Том 1 № 6 (2025): ОСНОВЫ МЕДИЦИНЫ
МЕДИЦИНА И ЗДРАВООХРАНЕНИЕ
Весь выпуск
МЕДИЦИНА И ЗДРАВООХРАНЕНИЕ
RELATIONSHIP OF PROINFLAMMATORY CYTOKINES WITH COMPONENTS OF THE HEMOSTASIS SYSTEM IN PATIENTS WITH ACUTE ADHESIVE INTESTINAL OBSTRUCTION
Understanding the pathophysiology of complicated acute adhesive intestinal obstruction (AAIO) requires a comprehensive evaluation of the interaction between inflammation and coagulation markers. This study aimed to assess the correlation between levels of prkhoinflammatory cytokines (IFNγ, TNFα, IL-6) and components of the hemostatic system (INR, APTT, fibrinogen) as well as fibrinolysis markers (tPA, PAI-1) in patients with AAIO. The study included 91 patients with AAIO, subdivided into groups with and without complications, and 20 healthy individuals as controls. ELISA was used to measure immunobiochemical markers, and statistical correlations were analyzed using Spearman's method. The results revealed two distinct regulatory patterns. IFNγ showed a positive correlation with INR (r = 0.41) and tPA (r = 0.50), and a negative correlation with fibrinogen (r = –0.36) and PAI-1 (r = –0.50), indicating enhanced fibrinolytic activity and reduced coagulation potential. In contrast, TNFα, and IL-6 were associated with increased fibrinogen and PAI-1, prolonged APTT, reduced INR and tPA—reflecting a hypercoagulable state and suppressed fibrinolysis. These findings suggest distinct immune-coagulative phenotypes in AAIO, with potential prognostic and therapeutic implications for personalized anti-thrombotic strategies.
СОСТОЯНИЕ МИКРОБИОТЫ КИШЕЧНИКА У ДЕТЕЙ С ГНЕЗДНОЙ АЛОПЕЦИЕЙ
Цель исследования — изучить особенности микробиоты толстого кишечника у детей с гнездной алопецией методом ПЦР в реальном времени. Обследованы 110 детей с различными клиническими формами алопеции и 18 здоровых детей в контрольной группе. Установлено, что у больных выявляются выраженные дисбиотические изменения, включающие снижение облигатной флоры (Bifidobacterium spp., Bacteroides spp., Prevotella spp.) и увеличение условно-патогенных таксонов (Enterobacter, Enterococcaceae, Dialister, Eggerthella). Степень дисбиоза усиливалась параллельно утяжелению клинической формы заболевания. Полученные результаты подтверждают значимую роль кишечного микробиоценоза в патогенезе алопеции и обосновывают необходимость микробиота-ориентированных подходов в комплексной терапии.
ВЛИЯНИЕ ВИТАМИНА D НА КЛЕТОЧНУЮ СЕНЕСЦЕНЦИЮ И ПРОЦЕССЫ СТАРЕНИЯ КОЖИ
Витамин D играет ключевую роль в поддержании клеточного гомеостаза и регуляции процессов пролиферации, апоптоза и дифференцировки. В последние годы установлено, что его активная форма — кальцитриол — влияет на экспрессию генов, контролирующих клеточную сенесценцию, а также на активность сигнальных путей, вовлечённых в старение кожи. Настоящая работа посвящена исследованию влияния уровня витамина D на маркеры клеточного старения p53 и Bcl-2 у пациентов с признаками преждевременного старения кожи. Представлены собственные данные, полученные методом иммуногистохимии, и обсуждаются молекулярные механизмы, связывающие дефицит витамина D с ускоренным старением кожных структур. Коррекция дефицита витамина D сопровождается нормализацией экспрессии антиапоптотического белка Bcl-2 и снижением активности p53, что способствует улучшению репаративных процессов и торможению клеточной сенесценции.
ODAM ORGANIZMINING NORMAL MIKROFLORASI VA UNING AHAMIYATI
Ushbu maqola odam organizmining normal mikroflorasi va uning fiziologik ahamiyatiga bag‘ishlangan. Unda mikrofloraning turlari, ularning organizmdagi joylashuvi, simbioz mexanizmlari va immun, hazm hamda himoya tizimlaridagi roli yoritilgan. Shuningdek, disbioz holatlarining kelib chiqish sabablari va mikroflorani tiklashda probiotik hamda prebiotiklarning o‘rni haqida ilmiy tahlillar keltirilgan. Tadqiqot mikrobiologik kuzatuv, analitik va adabiy manbalarni taqqoslash usullari asosida olib borilgan. Maqola normal mikrofloraning sog‘lom muvozanatini saqlashning biologik va klinik ahamiyatini ochib berishga qaratilgan.
ЭКЛAМПСИЯДA ЙЎЛДOШ ҚOН-ТOМИРЛAРИНИНГ КЛИНИК-МOРФOЛOГИК ХAРAКТЕРИСТИКAСИ
мaзкур мaқoлaдa эклaмпсия билaн кечгaн ҳoмилaдoрликлaрдa йўлдoш қoн-тoмирлaрининг мoрфoлoгик ўзгaришлaри ўргaнилди. Тaдқиқoт учун сўнги 5 йил мoбaйнидa эклaмпсия туфaйли вaфoт этгaн 35 нaфaр aёллaрнинг йўлдoшлaри тaҳлил қилинди. Ёш бўйичa 16 ёшдaн 40 ёшгaчa бўлиб, ёш гуруҳлaри бўйичa тaққoслoвчи тaҳлиллaр oлиб бoрилди. Мaтериaллaр стaндaрт гистoлoгик усуллaр aсoсидa гемaтoксилин-эoзин бўёғи билaн бўялгaн мaтериaллaр мoрфoлoгик жиҳaтдaн бaҳoлaнди. Нaтижaлaргa кўрa, aсoсий гуруҳдa спирaл aртериялaр девoридaги гиaлинизaция, склерoз, трoмбoз, фибринoид некрoз вa ишемик микрoинфaрктлaр юқoри дaрaжaдa қaйд этилди. Бу ўзгaришлaр фетoплaцентaр қoн aйлaнишининг бузилиши сaбaб бўлaди. Тaққoслaш гуруҳидa бундaй ўзгaришлaр aнчa кaм вa қaйтaрилувчaн хaрaктергa эгa бўлди. Хулoсa қилиб aйтгaндa, эклaмпсия пaтoгенезидa йўлдoш қoн-тoмирлaрининг мoрфoлoгик ўзгaришлaри ҳaл қилувчи aҳaмият кaсб этиб, улaрни эртa aниқлaш перинaтaл aсoрaтлaрни кaмaйтиришдa aлoҳидa aҳaмият кaсб этaди.
КОРРЕЛЯЦИЯ МЕЖДУ ПОЛИМОРФИЗМОМ PAI-1 (5G/4G) И ГИПЕРКОАГУЛЯЦИОННЫМИ НАРУШЕНИЯМИ В ПОСТТРАВМАТИЧЕСКОМ ПЕРИОДЕ ПОСЛЕ ТЯЖЕЛЫХ ПОВРЕЖДЕНИЙ НИЖНИХ КОНЕЧНОСТЕЙ
Технический прогресс и рост экономики приводят к тому, что в нашей жизни появляется всё больше машин и высокоскоростного транспорта. Это, в свою очередь, становится причиной увеличения числа сочетанных повреждений и политравм у людей, которые быстро осложняются шоковыми состояниями. Развитие травматического шока характеризуется глубокой дисфункцией гемостаза, приводящей к сочетанным тромботическим и геморрагическим осложнениям, что в значительной степени определяет клиническое течение и исход травмы. Важнейшими регуляторными механизмами, поддерживающими гомеостатический баланс при шоке, являются сосудисто-тромбоцитарный гемостаз и фибринолиз
ИММУНОПАТОГЕНЕТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ БРОНХООБСТРУКТИВНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ У ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА
В данной статье рассматриваются бронхообструктивные заболевания у детей дошкольного возраста, включая бронхиолит, острый и рецидивирующий обструктивный бронхит, частые проявления острых респираторных инфекций, которые нередко приводят к формированию хронической патологии дыхательных путей. Результаты сравнительного анализа цитокинового профиля при различных формах бронхообструктивного синдрома у дошкольников показывают чёткую связь между клиническим вариантом заболевания и особенностями активации иммунитета. Установлено, что при повышенной продукции противовоспалительных медиаторов и цитокинов, связанных с Th2-ответом, на фоне четвёртого критического периода иммунного онтогенеза возрастает функциональная активность иммунной системы.
