Vol. 1 No. M1 (2026): Filologiya masalalari

						View Vol. 1 No. M1 (2026): Filologiya masalalari
Vol. 1 No. M1 (2026): Filologiya masalalari
Published: 15-01-2026

Magazine headings. Issue No. M1. Vol. 1. 2026

LINGUISTICS

LINGUISTICS

MOLIYAVIY-IQTISODIY MATNLAR TARJIMASIDA EKSTRALINGVISTIK OMILLAR VA ULARNING TARJIMA JARAYONIGA TA’SIRI

Azimjon Ergashev

Mazkur maqolada moliyaviy-iqtisodiy matnlarni tarjima qilish jarayonida lingvistik va ekstralingvistik omillarning o‘zaro bog‘liqligi hamda ularning tarjima sifatiga ko‘rsatadigan ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi moliyaviy-iqtisodiy matnlarni tarjima qilishda terminologik ekvivalentlikni ta’minlash, sintaktik moslikni saqlash va pragmatik muvofiqlikni hisobga olish masalalarini ilmiy jihatdan yoritishdan iborat. Maqolaning vazifalari lingvistik omillar sifatida leksik-semantik tuzilma, terminologiya, sintaktik konstruksiyalar va stilistik xususiyatlarni ko‘rib chiqish hamda ekstralingvistik omillar — madaniy, iqtisodiy, huquqiy hamda sotsiolingvistik kontekstlarning tarjima jarayonidagi o‘rnini tahlil qilish belgilangan. Tadqiqotda tavsifiy, qiyosiy, leksik-semantik, kontekstual (diskursiv), pragmatik, terminologik, funksional hamda misollar asosida tahlil metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, auditoriya ehtiyojlari va matn janrining tarjima strategiyasiga ta’siri ko‘rsatib berildi hamda moliyaviy-iqtisodiy matnlarning muvaffaqiyatli tarjimasi nafaqat lingvistik bilimlarga, balki tarjimonning sohaviy bilimlari, iqtisodiy kontekstni anglash qobiliyati hamda kommunikativ maqsadni to‘g‘ri talqin qilishiga ham bog‘liq ekanligi aniqlandi. Tadqiqot xulosasi sifatida moliyaviy-iqtisodiy matnlar tarjimasida lingvistik va ekstralingvistik yondashuvlarning uyg‘unligi tarjima sifatini oshirishda muhim ahamiyat kasb etishini ko‘rsatadi.

3 - 11

INGLIZ TILI OGʻZAKI NUTQ RAVONLIGINI RIVOJLANTIRISHDA SUNʼIY INTELLEKTNING TA’SIRI

Xadicha Baxodirova

Hozirgi global taʼlim muhitida raqamli texnologiyalarning integratsiyalashuvi jadallashib bormoqda. Ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi, sunʼiy intellekt (keyingi oʻrinlarda - SI) vositalari orqali ingliz tilida gapirish malakasini jumladan, ravonlik, aniqlik va murakkablikni qanday qilib rivojlantirishini ilmiy jihatdan oʻrganishdan iborat. Sharh, asosan, Tasodifiy Nazoratli Tajriba (RCT) kabi empirik tadqiqotlar va tizimli sintezlar natijalarini jamlaydi. Muhokama qismida texnologiyaning texnik cheklovlari jumladan, turli aksentlarga sezgirlikning oshganligi va etik xavotirlar kabi masalalar tanqidiy nuqtayi nazardan koʻrib chiqilgan. Natijada, SI asosidagi interaktiv mashqlar (xususan, chatbotlar) oʻquvchilarda ravonlik va aniqlik boʻyicha anʼanaviy metodlarga nisbatan sezilarli ijobiy oʻsishga olib kelishini koʻrsatadi. Shuningdek, nutqni avtomatik aniqlash (ASR) ilovalari talaffuzni toʻgʻrilash va oʻquvchilar motivatsiyasini ragʻbatlantirishda yuqori samaradorlikni yaxshiladi. Xulosa qilib aytganda, sunʼiy intellekt taʼlim jarayonida samarali yordamchi vosita boʻlsa-da, yaqin kelajakdagi tadqiqotlar ushbu texnologiyalarning uzoq muddatli taʼsiri ostidagi natijalar va pragmatik jihatlarini rivojlantirish imkoniyatlarini oʻrganishga qaratilishi lozim. Bu esa oʻz navbatida til oʻrgatish metodologiyasini takomillashtirishga xizmat qilishi shubhasizdir.

