydi. Bu gipotonik (bosimni tushiruvchi) dori bo‘lib, gipertenziya hamda yurak va qon tomirlariga oid boshqa bir qator kasalliklarni davolashda keng qo‘llaniladi.