ОЦЕНКА ОСНОВНЫХ ИНТЕРФЕРОНОВ В ПЛАЗМЕ КРОВИ БОЛЬНЫХ С РЕЦИДИВОМ ХРОНИЧЕСКОГО ВИРУСНОГО ГЕПАТИТА С
Мы знаем, что в настоящее время вирусный гепатит С лечится современными противовирусными препаратами. Эффективность этих препаратов была продемонстрирована в клинических и лабораторных исследованиях. В некоторых случаях у пациентов с хроническим вирусным гепатитом может возникнуть рецидив, несмотря на лечение противовирусными препаратами. Существует множество причин возникновения рецидива, и это, безусловно, неприятное событие как для пациента, так и для лечащего врача.
INVESTIGATION OF MORPHOLOGICAL CHANGES IN PATIENTS WITH UTERINE CANCER BY THE IMMUNOHISTOCHEMICAL METHOD BCL 2 AND P53
In this study, morphological changes in patients with uterine cancer were studied by immunohistochemical analysis. The study included 60 patients treated at the Tashkent Regional Branch of the Republican Specialized Scientific and Practical Medical Center of Oncology and Radiology from 2018 to 2022. By the method of immunohistochemical examination, Bcl 2 and p53 antigens were studied. The obtained results showed that the lower the differential level of malignant tumors, the higher their aggressive course, growth into neighboring organs, and the rate of metastasis.
ALIMENTAR SEMIZLIK FONIDA RIVOJLANGAN METABOLIK SINDROM MODELINI KORREKSIYASIDA TAJRIBA HAYVONLARI INGICHKA ICHAGI DEVORINING MORFOLOGIYASI
Mazkur maqolada metabolik sindrom modeli yaratilgan tajriba hayvonlarini korreksiya qilishda alimentar, giperdinamiya va antioksidantlar foydalanish kabi tabiiy usullarni kompleks qoʻllash orqali ingichka ichak devoridagi morfologik, morfometrik va funksional oʻzgarishlarning ijobiy dinamikasi aniqlandi. Ijobiy oʻzgarishlar natijasida ingichka ichak devori innervasiyasi, peristaltikasi, soʻrilish va sekresiya jarayonlari yaxshilanishi oqibatida toʻqimalar aro shish, hujayralar migrsiyasi kabi yalligʻlanish belgilarining kamayishi, morfologik va funksional holatining tiklanishi aniqlandi. Korreksiya qilingan tajriba hayvonlari ingichka ichagidagi morfologik va funksional oʻzgarishlarning ijobiy dinamikasi, a’zoning sogʻlomlashuvidan dalolat beruvchi dalil deb baholandi
МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ И МОРФОМЕТРИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ СТЕНОК СЕРДЦА КРЫСЯТ, РОЖДЁННЫХ ОТ МАТЕРЕЙ С МЕТАБОЛИЧЕСКИМ СИНДРОМОМ
В данной статье представлены результаты морфологического и морфометрического исследования сердца крысят, рождённых от матерей с экспериментально смоделированным метаболическим синдромом. Исследование охватывало ранний постнатальный период развития и включало анализ толщины стенок желудочков, межжелудочковой перегородки, индекса массы миокарда, степени васкуляризации и уровня интерстициального фиброза. Установлено, что у потомства матерей с метаболическим синдромом формируется патологический тип ремоделирования миокарда, характеризующийся ускоренной, но несбалансированной гипертрофией, снижением плотности капиллярной сети, развитием гипоксии и фиброзных изменений стромы. Эти нарушения проявляются уже с первых дней постнатального развития и прогрессируют к концу первого месяца жизни, формируя морфологическую основу ранней кардиомиопатии и снижения функциональных резервов сердца.
ERTA YOSHLI BOLALARDA OBSTRUKTIV BRONXITNING IMMUNOLOGIK TAVSIFI
Ushbu maqolada mintaqaviy xususiyatni hisobga olgan holda yosh bolalarda obstruktiv bronxitning immunologik diagnostikasi tasvirlangan. Bolalarda obstruktiv sindrom diagnostikasi va qiyosiy diagnostikasini takomillashtirishning asosiy yo'nalishlari takroriy kasallikka chalingan bolalarni o'z vaqtida aniqlashdir. Maqola mualliflarining fikricha, Tnf-α, IFN-g, IL-17A, IL-4 va IgE sitokinlari sonining tarkibi kasallikning tarqalishi va obstruktsiyaning og'irligiga bog'liq.
ОСНОВНЫЕ ОНКОХИРУРГИЧЕСКИЕ ПРИНЦИПЫ В ХИРУРГИИ РАКА ПОЧКИ
Соблюдение онкологических принципов и профилактика рецидивов заболевания операции у пациентов с диагнозом раком почки. У пациентов, у которых был диагностирован рак почки, сравнивались различные варианты лапаротомии в хирургии и изучалось соблюдение онкологических принципов. Был изучен приблизительный прогноз рецидива послеоперационного заболевания.
СОВРЕМЕННЫЙ ПОДХОД К ДИАГНОСТИКЕ И ПРОФИЛАКТИКЕ РЕЦИДИВОВ ЯЗВЕННОГО КОЛИТА: ЗОНУЛИН КАК ПРОГНОСТИЧЕСКИЙ МАРКЕР КИШЕЧНОЙ ПРОНИЦАЕМОСТИ
Целью исследования было определение диагностической роли зонулина в кале больных язвенным колитом. Результаты исследования показали значительно более высокий уровень зонулина в кале больных язвенным колитом в острой стадии (133,2±72,3 нг/мл), чем у больных в стадии ремиссии (92,8±39,6 нг/мл) (P≤0,05). Корреляционный анализ зонулина и фекального кальпротектина показал положительную корреляцию как в острой, так и в стадии ремиссии. Уровни фекального зонулина могут быть использованы для определения кишечной проницаемости и в качестве дополнительного диагностического маркера уровня воспаления в кишечнике больных язвенным колитом.
TUG'MA GIDRONEFROZNI KECH TASHXISLASH, DAVOLASH SABABLARI VA OQIBATLARI
Maqolada 3 yoshdan 17,5 yoshgacha bo'lgan 99 nafar bolada gidronefrozni kech tashxislash va jarrohlik yo'li bilan tuzatishning sabablari va oqibatlari muhokama qilinadi. Tug'ma gidronefroz tashxisi qo'yilgan -73,7% hollarda bemorlarning yoshi 3 yoshdan katta bo'lgan. Katta yoshda aniqlangan va operatsiya qilingan gidronefroz yashirin kechishi va o'ziga xos bo'lmagan klinikaga ega bo'lib, erta yoshda pielonefrit niqobi ostida namoyon bo'lishi va ko'pincha uning sabablari piyelouretral segmentning stenozi va aberrant qon tomir bilan bogliq bo’ladi. Kecn aniqlangan IV-bosqichda rivojlangan gidronefrotik transformatsiya 22,1% hollarda nefrektomiyaga sabab bo'ldi.
ТРОМБОЗ НИЖНЕЙ ПОЛОЙ ВЕНЫ ПРИ ПОЧЕЧНО-КЛЕТОЧНОМ РАКЕ: ВОПРОСЫ РЕКОНСТРУКТИВНОГО ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ
Склонность почечно-клеточного рака к распространению в виде тромба по почечной и нижней полой вене — одна из клинических характеристик данного заболевания, отмечаемая с частотой от 4 до 14%. Авторы провели лечение 389 пациентов по поводу рака почки. Тромбоз почечной и нижней полой вен по данным предоперационного обследования обнаружили у 90 (23,13 %) пациентов. Оперировали 80 пациентов, при этом в 8 случаях провели резекцию фрагмента стенки нижней полой вены с тромбэктомией, в 7 — ушивание дефекта с применением заплаты. Летальность составила 6,25% при годичной выживаемости 90% и пятилетней 56,2%.