12 - 19

ПРАГМАТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ПЕРЕВОДА РЕКЛАМНЫХ ТЕКСТОВ

Жасмина Журакулова

Настоящее исследование посвящено анализу прагматических характеристик рекламных текстов и рассмотрению переводческих стратегий, обеспечивающих достижение прагматической эквивалентности при межъязыковой передаче. В статье обосновывается положение о том, что эффективность перевода рекламных сообщений во многом определяется функционально-прагматическим подходом, который допускает существенные преобразования исходного текста при сохранении его коммуникативной направленности. Цель исследования реализуется через постановку и решение ряда задач, связанных с осмыслением прагматического аспекта рекламного перевода в контексте современных переводоведческих концепций. Особое внимание уделяется выявлению прагматически значимых параметров рекламного текста, оказывающих непосредственное влияние на выбор переводческих решений и стратегий. Методологическую основу работы составляет комплексный подход, объединяющий методы лингвистического анализа, прагматического интерпретирования и, собственно, переводоведческого исследования. Применение данных методов позволяет последовательно рассмотреть специфику функционирования рекламных текстов в условиях межкультурной коммуникации, а также выявить механизмы сохранения их персуазивного потенциала и коммуникативной эффективности в переводе. Проведённый анализ показывает, что рекламные тексты характеризуются рядом устойчивых прагматических признаков, определяющих особенности их переводческой обработки. В частности, прагматическая специфика рекламы проявляется в высокой степени оценочности и экспрессивности, имплицитности смыслового содержания, а также в тесной обусловленности социокультурным контекстом, что требует от переводчика гибкости и креативного подхода при выборе переводческих трансформаций.

20 - 29

INVESTIGATING THE EFFECT OF TEACHING ENGLISH IDIOMS IN AN INTEGRATED WAY ON B2 LEVEL STUDENTS ENGLISH FLUENCY

Sevara Mirzamurotova

The main goal of this study is to investigate the effectiveness of teaching English idioms to B2-level EFL students through an integrative approach that combines different language skills. Idioms are an important part of natural communication; however, they are often taught through translation and memorization, which limits students’ ability to use them appropriately in real-life situations. Therefore, this study explores more effective ways of integrating idiom instruction with listening, speaking, reading, and writing activities. The objectives of the research include identifying the pedagogical potential of the integrative approach, analyzing its influence on students’ fluency, and comparing it with traditional methods of idiom instruction. The methodology is based on an experimental research design involving B2-level students learning English as a foreign language. Both qualitative and quantitative methods were used, including classroom observation, comparative analysis, and the evaluation of students’ speaking and writing performance before and after the experiment. The findings show that students who learned idioms through integrative instruction demonstrated higher confidence, improved fluency, and more accurate use of idiomatic expressions in communicative contexts. The results also indicate that contextualized practice and the integration of language skills support deeper understanding and better retention of idioms. In conclusion, the integrative approach significantly improves the effectiveness of idiom learning and contributes to the development of communicative competence among B2-level EFL learners.

30 - 36

COMMUNICATIVE FUNCTIONS OF ECONOMIC TERMS IN PUBLICISTIC DISCOURSE

Madina Nematullayeva

Economic terminology has become an integral component of contemporary publicistic discourse, especially in the context of globalization and the rapid development of digital media. Economic news, analytical reports, and public commentary increasingly rely on specialized vocabulary to describe complex financial processes, market dynamics, and economic policies. In such texts, economic terms perform not only a nominative function but also various communicative functions that shape public understanding of economic realities. The purpose of this study is to analyse the communicative functions of economic terminology in publicistic discourse. The research employs qualitative linguistic methods, including discourse analysis, descriptive analysis, and comparative analysis, to examine economic terms used in media texts. The findings demonstrate that economic terminology performs several key communicative functions, including informative, explanatory, evaluative, persuasive, and cognitive functions. These functions allow economic terminology to bridge the gap between specialized economic knowledge and the general public. The study contributes to the fields of discourse analysis, terminology studies, and translation studies by highlighting the role of economic terms as communicative instruments in media discourse.