BO‘LAJAK INGLIZ TILI O‘QITUVCHILARINING INTELLEKTUAL SALOHIYATINI SHAKLLANTIRISHNING KLASTERLI MODELI
Intellektual kompetentsiya kognitiv qobiliyatlarni, tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini va umrbod ta'lim olish qobiliyatini o'z ichiga olgan samarali o'qitishning muhim tarkibiy qismidir. Bo'lajak o'qituvchilar uchun intellektual kompetentsiyani rivojlantirish dinamik ta'lim muhitiga moslashish va o'quvchilarning o'sishi va yutuqlarini qo'llab- quvvatlash uchun juda muhimdir. Ushbu maqola bo'lajak o'qituvchilarda intellektual kompetentsiyani shakllantirishga yordam beradigan asosiy manbalarni aniqlash va tahlil qilishga qaratilgan. Maqsad turli ta'lim tajribalari va resurslari o'qituvchi nomzodlarining intellektual imkoniyatlarini qanday oshirishi haqida har tomonlama tushuncha berishdir.
СОЦИАЛЬНО-МЕДИЦИНСКИЕ АСПЕКТЫ ДЕТСКОЙ ИНВАЛИДНОСТИ
В статье представлены информация и выводы об инвалидности детей в Сариасийском, Денауском и Узунском районах Сурхандарьинской области Узбекистана, а также информация о современной тенденции роста детской инвалидности и ее наиболее важных причинах.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ПЕРЕДОВЫХ ЦИФРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В ТЕЛЕРЕАБИЛИТАЦИИ БОЛЬНЫХ, ПЕРЕНЕСШИХ ИНСУЛЬТ
В статье проведен анализ международных рандомизированных клинических исследований по телереабилитации больных, перенесших инсульт, с оценкой валидности шкал, тестов и опросников, оценивающих эффективность внедрения передовых цифровых технологий и цифровой терапии постинсультных пациентов. Показатели шкал и тестов могут позволить организаторам здравоохранения и врачам оценить исходный уровень функционального состояния пациентов, направляемых на восстановительное лечение, что может быть полезно для организации телереабилитации в Узбекистане, маршрутизации пациентов после инсульта в медицинских учреждениях и на дому.
SURXONDARYO VILOYAT HUDUDIDA VIRUSLI GЕPАTIT A VA E KАSАLLIKLARINING 2024 – YILGI ЕPIDЕMIОLОGIK TАHLILI HАMDА PRОFILАKTIK СHОRА – TАDBIRLАRNI TАKОMILLАSHTIRISH
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyatida 2024-yilda virusli gepatitlar bilan kasallanishning epidemiologik holati tahlil qilinadi. Tadqiqotda yosh, jins, ma’muriy hududlar bo‘yicha kasallanish darajalari, ichimlik suvi sifati va sanitariya sharoitlari o‘rtasidagi bog‘liqlik o‘rganilgan. Natijalarga asoslanib, virusli gepatitlarning oldini olishga qaratilgan takomillashtirilgan profilaktik chora-tadbirlar ishlab chiqilgan.
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA ASKARIDOZ KASALLIGINING RETROSPEKTIV EPIDEMIOLOGIK TAHLILI HAMDA PROFILAKTIK CHORA – TADBIRLARNI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasida 2013 – 2023 yillardagi askaridoz kasalligining retrospektiv epidemiologik tahlili, yaʼni Respublika boʻyicha, maʼmuriy hududlar boʻyicha hamda kasallikning yoshlar va jinslar boʻyicha tahlili natijalari bayon qilingan. Bundan tashqari maqolada askaridoz kasalligining profilaktikasini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqilgan.
ТЕНИАРИНХОЗ ТАРҚАЛГАНЛИГИ ВА ЭПИДЕМИОЛОГИК НАЗОРАТИ
Ўзбекистон Республикаси ва унинг маъмурий ҳудудларида тениаринхоз касаллигининг тарқалганлигининг ретроспектив эпидемиологик таҳлили, лаборатория текширишлари, ёшлар ва катталар орасида, шаҳар ва қишлоқ аҳолиси орасида касалликнинг учраш даражаси, олдини олиш чора – тадбирлари ва эпидемиологик назоратини олиб бориш ёритилган.
ОСОБЕННОСТИ ОКСИДАТИВНОГО СТРЕССА ПОДЖЕЛУДОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ В ДИНАМИКЕ ВНЕПЕЧЕНОЧНОГО ХОЛЕСТАЗА
В экспериментальном внепечёночном холестазе реакция поджелудочной железы на оксидативный стресс оценивалась через систему ПОЛ/АОЗ. Уже в первый день исследования отмечалось усиление процессов перекисного окисления липидов, что подтверждалось повышением уровня МДА, тогда как активность системы антиоксидантной защиты снижалась. К концу исследования данные процессы ещё больше усилились. Эти результаты свидетельствуют о высокой чувствительности поджелудочной железы к оксидативному стрессу при холестазе.
QUMQO‘RG‘ON TUMANI TURAR-JOY BINOLARIDA RADON MIQDORINI ANIQLASH VA GIGIYENIK BAHOLASH
Ushbu maqolada Qumqo‘rg‘on tumanidagi turar-joy binolari havosidagi radon miqdorini radiatsion-gigiyenik baholash natijalari keltirilgan. Tadqiqotning maqsadi — aholining radiatsion xavfsizligini ta’minlash mezonlarini ishlab chiqish hamda yashash joylarida radon kontsentratsiyasini aniqlashdir. Tadqiqot davomida radon miqdori Radon FTLAB FRD400 asbobi yordamida o‘lchandi. Har bir binoda 5 ta o‘lchov nuqtasi tanlab olindi, ularning aksariyati aholining eng ko‘p vaqt o‘tkazadigan xonalarida joylashtirildi. Natijalarga ko‘ra, Qumqo‘rg‘on tumanidagi turar-joy binolarida radiatsion fon maqbul darajada bo‘lib, aholining radon ta’siriga uchrash holati Radiatsion xavfsizlik standartlari talablariga to‘liq javob beradi.
JARQO'RG'ON TUMANI TURAR-JOY BINOLARIDA RADON MIQDORINI ANIQLASH VA GIGIYENIK BAHOLASH
Tadqiqot maqsadi: Jarqo‘rg‘on tumanidagi turar-joy binolari havosidagi radon miqdorini radiatsion-gigiyenik baholash va aholining radiatsion xavfsizligini ta’minlash mezonlarini asoslash.
Materiallar va tadqiqot usullari. Jamoat va turar-joy binolari havosidagi radon miqdori Radon FTLAB FRD400 qurilmasi yordamida o‘lchandi. Radon o‘lchagich har bir o‘lchangan xonada 5 nuqtaga o‘rnatildi. O‘lchovlar uchun radon hisoblagichi asosan aholi eng uzoq vaqt yashaydigan xonalarga joylashtirildi.
Natijalar. Jarqo‘rg‘on tumanidagi o‘rganilgan binolarda radiatsiyaviy holat umuman maqbuldir. Jarqoʻrgʻon tumanida aholining radiatsion taʼsir qilish holati umuman olganda Radiatsion xavfsizlik standartlari talablariga javob beradi.
СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ ХИРУРГИЧЕСКОЙ ТАКТИКИ ЛЕЧЕНИЯ ОЖОГОВ ПИЩЕВОДА У ДЕТЕЙ (ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ)
на мировом уровне проводятся многочисленные исследования с целью совершенствования комплексной диагностики и лечения ожогов пищевода у детей. В последние годы увеличилась доля тяжелых ожогов пищевода, вызванных каустическими щелочами, применяемыми для очистки сточных труб и поверхностей, что привело к изменениям в клиническом течении заболевания. В этой связи особенно важным становится продолжение научных исследований в области диагностики ожогов пищевода у детей, выбора оптимальной хирургической тактики, анализа долгосрочных результатов лечения рубцовых стенозов после ожогов, а также оптимизации методов лечения с применением бужирования для восстановления проходимости пищевода. Разработка эффективной тактики ведения пациентов и улучшение результатов лечения остаются ключевыми направлениями в данной области медицинской практики.
МЕТОДЫ ИСЛЕДОВАНИЯ И ЛЕЧЕНИЯ ОЖОГА ПИЩЕВОДА У ДЕТЕЙ
Ожоги пищевода у детей остаются одной из важнейших проблем детской хирургии. Согласно данным последних литературных источников, ожоги пищевода у детей характеризуются высокой частотой, тяжелым течением, серьезными осложнениями, сложностью лечения и высоким уровнем смертности. Частота встречаемости этой патологии у детей составляет от 2% до 15%, а уровень смертности варьирует от 9% до 23%, что подчеркивает значимость этой проблемы. Кроме того, выбор оптимальных методов диагностики и хирургической тактики лечения ожогов пищевода, определение оптимального времени для их применения, а также предотвращение развития тяжелых рубцовых стенозов пищевода являются важными задачами, требующими решения в практике детской хирургии. Разработка новых подходов и технологий, направленных на улучшение результатов лечения и снижение осложнений, безусловно, будет значительным достижением в области детской хирургии.
COVID-19 БИЛАН БОҒЛИҚ ФЕТОПЛАЦЕНТАР ДИСФУНКЦИЯСИ БЎЛГАН ҲОМИЛАДОР АЁЛЛАРДАГИ ЦИТОКИН ҲОЛАТИ
Коронавирус инфекцияси билан боғлиқ фетоплацентар дисфункцияси бўлган 150 нафар ҳомиладор аёллар иштирок этди, беморлар КОВИД -19 нинг клиник кечишига қараб уч гуруҳга бўлинган: I гуруҳ КОВИД -19 нинг енгил даражаси бўлган 40 нафар ҳомиладор аёллар II гуруҳ КОВИД -19 нинг ўрта оғир даражаси 40 нафар ҳомиладор аёллар III гуруҳ КОВИД -19 нинг оғир даражаси 40 нафар ҳомиладор аёллар киради. Бундан ташкари таққослаш учун 30 нафар соғлом ҳомиладор аёллардан иборат назорат гуруҳи тузилди. Барча иштирокчилар клиник-лабаратория ва иммунологик текширувдан ўтказилди. Қон зардобидаги цитокинлар даражаси Имммуноассай (селектив биоаналитик) усули ва Елишай аппарати ёрдамида аниқланди. Тадқиқот касалхонага ётқизишнинг биринчи хафтаси ва даволанишдан кейинги иккинчи хафтаси давомида IL- 1β, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10 ва IFN-y цитокинлари даражасини таҳлил қилишга қаратилган. Натижалар шуни кўрсатадики, КОВИД -19 билан боғлиқ фетоплацентар дисфункцияси бўлган аёлларнинг аксариятида ма’лум цитокинлар сезиларли даражада ошган. Хусусан, IL-1β даражасида 8 марта, IL-6 да 10 марта ва IFN-y да 4 марта ўсиш кузатилди. Ушбу ўзгаришлар цитокинларнинг миқдорий кўрсаткичларида уларнинг КОВИД-19 билан касалланган аёлларда фетоплацентар дисфункциясияни ривожланишига муҳим ролини та’кидлайди.
KOMORBIDLI POSTGERPETIK TRIGEMINAL NEVRALGIYANI UMUMKLINIK XUSUSIYATLARI
Hozirgi kunda bemorlarda komorbidlikni shakllanish mexanizmlarini oʻrganish ilmiy tadqiqotning dolzarb yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. Immun tizimini zaiflashishiga olib keladigan patologik holatlarda gerpes virusi komorbid shakllarda namoyon boʻlishi mumkin. JSST maʼlumotlariga koʻra dunyo aholisi orasida oddiy gerpes virus keltirib chiqaradigan kasallikdan oʻlim holatlari virusli infeksiyalar oʻrtasida grippdan keyingi 2 oʻrinda turadi. Dunyoning turli davlatlarida aholi orasida serologik reaksiyalarning ijobiy natijalari 44%dan 85% gachani tashkil qiladi.
ДУНЁДА УЧРАЙДИГАН БРОНХИАЛ АСТМАНИНГ МУАММОСИ
Бронхиал астма (БА) нафас олиш системаси касалликлари орасида энг глобал касалликлардан бири бўлиб қолмоқда. Европа пульмонологлар ҳамжамиятининг маълумотларига кўра, Россияда бронхиал астма (БА) нинг тарқалиши умумий аҳоли орасида 5-8% ни ташкил қилади, беморларнинг 20% бу касалликдан оғир азият чекишади. (Чучалин А.Г., 2008). Сўнгги йилларда кенг тарқалган аҳолига тиббий ёрдам кўрсатиш самарадорлигини баҳолаш мезонларидан бири бу ҳаёт сифатидир. (Гурйлева М.Е., 2008; Новик А.А., Ионова Т.И., 2008; Суховская О.А., 2008; Игнатова Г.Л., 2010). Бронхиал астма (БА) барча ёшдаги ва ижтимоий гуруҳлардаги одамларга таъсир қиладиган бутун дунё бўйлаб тарқалган муаммодир. Касаллик сурункали бўлиб, доимий мониторингни талаб қилади. Клиник тавсиялар ва стандартларнинг кенг қўлланилишига қарамай, астма билан оғриган беморларнинг катта қисми касалликни назорат қилишга эриша олмайди, бу эса уни амалий соғлиқни сақлашда қимматга тушади. БА бутун дунёда кенг тарқалган касалликдир.
ЗАМОНАВИЙ ЦЕМЕНТ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ КОРХОНАЛАРИ ИШЧИЛАРИНИНГ РАЦИОНАЛ ОВҚАТЛАНИШИНИ ҚИЁСИЙ БАХОЛАШ
Ҳозирги илғор ривожланаётган даврда йирик-йирик саноат корхоналари, тоғ-кон, металлургия, кимё заводлари атмосфера хавони ифлослантирувчи, аҳоли саломатлигига таьсир қилувчи зарарли моддалар, чанг, чиқинди маҳсулотлари, газ, цемент заводлари ўрни салмоқли хисобланади. Айниқса, шу корхоналарда фаолият юритаётган ишлаб чиқариш корхонаси ишчилари орасида касб касалликларини олдини олишга қаратилган чора тадбирларни ўрни беқиос. Тоғ-кончилик ишлаб чиқариш корхоналари ишчиларининг рационал овқатланишини маҳаллий озиқ-овқат маҳсулотлари билан такомиллаштириш усуллари ўрганиб чиқилди.
O‘RTA NERVNING YELKA SOHASI JAROHATLANISHIDA MIKROXIRURGIK DAVOLASHNING ZAMONAVIY USULLARI
Ushbu maqolada yelka sohasidagi o‘rta (median) nervning jarohatlanishlarini mikroxirurgik usullar yordamida davolashning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilingan. Maqolada bevosita nerv tiklanishi, autolog nerv greftlari, nerv allograftlari, biomaterial konduitlar va nerv transferlari kabi usullarning samaradorligi yoritilgan. Shuningdek, qo‘shimcha biologik va reabilitatsion yondashuvlarning natijalarga ta’siri muhokama qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, individualizatsiyalangan mikroxirurgik strategiya, vaqtida bajarilgan reinnervatsiya va tizimli reabilitatsiya — funksional tiklanishni ta’minlovchi asosiy omillardir.