37 - 44

ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN SIMULTANEOUS INTERPRETER TRAINING: PEDAGOGICAL IMPLICATIONS FOR ENGLISH–UZBEK CONTEXTS

Mukhlisa Rashidova

This study investigates the integration of artificial intelligence (AI) into simultaneous interpreter (SI) training, with a focus on English–Uzbek contexts. By synthesizing recent scholarly literature (2016–2026), the research examines AI technologies—including automatic speech recognition (ASR), neural machine translation (NMT), large language models (LLMs), and text-to-speech (TTS) systems—and their impact on learning outcomes, cognitive processes, and pedagogical practices. Findings indicate that AI enhances accuracy, fluency, learner autonomy, and cognitive support through immediate, individualized feedback and simulation-based practice. Language typology emerges as a critical factor: interpreting from SOV to SVO languages (e.g., Uzbek→English) imposes higher cognitive demands, requiring memory, anticipation, and chunking strategies, while AI tools remain largely optimized for SVO languages, limiting effectiveness in low-resource contexts. The study proposes a hybrid pedagogical model that integrates AI as a cognitive and instructional scaffold rather than a replacement, emphasizing phased curriculum design, AI literacy, and context-sensitive adaptation. Overall, AI offers transformative potential for SI training, provided its integration is guided by pedagogical, linguistic, and ethical considerations.

45 - 50

RAQAMLARNING MADANIYATLARARO FARQI VA ULARNING TURLI MADANIYATLARDAGI RAMZIY MA’NOLARI

Rayhona Salohiddinova

Mazkur tadqiqot raqamlarning turli madaniyatlarda qanday ramziy ma’noga ega ekanligini va bu ma’nolarning jamiyatlarning tarixiy, diniy hamda ijtimoiy rivojlanishi bilan qanday bog‘liqligini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Raqamlar insoniyat tarixida faqat matematik hisob-kitob vositasi sifatida emas, balki madaniy va semantik tizimning muhim elementi sifatida ham namoyon bo‘lgan. Turli sivilizatsiyalarda ayrim raqamlar muqaddas, baxt keltiruvchi yoki aksincha salbiy ma’noga ega bo‘lgan ramz sifatida talqin qilingan. Tadqiqot davomida tarixiy-madaniy tahlil, qiyosiy lingvokulturologik tahlil hamda semiotik metodlardan foydalanildi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, raqamlarning ramziy ma’nolari madaniyatlararo kommunikatsiyada muhim rol o‘ynaydi. Ular til birliklari va frazeologik tizimlar orqali ifodalanib, turli xalqlarning dunyoqarashi, qadriyatlari va mentalitetini aks ettiradi. Shu bois raqamlarning semantik tizim sifatidagi o‘rni va ularning turli jamiyatlarda shakllanish mexanizmlarini o‘rganish lingvokulturologiya, pragmatika va kognitiv tilshunoslik uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot natijalari raqamlarning nafaqat matematik, balki madaniy va kommunikativ fenomen sifatidagi mohiyatini chuqurroq anglashga xizmat qiladi hamda ularning til va tafakkur tizimidagi o‘rnini aniqlashga yordam beradi.

51 - 60

FORMAL AND INFORMAL REGISTERS IN THE LEXICAL-SEMANTIC GROUP OF “RESPECT AND ADMIRATION” IN THE ENGLISH LANGUAGE

Dinora Tolifova

This study examines the lexical-semantic group of “respect and admiration” in the English language, with a focus on the differences between formal and informal registers. To investigate the register varieties, official dictionaries are used as resources to define the words and to present sentences as real examples. The research identifies key components expressing respect and admiration, classifying them into formal and informal register.
Formal expressions, including esteem, homage, deference, and recognition are commonly used in legal, academic, religious, and professional contexts. They are characterized by a high degree of politeness, formality, and social distance between speakers. However, informal lexical items, such as props, to look up to, and cool are more frequent in casual conversations, highlighting the close relationship between language users. This article aims to analyze the contextual appropriateness of these words, emphasizing how register shapes meaning and social interaction. Lexical items are presented in tables along with their definitions, typical contexts of usage, and example statements, which help illustrate distinctive features.