QUYMICH NERVI SHIKASTLANISHLARIDA BAJARILUVCHI RADIKAL VA PALLIATIV OPERATSIYALAR: JARROHLIK NATIJALARI TAHLILI
Ushbu maqolada quymich nervning jarohatlanishlarida bajariluvchi radikal va palliativ operativ davo usullari yordamida davolashning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilingan. Maqolada bevosita nerv tiklanishi, avtoplastik nerv ko‘chirib o‘tkazishlari tahlili, nerv allotransplantatsiyalari natijalari, neyrorafiya usullarining dolzarbligi kabi usullarning samaradorligi qiyosiy tahlil qilinib yoritilgan. Shuningdek, qo‘shimcha biologik va reabilitatsion yondashuvlarning natijalarga ta’siri muhokama qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, individualizatsiyalangan zamonaviy xirurgik yondashuvlar, xususan, mikroxirurgik strategiya, o‘z vaqtida bajarilgan reinnervatsiya, nerv ko‘chirib o‘tkazish amaliyotlari, interfassikulyar avtonevrotransplantatsiya va tizimli reabilitatsiya — bemorlarni funksional tiklanishini ta’minlovchi asosiy omillardir.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ КОМПЛЕКСНОГО ЛЕЧЕНИЯ ТУБЕРКУЛЁЗА ЛЁГКИХ И СОПУТСТВУЮЩИХ ХРОНИЧЕСКИХ ОБСТРУКТИВНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ ЛЁГКИХ У ПАЦИЕНТОВ, ПРОЖИВАЮЩИХ В ЮЖНЫХ РЕГИОНАХ
Туберкулёз лёгких в сочетании с хронической обструктивной болезнью лёгких у пациентов, проживающих в южных регионах, представляет собой сложную медико-социальную проблему. Комплексный подход к лечению, включающий противотуберкулёзную терапию и средства, улучшающие бронхиальную проходимость и функцию дыхания, способствует повышению эффективности лечения, снижению частоты осложнений и продлению периода ремиссии. В статье рассмотрены результаты и перспективы применения данного метода лечения.
IL-6 КАК МАРКЕР ВОСПАЛИТЕЛЬНОГО ОТВЕТА ПРИ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЙ ОБСТРУКЦИИ ПИЕЛОУРЕТРАЛЬНОГО СЕГМЕНТА
Многочисленные экспериментальные и клинические исследования подтверждают, что повышение концентрации IL-6 коррелирует с тяжестью повреждения почечной паренхимы, снижением клубочковой фильтрации и активацией ренин-ангиотензин-альдостероновой системы. Целью исследования является изучить в динамике патогенетическую роль IL-6 при экспериментальной обструкции пиелоуретрального сегмента. Для моделирования гидронефроза у крыс применяли метод односторонней обструкции мочеточника (UUO). Операции выполняли в асептических условиях под комбинированным наркозом. После срединного разреза в поясничной области левую почку выводили, мочеточник лигировали и пересекали. Концентрации IL-6 может служить не только индикатором активности воспалительного процесса, но и потенциальным прогностическим маркером течения заболевания.
ПРОГНОСТИЧЕСКИЕ ФАКТОРЫ НЕБЛАГОПРИЯТНЫХ ИСХОДОВ И АЛГОРИТМ ВЫБОРА ХИРУРГИЧЕСКОЙ ТАКТИКИ ПРИ ДИСТАЛЬНЫХ ФОРМАХ ГИПОСПАДИИ У ДЕТЕЙ
Актуальность: Вариабельность результатов хирургического лечения дистальных форм гипоспадии от 5% до 50% осложнений обусловливает необходимость разработки прогностических моделей для персонализации хирургических подходов.
Цель: выявить независимые факторы риска неблагоприятных исходов и разработать алгоритм выбора оптимальной хирургической тактики.
Материалы и методы: Ретроспективно-проспективное исследование 191 пациента с дистальными формами гипоспадии. Многофакторный логистический регрессионный анализ с построением прогностической модели.
Результаты: Выявлены пять независимых предикторов: ширина пластинки <6 мм (OR=4,12), неудовлетворительное качество тканей (OR=3,45), возраст >8 лет (OR=2,67), методика Дюплея (OR=9,15), сопутствующая патология (OR=2,23). Разработана четырехуровневая система стратификации риска (AUC=0,887). Алгоритм предусматривает применение TIP-M у 77,0% пациентов, что снижает частоту осложнений с 64,9% до 38,2%.
Заключение: Персонализированный подход на основе количественной оценки факторов риска обеспечивает оптимизацию результатов лечения и экономической эффективности.
БОЛАЛАРДАГИ СУРУНКАЛИ ФУНКЦИОНАЛ ҚАБЗИЯТ: ПАТОГЕНЕЗ, ДИАГНОСТИКА ВА ДАВОЛАШНИНГ ЗАМОНАВИЙ ТАМОЙИЛЛАРИ
Ушбу адабиётлар шарҳи педиатрия амалиётидаги энг долзарб муаммолардан бири – болалардаги сурункали функционал қабзиятга (ФҚ) бағишланган. Мақолада ФҚ патогенезининг асосий жиҳатлари, жумладан, "ичак-мия ўқи" дисфункцияси, моторика бузилишлари ва нажасни ушлаб туришнинг "нотўғри доираси" (vicious cycle) муҳокама қилинган. ФҚнинг Рим IV (2016) мезонларига асосланган замонавий диагностика тамойиллари, хусусан, органик патологияни инкор этувчи "хавотир белгилари"нинг аҳамияти батафсил кўриб чиқилган. Даволашнинг кўп босқичли комплекс ёндашуви таҳлил қилинган: 1) Ота-оналарга тушунтириш ишлари, парҳез ва турмуш тарзини ўзгартириш; 2) Ичакни нажас тошларидан тозалаш (дисимпакция); 3) Узоқ муддатли сақловчи медикаментоз терапия. Осмотик лаксативлар (полиэтиленгликоль, лактулоза) биринчи қатор дори воситалари сифатида ўз самарадорлиги ва хавфсизлигини исботлаганлиги таъкидланган. Шунингдек, пробиотиклар, прокинетиклар ва қорин оғриғи билан кечувчи ҳолатларда адъювант терапия сифатида селектив спазмолитикларни (хусусан, гиосцин бутилбромиди) қўллаш имкониятлари таҳлил қилинган.
СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДЫ ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ ЭНУРЕЗА У ДЕТЕЙ
Энурез у детей представляет собой распространенное состояние, требующее комплексного подхода к диагностике и лечению. В статье рассматриваются современные методы диагностики, включая клиническое обследование, дневник мочеиспусканий, ультразвуковую диагностику, урофлоуметрию и нейрофизиологические исследования. Обсуждаются показания к лечению, возрастные критерии и психосоциальные аспекты. Представлены методы лечения: немедикаментозные (поведенческая терапия, энурезные будильники), фармакологические (десмопрессин, антихолинергические препараты), физиотерапевтические и психотерапевтические подходы. Особое внимание уделено мониторингу эффективности, осложнениям, рецидивам и влиянию на качество жизни. Основные выводы подчеркивают важность индивидуализированной терапии и необходимость дальнейших исследований генетических и нейрофизиологических аспектов. Работа основана на данных 26 авторитетных источников за последние 5-10 лет.
YADRO-FIZIKAVIY EKOLOGIK MONITORINGLARINI O‘TKAZISHNING AHAMIYATI
Maqolada bugungi kundagi ekalogik muammolarni aniqlash va aholi salomatligiga bog‘liqligini tasir doirasini o‘rganish, tevarak atrof ob’ektlarini kimyoviy elementlar tarkibi bo’yicha monitoring qilish va ularning aholi salomatligiga salbiy ta’sirini o’rganish uchun ilmiy tadqiqotlar va chora tadbirlar olib borish ahamiyati yoritib o‘tilgan. Analitik usullar orasida alohida oʻrinni elementlar tahlilining yadro-fizikaviy usullari jumlasiga kiruvchi, neytron aktivatsion tahlil usuli egallaydiki, u instrumental usul hisoblanib, yuqori sezgirlikni va selektivlikni taʼminlaydi hamda analitik jarayonni avtomatlashtirishga imkon beradi.
REVMATOID ARTRITDA VEGETATIVE NERV SISTEMASINI ZARARLANISHILARNING DIOGNOSTIKASI
Ish revmatoid artrit bilan og‘rigan bemorlarda vegetativ zararlanishlarning diagnostikasini o‘rganishga bag‘ishlangan. AЦЦП va Kardioentervalografiya tekshiruvlari asosida bemorlar yurak ritmining o‘zgarishini tahlil qilish orqali tananing vegetativ muvozanati baholandi. Olingan natijalar yurak ritmiga gumoral-metabolik va markaziy ta‘sirning ustunligini ko‘rsatadi.
ТЕТРАХЛОРМЕТАН БИЛАН ЧАҚИРИЛГАН ЎТКИР ТОКСИК ГЕПАТИТНИНГ ИССИҚ ИҚЛИМ ШАРОИТИДАГИ МОРФОЛОГИК ХУСУСИЯТЛАРИ
Иссиқ иқлим шароитида тажрибавий тетрахлорметан билан чақирилган ўткир токсик гепатитда жигардаги морфологик ўзгаришлар динамик жиҳатдан изчил ривожланди. Тадқиқотнинг 3-кунида жигар паренхимасида дистрофик ўзгаришлар устун бўлган бўлса, 7-кунида гепатоцит некрози, лимфоид инфильтрация ва микроциркуляция бузилишлари кучайиши билан тавсифланди. Тадқиқотнинг 15-кунида эса илтиҳобий реакциялар пасайиб, жигар тўқимасида фиброз ва склероз жараёнларининг ривожланиши кузатилди.
Ушбу натижалар иссиқ иқлим шароитида тетрахлорметан таъсирида жигар шикастланиш жараёни тезроқ ва оғирроқ кечишини, шунингдек, қайта тикланиш (регенерация) имконияти чекланганлигини кўрсатади.
ТОЛШИНА РОГОВИЦЫ ПРИ ПТЕРИГИУМЕ
Авторы проводили обследование с помощью оптической когерентной томографии роговицы при различных стадиях развития птеригиума. Проводимые исследования 105 случаях с птеригиумами П стадии (26 случай), Ш степени (32 случай) и 1У -У степени развития птеригиума (34 случай) показали, что фиброваскулярная ткань прорастает в глубинные слои роговицы искривляя сферичность роговицы. Появились астигматизм от 0.75 Д до 1.5 Д. В 111, 1У и У стадиях развития птеригиума фиброзная ткань прорастает в боуменовый слой роговицы. Толшина роговицы начинает утолщаться со П и Ш стадиях птеригиума на периферии под птеригиумом. А при 1У и У стадиях развития птеригиума резко утолшается толшина роговицы не только на периферии под птеригиумом, но и в оптической зоне роговицы, что резко снижают зрительные функции этого глаза. Данные оптической когерентной томографии целесообразно учитывать при определении показаний к хирургическому лечению птеригиума для восстановления зрительных функций.
ПЛАЗМА, ОБОГАЩЕННАЯ РАСТВОРИМЫМИ ФАКТОРАМИ ТРОМБОЦИТОВ. ПОЛУЧЕНИЕ, СТАНДАРТИЗАЦИЯ, МЕДИЦИНСКОЕ ПРИМЕНЕНИЕ
В обзоре рассмотрены вопросы, связанные с получением, стандартизацией, государственной регистрацией и медицинским применением нового продукта крови - плазмы, обогащенной тромбоцитами/ platelet-rich plasma/плазмы, обогащенной растворимыми факторами тромбоцитов (PRP/ПОРФТ). Проанализированы и обобщены подходы к её получению из различных объемов периферической крови в зависимости от целей медицинского применения, описаны этапы ее получения. Рассмотрена предложенная DeLong J.M. классификация PRP/ПОРФТ на основании параметров исходного сырья – периферической крови и концентрата тромбоцитов. Описан порядок регламентации медицинского применения PRP/ПОРФТ в соответствие с рекомендациями Европейского Союза и США. Показано, что наибольший ожидаемый клинический эффект наблюдается от применения PRP/ПОРФТ при лечении кожных язв различного происхождения, в том числе длительно незаживающих и инфицированных. Приведен позитивный опыт ее применения в гнойной хирургии, травматологии и ортопедии, медицине спорта, стоматологии. Кратко обобщен положительный опыт применения PRP/ПОРФТ в других отраслях медицины. Сделан вывод о расширении перспектив использования этого продукта крови в медицинской практике.
КРИСТАЛЛОГРАФИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА КЛИНИЧЕСКИХ СОСТОЯНИЙ ПТЕРИГИУМА
Авторы проводили кристаллографические исследования в 35 случаях с птеригумами различной степени развития. При этом в начальных стадиях развития птеригиума. На кристаллограммах появились только скопления пигментов на кончике вторичных ветках сосновых кристаллов. Грубые нарушения отмечались в Ш, 1У и У стадиях развития птеригиума в виде скопления пигменов, пустых участков и прерванных вторичных и третьичных ветков кристаллизации. Кристаллографическая позволяет выявить нарушения или же нормализации обменных процессов в глазном яблоке. Разрушение ветки сосновых или же папортниковых кристаллов говорит об нарушения обменных процессов в глазном яблоке, так как длительный рост птеригиума приводит в сухости глаза, или же вызывают аллергизации в глазном яблоке. Данные кристаллографии слезы целесообразно учитывать при определении показаний к хирургическому лечению птеригиума
СУРУНКАЛИ БУЙРАК КАСАЛЛИГИНИНГ ТУРЛИ БОСҚИЧЛАРИДА ФЕТУИН-А ДАРАЖАСИНИНГ ЎЗГАРИШЛАРИ МАНЗАРАСИ
Мақолада сурункали буйрак касаллигининг турли босқичларида кечаётган 103 нафар беморларда янги биомаркёр фетуин-А даражасини ўзгаришлари манзараси намоён этилган. Шунингдек, уни касаллик даврларига қараб ўзгариши ҳамда бошқа традицион буйрак шикастланиш маркёрлари билан муносабати ҳақида мулоҳазалар баён этилган. Мақола сўнгида ўтказилган тадқиқотлар асосида келтирилган хулосаларда бу бўйича қилиниши лозим бўлган истиқболли изланишлар эътироф этилган.
РОЛЬ РЕГУЛЯТОРА АПОПТОЗА BCL-2 В ПАТОГЕНЕЗЕ МИОМЫ МАТКИ
Цель: провести анализ современных данных о роли антиапоптотического белка Bcl-2 в формировании и прогрессировании миомы матки.
Материалы и методы: обзор выполнен с использованием баз данных PubMed, Scopus, Google Scholar и eLIBRARY, включены публикации 2000–2025 гг., по ключевым словам, Bcl-2, uterine leiomyoma, apoptosis, progesterone, estrogen. Отобраны 20 оригинальных и обзорных исследований на английском и русском языках. Анализировались экспериментальные и клинические данные: уровни экспрессии Bcl-2 в тканях миомы и миометрия, зависимость от гормонального статуса.
Результаты: большинство работ демонстрируют значительное повышение экспрессии Bcl-2 в миоматозных узлах по сравнению с нормальным миометрием, что связано со снижением уровня апоптоза и увеличением клеточной пролиферации.
Выводы: Bcl-2 является важным элементом патогенеза миомы матки, участвующим в нарушении апоптоза и поддержании клеточного гомеостаза. Его экспрессия может служить диагностическим и прогностическим биомаркером, а ингибирование Bcl-2 — перспективным направлением терапии.
TROMBOFILIYALI HOMILADOR AYOLLARDA PLATSENTAR YETISHMOVCHILIKNI ANIQLASHNING DIAGNOSTIK MARKERLARI
Mazkur maqolada trombofiliya bilan og‘rigan homilador ayollarda platsentar yetishmovchilikni aniqlash uchun diagnostik markerlarning o‘rni o‘rganildi. Tadqiqot natijalari homiladorlikdagi platsentar disfunksiya rivojlanishida genetik polimorfizmlarning, ayniqsa MTR genining 2756 A>G polimorfizmining ahamiyatini ko‘rsatdi. Ushbu markerning aniqlanishi platsentar patologiyalarni erta tashxislash va homiladorlikni individuallashtirilgan nazorat ostiga olish imkonini beradi.