61 - 67

COGNITIVE LOAD MANAGEMENT IN SIMULTANEOUS INTERPRETING OF ART-HISTORICAL LECTURES

Diana Utemuratova

This article examines how cognitive load can be managed during simultaneous interpreting of art-historical lectures. The genre is cognitively demanding because it combines dense references to names, dates, titles, schools, museums and provenance with specialized terminology, evaluative rhetoric and slide-based visual anchoring. The study aims to identify the main sources of overload and to formulate practical strategies that help interpreters preserve accuracy, coherence and rhetorical stance under time pressure. The analysis is theory-driven and integrates Gile’s Effort Models and the tightrope hypothesis, cognitive load theory, anticipation and sense-oriented reformulation. The results show that overload is most likely to arise in five zones: referential cascades, hybrid terminology, deictic-visual passages, stance-rich interpretation and quotation or title segments. A three-phase management framework is proposed: structured preparation before the lecture, stabilizing control strategies during interpreting, and post-event consolidation of terminology and patterns. The article concludes that effective load management depends less on literal transfer and more on disciplined anticipation, selective visual anchoring, staged precision and principled compression.

68 - 74

ОСОБЕННОСТИ ЭПИСТОЛЯРНОГО ЖАНРА В ДРЕВНЕРУССКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ И ЕГО ФУНКЦИИ (на материале писем Ивана Грозного и Андрея Курбского)

Жавохир Хамдамов

В статье исследуются особенности эпистолярного жанра в древнерусской литературе XVI века на материале переписки Ивана IV и Андрея Курбского. Проблема исследования - недостаточная систематизация жанровых и функциональных характеристик эпистолярных текстов: традиционно их рассматривают либо как исторические источники, либо как публицистические памятники. Цель работы – выявить специфику жанра и определить его основные функции в контексте литературной традиции древнерусской эпохи. Задачи включают анализ жанровых признаков писем, оценку их полемического и идеологического потенциала, сопоставление авторских стратегий. Методология опирается на историко литературный, структурно жанровой и сравнительно типологический анализ. Результаты показывают, что эпистолярные тексты выполняют полемическую, публицистическую, автобиографическую и идеологическую функции, выходя за рамки частной переписки. В обсуждении подчёркивается их роль как формы публичного дискурса и средства выражения авторской позиции. Выводы подтверждают многофункциональность жанра послания и его значимую роль в развитии древнерусской литературы, так как эпистолярный жанр переписки Ивана Грозного и Андрея Курбского сочетает полемическую, публицистическую, автобиографическую и идеологическую функции, формируя политическое мнение, культурную коммуникацию и литературные традиции XVI века.

75 - 83

ОРГАНИЗАЦИЯ И МОНИТОРИНГ ПОВЫШЕНИЯ ЗДОРОВЬЕ СБЕРЕЖЕНИЯ У УЧАЩИХСЯ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ В УСЛОВИЯХ ИНКЛЮЗИВНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН: РЕЗУЛЬТАТЫ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОГО ИССЛЕДОВАНИЯ

Евгения Тухтаева

Статья посвящена исследованию формирования культуры здорового образа жизни (ЗОЖ) у младших школьников в условиях инклюзивного образования Республики Узбекистан. Актуальность исследования обусловлена масштабными реформами в сфере образования, направленными на повышение качества и инклюзивности образовательного процесса, а также на укрепление здоровья обучающихся. Целью работы является проверка эффективности специально разработанной программы занятий по формированию здорового образа жизни у учащихся третьих классов. Задачи включали разработку модульной программы, определение диагностического инструментария, проведение педагогического эксперимента и анализ динамики показателей. Методология исследования включала три этапа: констатирующий, формирующий и контрольный; использовались анкетирование, педагогическое наблюдение, анализ дневников здоровья и беседы с родителями. Результаты показали значительное повышение уровня сформированности здорового образа жизни в экспериментальной группе по сравнению с контрольной, особенно в практико-ориентированном и личностно-ориентированном компонентах. Достоверность обеспечивалась сопоставимостью выборки, наличием контрольной группы и многоуровневой диагностикой. Основной вывод заключается в том, что комплексная системная программа формирования здорового образа жизни является эффективным инструментом развития инклюзивной образовательной среды и укрепления здоровья младших школьников

84 - 94