ГИПЕРТОНИЯ КАСАЛЛИГИ ТАШХИСЛАНГАН ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАРНИНГ САЛОМАТЛИГИНИ ЯХШИЛАШДА КУН ТАРТИБИГА ҚЎЙИЛАДИГАН ГИГИЕНИК ТАВСИЯЛАР
Ушбу мақолада гипертония хасталиги ташихисланган ҳарбийларнинг самарали кун тартиби жараёнини оптимал ташкиллаштириш, саломатлик ҳолатини яхшилаш, уларнинг ҳарбий тайёргарлигини оширишда гигиеник талаблар асосида ташкиллаштирилган оптимал соғлом овқатланишни ташкиллаштириш ва унинг таркибий қисмлари гигиеник таҳлил қилинган. Назорат остига олинган ҳарбийларнинг кун давомида уй шароитида белгиланган овқатланиш тартиби ажратилган вақт ва аҳамиятли хусусиятлари билан биргаликда эрталабки бадантарбия машғулотларига ажратилган вақт ва унинг жисмоний тайёргарлик машғулотларнинг самарадорлигини оширишдаги ўрни баҳоланган. Гипертония билан хасталанган харбийларга ажратилган вақт кун давомидаги фаолияти, кун давомида ажратилган танаффуслар ва таътилларнинг ўрни асосланган ва йил давомида тақсимланиши кўрсатилган. Ҳарбийлар иш шароити билан биргаликда кун давомида ажратилган эркин таътил вақтининг ўрни таҳлил қилинган. Кун давомидаги фаолиятлар учун ажратилган вақт, бундан мустақил тайёргарлик, белгиланган кунлик энергия сарфини ўрни қоплаш учун етарли даражада соғлом овқатланиш тартиби, жисмоний тайёргарлик учун вақт ажратилган. Уларнинг уй шароитидаги фаолияти ва ухлаш вақти ҳам ажратилган ва уларнинг гигиеник талаблари, кунлик овқатланиш рaциони ва таркибининг гипертония хастлигини олдини олиш ва зўрайишини камайтириш, жисмоний фаолиятини ошириш қаратилган маҳаллий маҳсулотлар тавсия қилинган. Маънавий-маърифий тадбирлар ўрни ва вақт бюджети кўрсатиб ўтилган. Кун тартибининг издан чиқиши уй шароитида ва иш вақтида ортиқча ёки энергия етишмаслиги юкламаларни бажаришда жисмоний тайёргарлик қобилиятининг пасайиши, айрим нуқсонлар, толиқишнинг юзага келиши, гипертония асоратларининг ривожланиши, уларнинг ишлаш қобилиятини пасайишига сабаб бўлиш ва олдини олишга қартилган илмий асосланган тавсиялар келтирилган.
ПАРКИНСОН КАСАЛЛИГИДА TNF-α ДАРАЖАСИ ВА УНИНГ ПСИХОЭМОЦИОНАЛ БУЗИЛИШЛАР РИВОЖЛАНИШИДАГИ ЎРНИ
TNF-α нейроинфламматор жараёнларни кучайтиради, альфа-синуклеиннинг патологик йиғилиши ва синаптик дисфункцияга олиб келиши орқали Паркинсон касаллиги патогенезида иштирок этади.
Тадқиқотнинг мақсади. Паркинсон касаллигида TNF-α ва психоэмоционал бузилишлар ўртасидаги боғлиқликни ўрганишдан иборат.
Тадқиқот материали ва усуллари. Паркинсон касаллигининг турли клиник шакллари ва босқичлари билан оғриб келаётган 120 нафар беморлар рўйҳатга олинди. Назорат гуруҳи ёшга мос бўлган 30 нафар ПК бўлмаган лекин депрессияси бор беморлардан иборат бўлди. Касалликнинг ўртача давомийлиги 6,3±4,1 йилни ташкил этди. Хавотирни баҳолаш учун HAM-A (Hamilton Anxiety Rating Scale), депрессияни баҳолаш учун HAM-D (Hamilton Depression Rating Scale, HDRS) ҳамда апатияни баҳолаш учун AES (Apathy Evaluation Scale) шкалалари қўлланилди. TNF-α миқдри ИФА усули ёрдамида текширилди.
Олинган натижалар. Фақат депрессияга эга бўлган беморларда TNF-α ўртача 18,4±4,2 пг/мл ни ташкил этди, фақат хавотирли бузилишларда эса 16,8±3,9 пг/мл бўлди. Апатия ҳолатлари билан чекланган беморларда ҳам нисбатан юқори даражалар қайд этилди – 15,6±3,5 пг/мл. Энг юқори кўрсаткичлар коморбид ҳолатларда аниқланди. Хусусан, депрессия ва хавотир биргаликда кечган беморларда TNF-α 21,2±4,5 пг/мл, депрессия ва апатия уйғун бўлганларда – 20,8±4,1 пг/мл, учала синдром бир вақтда намоён бўлган беморларда эса энг юқори кўрсаткич – 23,5±5,0 пг/мл қайд этилди (p<0,001).
Хулоса. Беморлар қон зардоби таркибидаги TNF-α нафақат яллиғланиш маркери, балки Паркинсон касаллигидаги психоэмоционал бузилишларнинг биологик асосларидан бири сифатида ҳам кўриб чиқилиши мумкин.
РАЗРАБОТКА И ОЦЕНКА ЭФФЕКТИВНОСТИ «ПАСПОРТА» РЕБЁНКА С ГЛАУКОМОЙ
Глаукома у детей — одно из наиболее тяжёлых офтальмологических заболеваний, которое нередко приводит к выраженному снижению зрения и развитию слепоты.
Цель. Оценка эффективности разработанного «Паспорта ребёнка с глаукомой» как инструмента повышения информированности и комплаентности родителей.
Материал и методы исследования. Исследование проведено в многопрофильной детской клиники Ташкентского государственного медицинского университета. Родители детей с врождённой глаукомой были разделены на основную (n=40) и контрольную (n=42) группы. Комплаенс оценивался с использованием мобильного опросника и бальной шкалы.
Результаты исследования. Применение паспорта позволило повысить уровень информированности родителей (98% против 48% в контроле), строгое соблюдение назначений (95% против 76%) и регулярность визитов к врачу (85% против 67%). Высокий уровень комплаентности отмечен у 65% родителей основной группы и 38% контрольной (p < 0,05).
Вывод. Полученные результаты свидетельствуют о том, что внедрение паспорта способствует формированию ответственного отношения родителей к лечению и улучшает качество динамического наблюдения детей с глаукомой.
ТИРИК ШАХСЛАРДА ТИЗЗА БЎҒИМЛАРИ ШИКАСТЛАНИШЛАРИНИНГ СУД-ТИББИЙ ЖИҲАТЛАРИ
Суд-тиббий экспертиза материаллари бўйича тирик шахсларда тизза бўғимларининг чекланган жароҳатларига оид ҳолатлар таҳлилш қилинди. Бу турдаги жароҳатлар йирик бўғимлар шикастланиши ҳолатларининг 29,4%ини ташкил этиб, кўпроқ эркакларда, 18-39 ёшлилар гуруҳида кузатилган ва асосан йўл-транспорт ҳодисаларида (85,4%), мавсум бўйича март-июль даврида (79,6%) вужудга келган. Жароҳатларнинг моҳияти бўйича кўпроқ бўғиматрофи юмшоқ тўқималарининг лат ейиши ва ёрилиши (42,7%) ҳамда бўғимларни ташкил этувчи суякларнинг синиши бўғиматрофи юмшоқ тўқималарининг лат ейиши ва ёрилиши (23,3%) етказилган. Тан жароҳатларининг оғирлик даражаси 80,5% ҳолатда соғлиқнинг бузилиши давомийлиги, 14,6% ҳолатда - умумий меҳнат қобилиятини турғун йўқотиш даражаси мезони бўйича аниқланган.
ПРОСПЕКТИВНЫЙ И РЕТРОСПЕКТИВНЫЙ АНАЛИЗ БОЛЬНЫХ С АНТИФОСФОЛИПИДНЫМ СИНДРОМОМ, ПРОХОДИВШИХ ОБСЛЕДОВАНИЕ И ЛЕЧЕНИЕ В РОДИЛЬНОМ И ГИНЕКОЛОГИЧЕСКОМ ОТДЕЛЕНИЯХ
В статье представлены результаты проспективного и ретроспективного анализа больных с антифосфолипидным синдромом, проходивших обследование и лечение в родильных и гинекологических отделениях. Исследование охватило 211 женщин репродуктивного возраста, у которых изучены клинико-лабораторные, иммунологические и морфологические характеристики заболевания. Определена взаимосвязь между уровнем антифосфолипидных антител, нарушениями гемостаза и исходами беременности. Проспективное наблюдение показало, что комплексная терапия с использованием антикоагулянтов и антиагрегантов существенно снижает частоту акушерских осложнений и перинатальных потерь. Полученные результаты подчёркивают необходимость ранней диагностики и индивидуализированного подхода к ведению беременных с АФС.
KAROTID ENDARTEREKTOMIYADAN KEYIN QARI VA KEKSA BEMORLARDA KOGNITIV BUZILISHLARNING OLDINI OLISHDA ANESTEZIYA USULLARINING ROLI
Ushbu tadqiqotda karotid endarterektomiya (KEA) o‘tkazilgan 50 nafar qari va keksa bemor o‘rganildi. Maqsad — KEA jarayonidan keyin kognitiv buzilishlarni oldini olishda turli anesteziya usullarining samaradorligini baholash. Bemorlar tasodifiy ravishda ikki guruhga ajratildi: asosiy guruh (ketamin + dexmedetomidin) va nazorat guruhi (propofol). Intraoperatsion gemodinamik monitoring (SvjO₂, TCD, YMH, YQS, SAB, BIS) va postoperatsion kognitiv baholash (MOCA, MMSE) qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, ketamin + dexmedetomidin sedatsiyasi gemodinamik barqarorlikni ta’minlab, miya perfuziyasini yaxshiladi va postoperatsion kognitiv buzilishlar xavfini kamaytirdi. Ushbu yondashuv qari va keksa bemorlarda KEA jarayonida xavfsiz va samarali hisoblanadi.
МИКРОБИОМ КИШЕЧНИКА ПРИ РАССТРОЙСТВАХ АУТИСТИЧЕСКОГО СПЕКТРА У ДЕТЕЙ: АНАЛИЗ И ОБЗОР
Расстройство аутистического спектра это полиэтиологическое психоневрологическое расстройство, которое развивается в результате воздействия и взаимодействия моно и поли генетических, эпигенетических, перинатальных экологических, средовых, иммунных и генно-экологических факторов. Каждая из вышеуказанных причин, а также их сочетание, может запускать каскад взаимосвязанных процессов, происходящих еще до наступления беременности, в перинатальном периоде и продолжающиеся после рождения. Изменения состава кишечной микробиоты выделяются целым рядом последних исследований как один из ряда возможных факторов, которые могут участвовать в этиопатогенезе расстройств аутистического спектра.
Многочисленные исследования по секвенированию микробиома кишечника, в том числе методом 16S рРНК, показали снижение разнообразия представителей родов Bifidobacterium и Lactobacillus, а также увеличение доли Bacillota, включая некоторые виды родов Clostridium и Bacteroides, в составе кишечной микрофлоры детей с расстройствами аутистического спектра. Согласно данным метаанализа, включавшего несколько исследовательских групп, в кишечном микробиоме детей с расстройствами аутистического спектра было выявлено 591 бактериальный штамм, характеризующийся повышенной распространённостью.
В данной научном исследовании было проведено генетическое исследование кишечного микробиома методом секвенирования 16S рРНК. В рамках работы были проанализированы клинические и генетические (метагеномное секвенирование) показатели. Из образцов выделяли всю микробную ДНК, после чего с помощью полимеразной цепной реакции (ПЦР) многократно копировали (амплифицировали) участки гена 16S рРНК, которые отличаются у разных бактерий. На основании анализа микробиоты кишечника у детей с расстройствами аутистического спектра (РАС) выявлены выраженные дисбиотические изменения, которые могут быть ассоциированы с нарушением барьерной функции кишечника, хроническим воспалением и изменением метаболизма углеводов и желчных кислот. Подобные изменения со стороны желудочно-кишечного тракта нередко наблюдаются у детей с РАС и могут коррелировать с соматическими и психоневрологическими особенностями.
Целью данного исследования является изучение особенностей микробиологического статуса кишечника у детей с расстройствами аутистического спектра для выявления возможных нарушений микробного баланса и их потенциальной связи с клиническими проявлениями заболевания.
МИОКАРД ИНФАРКТИ ЎТКАЗГАН БЕМОРЛАРДА ГЛИКЕМИЯ КУНДАЛИК ПРОФИЛИНИНГ ТАҲЛИЛИ
Ушбу тадқиқотнинг мақсади гипергликемия ривожланиши билан мураккаблашган углевод алмашинуви бузилиши бўлмаган беморларда ўткир миокард инфаркти курсининг хусусиятларини аниқлаш ва инфарктдан кейинги даврда 2-тоифа диабетнинг ривожланишини баҳолашнинг математик моделини яратиш эди.
Ушбу мақолада углевод алмашинуви бузилиши бўлмаган ўткир йирик ўчоқли миокард инфаркти (МИ) бўлган 185 нафар беморни ўрганиш натижалари келтирилган. МИ ва гипергликемия (ҲГ) бўлган беморларда ҲГ бўлмаган беморларга қараганда тизимли яллиғланиш, гемостатик бузилишлар ва гормонал ўзгаришларнинг аниқ намоён бўлиши билан ажралиб туради. Бу МИ нинг янада оғир кечиши ва юрак-қон томир тизимининг структуравий ва функтсионал параметрларининг янада аниқ ўзгариши билан боғлиқ эди. Беморни даволаш натижалари ва гомеостаз параметрларидаги ўзгаришлар МИ нинг ўткир босқичида глюкемик динамикага қараб аниқланди. МИ ва гипергликемия билан оғриган беморларда қандли диабет хавфини баҳолаш учун математик модел ишлаб чиқилган.
ACUTE LEUKEMIA. COMPARATIVE CHARACTERISTICS OF CLINICAL MANIFESTATIONS IN THE ORAL CAVITY
To date, acute leukemia remains one of the most serious and complex forms of cancer, requiring a comprehensive approach to diagnosis and treatment. Acute leukemias, including acute lymphoblastic leukemia (ALL) and acute myeloid (non-lymphoblastic) leukemia (AML), represent a group of malignant diseases characterized by the rapid and uncontrolled proliferation of immature blood cells. These diseases are of significant importance in both clinical practice and public health [1, 7, 8]. The frequency of oral mucosal lesions in patients with acute leukemia ranges from 25% to 91%. Furthermore, acute leukemias have similar manifestations to other general somatic pathologies, which are exacerbated by the addition of necrotic and ulcerative processes (anemia, thrombocytopenia, HIV infection, etc.). The onset of acute leukemia is characterized by pronounced suppression of normal hematopoiesis associated with the infiltration of the bone marrow by tumor cells [9]. The clinical picture is accompanied by diverse symptomatology, mainly dependent in its manifestations on the syndrome accompanying the patient's general somatic condition with the studied pathology. In this work, the author attempts to form an understanding of what the studied disease represents and to compile a comparative characteristic of oral manifestations in accordance with the syndromes and forms that constitute the clinical picture of each of them, as well as to describe the characteristic changes in the areas of associated organs and tissues.